Nadgodziny we Francji (heures supplémentaires): stawki 25% i 50%, czas wolny zamiast dopłaty i limit 220 godzin

Krótka odpowiedź: we Francji nadgodziną (heure supplémentaire) jest każda godzina przepracowana na polecenie pracodawcy ponad ustawowy czas pracy, czyli ponad 35 godzin w tygodniu (albo 1 607 godzin rocznie). Jeśli twój układ zbiorowy nie stanowi inaczej, dostajesz dopłatę 25% za godziny od 36. do 43. w tygodniu i 50% od 44. godziny. Układ zbiorowy lub porozumienie w firmie może ustalić inne stawki, ale nie niższe niż 10%. Wynagrodzenie za nadgodziny jest zwolnione z podatku dochodowego do 7 500 € netto rocznie.

Zakres terytorialny

Zasady pochodzą z francuskiego kodeksu pracy i obowiązują w całej Francji metropolitalnej, w tym na Korsyce i w Alzacji-Mozeli. Stawki i limity mogą się różnić w zależności od branży, bo często ustala je układ zbiorowy (convention collective) lub porozumienie w firmie. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika.

Co jest nadgodziną

• Każda godzina pracy ponad 35 godzin w tygodniu kalendarzowym wykonana na żądanie pracodawcy.
• Godziny liczy się tygodniowo (w tygodniu kalendarzowym).
• Polecenie nie musi być na piśmie. Zgoda pracodawcy może być dorozumiana — np. gdy zatwierdza twoje godziny w systemie ewidencji czasu pracy (pointage).
• Godziny, o które pracodawca wprost nie prosił, też trzeba zapłacić, jeśli powierzone ci zadania wymagały ich wykonania.

Kogo to nie dotyczy

Zasady o nadgodzinach nie obejmują:

• kadry kierowniczej najwyższego szczebla (cadres dirigeants);
• osób z rocznym ryczałtem w dniach (forfait annuel en jours).

Czy możesz odmówić

Co do zasady nie możesz odmówić nadgodzin, które zlecił pracodawca. Nie można cię jednak ukarać, jeśli wyjątkowo odmówisz, bo pracodawca uprzedził cię zbyt późno.

Ile wynosi dopłata

Dopłatę liczy się od wynagrodzenia brutto za godzinę.

Przykład: zarabiasz 14 € brutto za godzinę i w danym tygodniu przepracowałeś/przepracowałaś 45 godzin. Za godziny 36–43 (8 godzin) dostajesz po 17,50 € brutto, a za godziny 44–45 (2 godziny) po 21 € brutto — o ile twój układ zbiorowy nie przewiduje innych stawek.

Czas wolny zamiast dopłaty (repos compensateur de remplacement)

Zamiast pieniędzy (w całości lub w części) możesz dostać czas wolny o równoważnej wartości. Godzina z dopłatą 50% daje wtedy 1 godzinę 30 minut odpoczynku. To rozwiązanie musi być przewidziane w zasadach obowiązujących w firmie — zapytaj pracodawcę albo sprawdź układ zbiorowy.

Roczny limit nadgodzin (contingent) i obowiązkowy odpoczynek

• Jeśli nie ma innego porozumienia, roczny limit wynosi 220 nadgodzin na pracownika.
• Za każdą nadgodzinę ponad limit należy ci się, oprócz dopłaty, obowiązkowy czas wolny (contrepartie obligatoire en repos):
  • 50% przepracowanych godzin w firmach zatrudniających do 20 osób,
  • 100% w firmach zatrudniających ponad 20 osób.

Układ zbiorowy może ustalić inny limit i przyznać odpoczynek także za godziny w ramach limitu.

Nadgodziny nie mogą przekraczać maksymalnego czasu pracy dziennego i tygodniowego. Konkretne limity sprawdź w swoim układzie zbiorowym albo zapytaj inspekcję pracy.

Podatek i składki od nadgodzin

Podatek dochodowy

• Wynagrodzenie za nadgodziny jest zwolnione z podatku dochodowego do 7 500 € netto podlegającego opodatkowaniu rocznie. Ten limit dotyczy dochodów z 2025 r. i 2026 r.
• Do limitu wlicza się także pieniądze za dni RTT, z których zrezygnowałeś/zrezygnowałaś za zgodą pracodawcy.
• Osoby pracujące na niepełny etat korzystają ze zwolnienia za godziny ponad umowny wymiar (heures complémentaires).
• Kwota ponad 7 500 € jest opodatkowana jak zwykła pensja.
• Zwolniona kwota jest wstępnie wpisana w twojej deklaracji podatkowej. Jeśli jej brakuje, wpisz ją sam/sama w wierszu „Heures supplémentaires exonérées”.
• Jeśli masz kilku pracodawców i łącznie przekraczasz limit, nadwyżkę musisz zadeklarować razem z pensją.

Składki

Od nadgodzin nie płacisz części składek emerytalnych (podstawowych i uzupełniających) — w granicach 11,31% wynagrodzenia. Pracodawca uwzględnia to automatycznie na pasku płacowym.

Jak sprawdzić nadgodziny na pasku płacowym

Na pasku płacowym (bulletin de paie) powinny być widoczne:

• liczba nadgodzin w danym miesiącu i ich stawka;
• kwota nadgodzin zwolniona z podatku i jej suma od początku roku.

Prowadź własną ewidencję godzin (np. notatki z godzinami rozpoczęcia i zakończenia pracy, wiadomości od przełożonego). To twój dowód, gdyby pracodawca nie zapłacił za nadgodziny.

Co zrobić, jeśli…

…pracodawca nie płaci za nadgodziny

1. Porównaj pasek płacowy ze swoją ewidencją godzin.
2. Zgłoś problem pracodawcy na piśmie (e-mail lub list polecony za potwierdzeniem odbioru) i poproś o korektę.
3. Jeśli to nie pomoże, skontaktuj się z inspekcją pracy lub związkiem zawodowym. Możesz też wnieść sprawę do sądu pracy (conseil de prud'hommes). Nie zwlekaj — roszczenia o wynagrodzenie mają ograniczony termin.

…pracujesz na niepełny etat

Godziny ponad wymiar z umowy to heures complémentaires, a nie nadgodziny. Obowiązują dla nich osobne zasady. Ich wynagrodzenie też korzysta ze zwolnienia podatkowego do 7 500 €.

…masz ryczałt w dniach (forfait jours)

Przy rocznym ryczałcie w dniach zasad o nadgodzinach się nie stosuje. Sprawdź swoją umowę i układ zbiorowy.

Ten poradnik opisuje zasady ogólne. Stawki, limity i czas wolny w twojej branży mogą być inne — sprawdź swój układ zbiorowy.