Urlop ojcowski we Francji (congé de paternité): 25 dni, jak go zgłosić pracodawcy i ile zapłaci CPAM

Krótka odpowiedź: jako pracownik (salarié) we Francji masz prawo do urlopu ojcowskiego i na przyjęcie dziecka (FR: congé de paternité et d'accueil de l'enfant) w wymiarze 25 dni kalendarzowych (32 dni przy porodzie mnogim). Urlop zaczyna się po 3 dniach urlopu z tytułu narodzin (congé de naissance), za które płaci pracodawca. Pierwsze 4 dni są obowiązkowe i bierzesz je od razu, resztę (21 lub 28 dni) możesz wziąć w ciągu 6 miesięcy od narodzin. Pracodawcę uprzedzasz co najmniej miesiąc wcześniej, a w czasie urlopu dostajesz dzienny zasiłek z CPAM (indemnités journalières), w 2026 r. od 11,12 € do 104,02 € dziennie.

Zakres terytorialny i kogo dotyczy poradnik

Zasady są ogólnokrajowe i obowiązują w całej Francji metropolitalnej, w tym w Alzacji-Mozeli i na Korsyce. DOM-TOM są poza zakresem poradnika. Poradnik opisuje przede wszystkim pracowników sektora prywatnego na umowie o pracę. Krótka informacja o osobach prowadzących działalność jest na końcu.

Urlop przysługuje ojcu dziecka, a także osobie, która żyje w związku z matką (małżonek, partner w PACS lub konkubent), nawet jeśli nie jest ojcem.

Ile trwa urlop ojcowski

• 4 dni obowiązkowe bierzesz zaraz po 3 dniach urlopu z tytułu narodzin. W tym czasie nie możesz pracować.
• Część dobrowolną (21 lub 28 dni) możesz wziąć w całości albo podzielić na najwyżej 2 części, każda po co najmniej 5 dni.
• Cały urlop musisz wykorzystać w ciągu 6 miesięcy od narodzin dziecka.
• Dni są kalendarzowe, czyli liczą się także weekendy i święta.

Jak zgłosić urlop pracodawcy

Masz dwa terminy, oba co najmniej miesiąc wcześniej:

1. Przewidywana data porodu: poinformuj pracodawcę minimum miesiąc przed nią.
2. Data rozpoczęcia i długość urlopu (każdej części): minimum miesiąc przed początkiem urlopu.

Zgłoszenie może być ustne lub pisemne, ale dla dowodu najlepiej wysłać list polecony za potwierdzeniem odbioru (lettre recommandée avec accusé de réception) albo wręczyć pismo osobiście za pokwitowaniem odbioru (remise en main propre contre décharge). Service Public udostępnia gotowy wzór pisma.

Jeśli dziecko urodzi się wcześniej, niż planowano, możesz zacząć urlop w miesiącu po narodzinach. Uprzedź wtedy pracodawcę od razu.

Czy pracodawca może odmówić?

Nie, jeśli zachowałeś termin miesiąca. Nie może też przesunąć urlopu bez twojej zgody. Za odmowę grozi mu grzywna (contravention) 1 500 €, a ty możesz złożyć sprawę do sądu pracy (conseil de prud'hommes).

Ochrona przed zwolnieniem

W czasie urlopu ojcowskiego pracodawca nie może cię zwolnić. Wyjątki: ciężkie przewinienie (faute grave) albo niemożność utrzymania umowy z powodu niezwiązanego z urlopem. Ty możesz w tym czasie złożyć wypowiedzenie.

Jakie dokumenty wysłać do CPAM

Pracodawca przekazuje do kasy chorych (CPAM) zaświadczenie o wynagrodzeniu (attestation de salaire) za każdą część urlopu. Na tej podstawie CPAM sprawdza prawo do zasiłku i go oblicza. Ty wysyłasz do CPAM jeden z dokumentów:

• pełny odpis aktu urodzenia dziecka (copie intégrale de l'acte de naissance), albo
• zaktualizowaną książeczkę rodzinną (livret de famille), albo
• akt uznania dziecka (acte de reconnaissance), jeśli dotyczy.

Jeśli nie jesteś ojcem, ale żyjesz w związku z matką, dołącz dowód związku: odpis aktu małżeństwa, kopię PACS, zaświadczenie o wspólnym zamieszkaniu (certificat de vie commune / de concubinage) nie starsze niż rok albo oświadczenie o wspólnym pożyciu podpisane także przez matkę.

Ile zapłaci CPAM

Warunki zasiłku

Musisz łącznie spełniać warunki:

• jesteś zarejestrowany w ubezpieczeniu społecznym (masz numer sécurité sociale) od co najmniej 6 miesięcy w dniu rozpoczęcia urlopu;
• przepracowałeś co najmniej 150 godzin w ciągu 3 miesięcy przed urlopem albo zarobiłeś (od pensji ze składkami) co najmniej 12 058,20 € w ciągu ostatnich 6 miesięcy;
• przy pracy sezonowej lub nieregularnej: 600 godzin w ciągu 12 miesięcy albo 24 116,40 €;
• w czasie urlopu nie pracujesz zarobkowo.

