Porzucenie stanowiska we Francji (abandon de poste): wezwanie do powrotu, 15 dni i skutki dla zasiłku

Krótka odpowiedź: jeśli bez uzasadnionego powodu przestajesz przychodzić do pracy, umowa nie kończy się sama — jest zawieszona i nie dostajesz pensji. Pracodawca może wtedy wysłać ci wezwanie do usprawiedliwienia nieobecności i powrotu do pracy (mise en demeure) z terminem co najmniej 15 dni kalendarzowych. Jeśli w tym terminie nie wrócisz i nie podasz uzasadnionego powodu, możesz zostać uznany za osobę, która zrezygnowała z pracy (présomption de démission). Wtedy co do zasady nie masz prawa do zasiłku dla bezrobotnych (AREi) z France Travaili. Taką decyzję możesz zaskarżyć do sądu pracy (conseil de prud'hommes).

Zakres terytorialny

Poradnik opisuje zasady francuskiego kodeksu pracy dla pracowników sektora prywatnego we Francji metropolitalnej (także na Korsyce i w Alzacji-Mozeli). Nie dotyczy urzędników ani pracowników kontraktowych sektora publicznego. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika.

Co to jest porzucenie stanowiska (abandon de poste)

Porzucenie stanowiska to nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy — np. wychodzisz z pracy bez zgody albo po prostu przestajesz do niej przychodzić.

Skutki od pierwszego dnia takiej nieobecności:

• umowa o pracę jest zawieszona (nie kończy się),
• nie dostajesz wynagrodzenia,
• nadal jesteś formalnie pracownikiem firmy.

Sama nieobecność nie oznacza automatycznie rezygnacji. Żeby uznać cię za osobę, która zrezygnowała, pracodawca musi przeprowadzić procedurę opisaną niżej (art. L1237-1-1 kodeksu pracy).

Kiedy to nie jest porzucenie stanowiska

Pracodawca nie może uznać za porzucenie stanowiska nieobecności z uzasadnionego powodu, np.:

• wizyta u lekarza z powodu stanu zdrowia (np. lekarz wystawił zwolnienie lekarskie z datą dnia, w którym wyszedłeś z pracy),
• prawo do wycofania się z niebezpiecznej sytuacji (droit de retrait) — gdy sygnalizujesz poważne i bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia,
• strajk,
• odmowa wykonania polecenia sprzecznego z przepisami,
• odmowa przyjęcia zmiany umowy o pracę zaproponowanej przez pracodawcę.

Wezwanie do powrotu (mise en demeure)

Jeśli pracodawca chce uznać cię za osobę, która zrezygnowała, musi:

1. Wysłać pisemne wezwanie — listem poleconym albo wręczyć je osobiście za pokwitowaniem odbioru (remise en main propre contre décharge).
2. W wezwaniu poprosić o usprawiedliwienie nieobecności i powrót do pracy.
3. Wyznaczyć termin powrotu — nie krótszy niż 15 dni kalendarzowych (liczą się też weekendy i święta).
4. Poinformować cię o skutkach, jeśli nie wrócisz (że zostaniesz uznany za osobę, która zrezygnowała z pracy).

Termin liczy się od dnia, w którym poczta przedstawiła ci list polecony (présentation), albo od dnia wręczenia pisma do rąk własnych. Dlatego nie ignoruj awizo — termin liczy się od przedstawienia listu, a nie od dnia, w którym go odbierzesz.

Pracodawca nie musi wysyłać wezwania. Jeśli tego nie zrobi, umowa pozostaje zawieszona, a ty nadal nie dostajesz pensji.

Kogo procedura nie dotyczy

Według Service Public procedura domniemanej rezygnacji nie dotyczy:

• pracowników w okresie próbnym (période d'essai),
• pracowników na umowie na czas określony (CDDi).

Co się dzieje po wezwaniu

Według art. L1237-1-1 kodeksu pracy jesteś uznany za osobę, która zrezygnowała, po upływie terminu wyznaczonego przez pracodawcę w wezwaniu.

