Congés payés: ile dni urlopu we Francji i kiedy

We Francji za każdy miesiąc pracy zdobywasz 2,5 dnia urlopu, czyli 5 tygodni rocznie. Wyjaśniamy, czym są jours ouvrables, jak liczy się rok urlopowy od 1 czerwca do 31 maja, kiedy pracodawca ustala terminy, ile urlopu dostajesz w czasie choroby i jak długo możesz go przenieść.

Krótka odpowiedź: we Francji za każdy miesiąc pracy u tego samego pracodawcy zdobywasz 2,5 dnia roboczego urlopu (jours ouvrables). Za pełny rok to 30 dni roboczych, czyli 5 tygodni. Urlop zdobywasz od pierwszego dnia pracy, niezależnie od rodzaju umowy (CDI, CDD, intérim) i wymiaru etatu. Rok urlopowy trwa zwykle od 1 czerwca do 31 maja. Od 24 kwietnia 2024 r. zdobywasz urlop także w czasie zwykłego zwolnienia lekarskiego: 2 dni za miesiąc (najwyżej 24 dni w roku).

Zakres terytorialny

Zasady pochodzą z francuskiego kodeksu pracy i obowiązują w całej Francji metropolitalnej, w tym na Korsyce i w Alzacji-Mozeli. Twój układ zbiorowy (convention collective), umowa lub zwyczaj w firmie mogą dawać więcej dni albo inny okres rozliczeniowy. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika.

Ile dni urlopu ci się należy

2,5 dnia roboczego za każdy miesiąc faktycznej pracy u tego samego pracodawcy.
30 dni roboczych (5 tygodni) za pełny rok urlopowy.
Niepełne dni zaokrągla się w górę. Przykład: po 5 miesiącach pracy masz 12,5 dnia, czyli 13 dni.
Zasada dotyczy pracy na pełny i niepełny etat oraz umów CDI, CDD i pracy tymczasowej.

Dni robocze (ouvrables) a dni pracujące (ouvrés)

To częsta pułapka dla osób przyzwyczajonych do polskich zasad.

Sposób liczenia	Co się liczy	Pełny urlop
Jours ouvrables (zasada ogólna)	Wszystkie dni oprócz dnia odpoczynku tygodniowego (zwykle niedzieli) i świąt — w praktyce od poniedziałku do soboty	30 dni
Jours ouvrés (jeśli tak liczy firma)	5 dni w tygodniu, w których firma pracuje	25 dni

W obu przypadkach to 5 tygodni. Jeśli bierzesz tydzień urlopu od poniedziałku do piątku, a firma liczy w jours ouvrables, z puli schodzi zwykle 6 dni (sobota też się liczy). Pracodawca może liczyć w jours ouvrés, ale tylko wtedy, gdy nie masz przez to mniej urlopu.

Rok urlopowy: od 1 czerwca do 31 maja

Urlop zdobywasz w okresie referencyjnym (période de référence): od 1 czerwca jednego roku do 31 maja następnego.
Układ zbiorowy lub porozumienie w firmie może ustalić inne daty.
W firmach należących do kasy urlopowej (caisse de congés payés, np. budownictwo, branża widowiskowa) okres trwa od 1 kwietnia do 31 marca.

Kiedy możesz wziąć urlop

Okres brania urlopu

Okres brania urlopu zawsze obejmuje czas od 1 maja do 31 października.
Ustala go układ zbiorowy lub porozumienie, a jeśli go nie ma — pracodawca po zasięgnięciu opinii rady pracowniczej (CSE).
Pracodawca musi podać ten okres do wiadomości pracowników co najmniej 2 miesiące przed jego rozpoczęciem.

Terminy i zmiany

Pracodawca ustala kolejność wyjazdów (ordre des départs) i podaje ją co najmniej miesiąc wcześniej. Bierze pod uwagę m.in. sytuację rodzinną i staż pracy.
Twoją datę wyjazdu też musisz znać co najmniej miesiąc wcześniej.
Pracodawca nie może zmienić już ustalonego terminu później niż miesiąc przed wyjazdem, chyba że zachodzą wyjątkowe okoliczności (np. nagłe, nadzwyczajne zamówienie).
Małżonkowie i partnerzy w PACS pracujący w tej samej firmie mają prawo do urlopu w tym samym czasie.

Urlop główny i jego dzielenie

Jednorazowo możesz wziąć najwyżej 24 dni robocze (4 tygodnie) urlopu głównego. Dłuższy urlop jest możliwy np. przy dużej odległości od rodziny albo opiece nad osobą niepełnosprawną lub niesamodzielną w domu.
Urlop główny można podzielić, ale co najmniej 12 dni roboczych (2 tygodnie) bez przerwy trzeba wziąć między 1 maja a 31 października.
Jeśli część urlopu głównego bierzesz poza tym okresem (od 1 listopada do 30 kwietnia), możesz dostać dodatkowe dni (jours de fractionnement): 1 dzień za 3–5 dni wziętych poza okresem, 2 dni za co najmniej 6 dni.