Jak liczy się zasiłek

1. CPAM sumuje 3 ostatnie pensje brutto przed urlopem i dzieli przez 91,25. To dzienna podstawa.
2. Pensja jest brana pod uwagę najwyżej do pułapu ubezpieczenia społecznego: 4 005 € miesięcznie w 2026 r.
3. CPAM odejmuje ryczałtowo 21% (potrącenie na składki).
4. Zasiłek wynosi w 2026 r. minimum 11,12 € i maksimum 104,02 € dziennie.

Zasiłek jest wypłacany co 14 dni. Twój układ zbiorowy (convention collective) może przewidywać więcej, nawet utrzymanie pełnej pensji. Sprawdź jego nazwę na pasku płacowym.

Kwoty zmieniają się co roku. Podane wartości pochodzą ze strony Service Public zweryfikowanej 1 czerwca 2026 r.

Sytuacje szczególne

Dziecko w szpitalu

• Jeśli dziecko trafi do szpitala zaraz po porodzie, przysługuje ci dodatkowy urlop na czas hospitalizacji, maksymalnie 30 dni.
• Jeśli hospitalizacja trwa dłużej niż 6 tygodni po narodzinach, termin 6 miesięcy na wykorzystanie urlopu może zostać przesunięty do końca pobytu dziecka w szpitalu.

Śmierć matki

Ojciec może przejąć poporodową część urlopu macierzyńskiego matki, a termin 6 miesięcy na urlop ojcowski przesuwa się wtedy do końca tego urlopu. Jeśli ojciec biologiczny z niego nie korzysta, może to zrobić małżonek, partner lub partnerka matki.

Martwe urodzenie

Urlop przysługuje także wtedy, gdy dziecko urodziło się martwe od 22. tygodnia ciąży lub ważyło co najmniej 500 g. Do CPAM wysyłasz wtedy odpis aktu martwego urodzenia i zaświadczenie lekarskie.

Nowość od 1 lipca 2026: dodatkowy urlop z tytułu narodzin

Od 1 lipca 2026 r. każdy z rodziców może wziąć dodatkowo 1 lub 2 miesiące płatnego urlopu (congé supplémentaire de naissance) — po zakończeniu urlopu ojcowskiego lub macierzyńskiego. Najważniejsze zasady według Service Public:

• dotyczy dzieci urodzonych (lub których poród był przewidziany) od 1 stycznia 2026 r.;
• trzeba go zacząć w ciągu 9 miesięcy od narodzin; dla dzieci urodzonych od 1 stycznia do 30 czerwca 2026 r. — przed 1 kwietnia 2027 r.;
• można go podzielić na 2 okresy po miesiącu; jest to prawo każdego rodzica osobno, nie można go przekazać drugiemu;
• pracodawcę uprzedzasz miesiąc wcześniej (15 dni, jeśli urlop następuje bezpośrednio po urlopie ojcowskim);
• zasiłek z ubezpieczenia społecznego: 70% pensji (do pułapu) za pierwszy miesiąc i 60% za drugi.

To osobny urlop, nie część urlopu ojcowskiego. Szczegóły sprawdź na service-public.gouv.fr, zanim złożysz wniosek.

Jeśli prowadzisz działalność (indépendant)

Osoby prowadzące działalność mają również 25 dni (32 przy porodzie mnogim), ale urlop zaczyna się w dniu narodzin. Obowiązkowe jest co najmniej 7 dni, a pozostałe 18 dni (25 przy porodzie mnogim) można podzielić na maksymalnie 3 części po co najmniej 5 dni, w ciągu 6 miesięcy. Zasiłek jest ryczałtowy (indemnité journalière forfaitaire). Wniosek i dokumenty składasz w CPAM.

Co zrobić, jeśli…

…pracodawca mówi, że „w tym terminie nie da się”

Jeśli uprzedziłeś go co najmniej miesiąc wcześniej, nie może odmówić ani przesunąć urlopu bez twojej zgody. Zachowaj dowód wysłania pisma (potwierdzenie odbioru listu poleconego).

…nie dostajesz zasiłku z CPAM

Sprawdź w koncie ameli, czy pracodawca przesłał zaświadczenie o wynagrodzeniu i czy CPAM ma twój akt urodzenia dziecka lub livret de famille. Jeśli nie spełniasz warunków godzin lub zarobków, zasiłek nie przysługuje, ale urlop nadal możesz wziąć.

…dziecko urodziło się w Polsce

Do CPAM potrzebny jest akt urodzenia dziecka. Zapytaj w CPAM, czy przyjmie polski odpis z tłumaczeniem lub odpis wielojęzyczny. Tego poradnik nie przesądza.

Ten poradnik opisuje ogólne zasady dla pracowników sektora prywatnego. Twój układ zbiorowy może przewidywać korzystniejsze warunki.