Skutki domniemanej rezygnacji

Jeśli procedura została przeprowadzona do końca i jesteś uznany za osobę, która zrezygnowała:

• Okres wypowiedzenia: obowiązuje cię wypowiedzenie jak przy zwykłej rezygnacji (préavisi de démission). Zaczyna się w dniu powrotu wyznaczonym w wezwaniu. Pracodawca może cię z niego zwolnić albo możecie się umówić, że go nie będzie.
• Zasiłek dla bezrobotnych: co do zasady nie masz prawa do zasiłku ARE z France Travail.
• Dokumenty końcowe: pracodawca wydaje ci, jak przy każdej rezygnacji, świadectwo pracy (certificat de travail), rozliczenie końcowe (reçu pour solde de tout compte) i zaświadczenie dla France Travail (attestation d'assurance chômage).

Długość okresu wypowiedzenia przy rezygnacji zależy zwykle od układu zbiorowego (convention collectivei), zwyczajów albo umowy — kodeks pracy w większości przypadków jej nie ustala.

A jeśli pracodawca nie wysłał wezwania?

Wtedy umowa nadal trwa (jest zawieszona). Według Service Public pracodawca w takiej sytuacji nie wydaje ci zaświadczenia dla France Travail ani innych dokumentów końcowych, bo umowa się nie skończyła. Nieobecność bez pensji może więc trwać, dopóki umowa nie zostanie zakończona w inny sposób.

Jak zakwestionować uznanie za rezygnację

Jeśli uważasz, że pracodawca niesłusznie uznał cię za osobę, która zrezygnowała (np. miałeś zwolnienie lekarskie albo wezwanie było wadliwe), możesz wnieść sprawę do sądu pracy (conseil de prud'hommes).

• Sprawa trafia bezpośrednio do składu orzekającego (bureau de jugement).
• Sąd ma rozstrzygnąć sprawę w ciągu 1 miesiąca od jej wniesienia.
• Sąd ustala, czym naprawdę było rozwiązanie umowy (rezygnacją, zwolnieniem czy innym trybem) i jakie są tego skutki.

Zachowaj kopie wszystkich pism, kopertę z datą przedstawienia listu i dowody usprawiedliwienia (np. zwolnienie lekarskie).

Co zrobić, jeśli…

…dostałeś wezwanie, a byłeś chory

Odpowiedz pracodawcy przed upływem terminu i przekaż dowód — np. zwolnienie lekarskie (arrêt de travaili). Najlepiej listem poleconym albo za pokwitowaniem, żeby mieć dowód daty. Uzasadniony powód zatrzymuje procedurę.

…chcesz odejść z pracy i myślisz, że „porzucenie” da ci zasiłek

Nie licz na to. Po pełnej procedurze jesteś traktowany jak osoba, która sama zrezygnowała, a to co do zasady nie daje prawa do ARE. Jeśli chcesz odejść i zachować szansę na zasiłek, sprawdź rozwiązanie umowy za porozumieniem stron (rupture conventionnellei) albo przypadki rezygnacji, które France Travail uznaje za uzasadnione — i zapytaj w France Travail przed podjęciem decyzji.

…wróciłeś do pracy, ale bez usprawiedliwienia

Umowa trwa. Pracodawca może jednak nałożyć na ciebie karę dyscyplinarną za nieusprawiedliwioną nieobecność.

…pracodawca nie wysłał wezwania i od tygodni nic się nie dzieje

Umowa jest zawieszona, nie dostajesz pensji i nie masz dokumentów końcowych. Skontaktuj się z pracodawcą na piśmie i ustal, jak zakończyć tę sytuację. Bezpłatne informacje o prawie pracy daje m.in. infolinia Allô Service Public (nie ma dostępu do twojej sprawy i nie odpowiada na pytania o zasiłek z France Travail).

Ten poradnik opisuje ogólne zasady. Twoja sytuacja może zależeć od układu zbiorowego i szczegółów sprawy — przy sporze skorzystaj z porady prawnej.