Urlop na chore dziecko we Francji (congé pour enfant malade): 3 lub 5 dni w roku, zwykle bez wynagrodzenia

Krótka odpowiedź: jeśli twoje dziecko poniżej 16 lat zachoruje lub ulegnie wypadkowi, masz prawo do 3 dni wolnego w roku na opiekę nad nim (congéi pour enfant malade). Gdy dziecko ma mniej niż rok albo masz na utrzymaniu co najmniej troje dzieci poniżej 16 lat – do 5 dni w roku. Pracodawca nie może odmówić ani przesunąć tego urlopu. Co do zasady jest on jednak bezpłatny – francuskie prawo nie przewiduje za te dni ani pensji, ani zasiłku podobnego do polskiego zasiłku opiekuńczego. Więcej może dać układ zbiorowy, a w Alzacji-Mozeli obowiązują osobne zasady.

Zakres terytorialny

• Zasady opisane w poradniku dotyczą pracowników sektora prywatnego w całej Francji metropolitalnej.
• W departamentach Moselle, Bas-Rhin i Haut-Rhin (Alzacja-Mozela) kodeks pracy przewiduje dodatkowo zachowanie wynagrodzenia – patrz osobna sekcja niżej.
• Pracownicy sektora publicznego mają odrębne zasady – ten poradnik ich nie opisuje.
• DOM-TOM są poza zakresem poradnika.

Kto ma prawo do urlopu na chore dziecko

Możesz skorzystać z urlopu, jeśli:

• jesteś pracownikiem sektora prywatnego (umowa o pracę),
• dziecko ma mniej niż 16 lat i jest pod twoją opieką (na twoim utrzymaniu),
• dziecko jest chore lub uległo wypadkowi, co potwierdza zaświadczenie lekarskie.

Nie jest wymagany żaden minimalny staż pracy – z urlopu możesz skorzystać także w okresie próbnym (période d'essai).

Ile dni ci przysługuje

To są minima z kodeksu pracy. Układ zbiorowy (convention collectivei) twojej branży może przewidywać więcej dni. Właściwy jest układ, któremu podlega główna działalność firmy – jak go znaleźć, wyjaśniamy w poradniku układ zbiorowy we Francji: jak sprawdzić, który cię obejmuje.

Czy dostaniesz za te dni wynagrodzenie

• Zasada ogólna: urlop na chore dziecko jest bezpłatny. Pracodawca nie musi płacić za te dni.
• Układ zbiorowy może być korzystniejszy i przewidywać płatne dni – sprawdź go albo zapytaj dział kadr.
• Alzacja-Mozela: patrz sekcja niżej.

Jeśli wolisz nie tracić pensji, możesz – w porozumieniu z pracodawcą – wykorzystać na opiekę nad dzieckiem dni płatnego urlopu lub innych dni wolnych, które ci przysługują.

Jak zgłosić nieobecność

1. Poinformuj pracodawcę jak najszybciej, że nie przyjdziesz do pracy z powodu choroby dziecka.
2. Przekaż zaświadczenie lekarskie (certificat médical) potwierdzające chorobę lub wypadek dziecka – oryginał albo kopię – jak najszybciej.
3. Sprawdź, czy twój układ zbiorowy lub regulamin firmy nie przewiduje dodatkowych formalności (np. terminu przekazania zaświadczenia).

Pracodawca nie może odmówić urlopu ani przesunąć go na inny termin – w granicach dni, które ci przysługują.

Wpływ na płatny urlop

Dni urlopu na chore dziecko nie zmniejszają twojego płatnego urlopu wypoczynkowego – zachowujesz wszystkie nabyte dni congés payési. Więcej o urlopie wypoczynkowym: płatny urlop we Francji (congés payés).

Alzacja-Mozela: zachowanie wynagrodzenia

W departamentach Moselle, Bas-Rhin i Haut-Rhin obowiązuje szczególny przepis kodeksu pracy (art. L1226-23). Pracownik, którego praca zostaje przerwana z przyczyny osobistej, niezależnej od jego woli, na stosunkowo krótki czas, zachowuje prawo do wynagrodzenia. Service Public wskazuje, że dotyczy to także nieobecności z powodu choroby dziecka.

Przepis nie określa liczby dni, które uznaje się za „stosunkowo krótki czas” – w praktyce zależy to od okoliczności. Jeśli pracujesz w Alzacji-Mozeli, zapytaj dział kadr, jak firma stosuje ten przepis, i sprawdź swój układ zbiorowy.

Co zrobić, jeśli…

…dziecko choruje dłużej niż 3–5 dni

Urlop na chore dziecko jest krótki. Przy poważnej chorobie, wypadku lub niepełnosprawności dziecka, wymagającej stałej obecności rodzica, istnieje osobny, dłuższy urlop – congé de présence parentale (urlop na obecność przy dziecku). To inna instytucja, z innymi warunkami – nie myl jej z kilkudniowym urlopem opisanym tutaj.

…pracodawca odmawia urlopu

Przypomnij pracodawcy na piśmie (e-mail lub list), że urlop na chore dziecko wynika z art. L1225-61 Code du travail i nie może zostać odmówiony ani przesunięty. Dołącz zaświadczenie lekarskie. Jeśli spór trwa, możesz zwrócić się do regionalnych służb Ministerstwa Pracy lub przedstawicieli pracowników w firmie.

…oboje rodzice pracują

Przepisy przyznają prawo do urlopu pracownikowi, który sprawuje opiekę nad dzieckiem, i nie określają wprost, jak dni dzielą się między dwoje pracujących rodziców – w razie wątpliwości zapytaj w dziale kadr lub w służbach Ministerstwa Pracy.