Dodatkowe dni za dzieci

Jeśli 30 kwietnia poprzedniego roku miałeś/miałaś 21 lat lub więcej, dostajesz 2 dodatkowe dni za każde dziecko na utrzymaniu (dziecko mieszkające z tobą, które 30 kwietnia bieżącego roku ma mniej niż 15 lat, albo dziecko niepełnosprawne w dowolnym wieku) — ale razem ze zwykłym urlopem nie więcej niż 30 dni roboczych. Osoby poniżej 21 lat mają osobne zasady.

Wynagrodzenie za czas urlopu

W czasie urlopu dostajesz wynagrodzenie urlopowe (indemnité de congés payés) zamiast zwykłej pensji. Pracodawca liczy je na dwa sposoby i wypłaca korzystniejszą kwotę:

Zasada 1/10 — 1/10 całego wynagrodzenia brutto z roku urlopowego;
utrzymanie wynagrodzenia (maintien de salaire) — tyle, ile zarobiłbyś/zarobiłabyś, gdybyś pracował/pracowała.

Do podstawy wlicza się składniki o charakterze wynagrodzenia, np. pensję podstawową, premię za staż czy za obecność. Daty urlopu i kwotę wynagrodzenia urlopowego zobaczysz na pasku płacowym.

W czasie urlopu nie wolno ci pracować dla innego pracodawcy (wyjątek: umowa przy winobraniu).

Urlop a zwolnienie lekarskie (zmiany od 24 kwietnia 2024 r.)

Ile urlopu zdobywasz w czasie choroby

Rodzaj zwolnienia	Urlop za miesiąc zwolnienia	Maksymalnie w roku
Zwykła choroba lub wypadek poza pracą (non professionnel)	2 dni robocze	24 dni
Wypadek przy pracy lub choroba zawodowa (professionnel)	2,5 dnia roboczego	30 dni

Przy zwykłej chorobie limit 24 dni dotyczy urlopu zdobytego za miesiące zwolnienia. Dni zdobyte za miesiące pracy (2,5 dnia za miesiąc) liczą się osobno. Przy wypadku przy pracy czas zwolnienia liczy się jak czas pracy bez względu na jego długość.

Przy liczeniu wynagrodzenia urlopowego metodą 1/10 czas zwykłego zwolnienia liczy się w 80%, a zwolnienia z powodu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej w 100%.

Obowiązek informacji i 15 miesięcy na wykorzystanie urlopu

W ciągu miesiąca od powrotu do pracy pracodawca musi cię poinformować, ile masz dni urlopu i do kiedy musisz je wykorzystać. Musi to zrobić w sposób, który pozwala ustalić datę doręczenia — np. na pasku płacowym.
Urlop, którego nie mogłeś/mogłaś wziąć z powodu choroby, możesz przenieść na 15 miesięcy. Termin liczy się od dnia tej informacji. Układ zbiorowy może go wydłużyć.
Jeśli zwolnienie trwało przez cały rok urlopowy, 15 miesięcy liczy się od końca tego roku.
Urlop niewykorzystany po upływie 15 miesięcy przepada.

Zwolnienia sprzed 24 kwietnia 2024 r.

Przepisy działają wstecz, ale z terminami:

osoby nadal zatrudnione mogły domagać się urlopu za dawne zwykłe zwolnienia lekarskie (po 1 grudnia 2009 r.) do 23 kwietnia 2026 r. — ten termin już minął;
osoby, które odeszły z firmy, mają 3 lata od końca umowy na żądanie ekwiwalentu za urlop.

Spory w tej sprawie rozstrzyga sąd pracy (conseil de prud'hommes).

Co zrobić, jeśli…

…nie wykorzystałeś/wykorzystałaś urlopu do końca okresu

Zasadą jest, że urlopu nie przenosi się automatycznie. Przeniesienie jest możliwe tylko za zgodą pracodawcy, gdy przewiduje je układ zbiorowy albo w razie choroby (15 miesięcy, patrz wyżej). Jeśli pracodawca wielokrotnie zachęcał cię do wzięcia urlopu, a ty odmawiałeś/odmawiałaś, niewykorzystane dni mogą przepaść.

…pracodawca zmienia termin urlopu na krótko przed wyjazdem

Zmiana później niż miesiąc przed wyjazdem jest możliwa tylko w wyjątkowych okolicznościach. Poproś o pisemne uzasadnienie i zachowaj dowody (np. potwierdzenie rezerwacji). W razie sporu skontaktuj się z inspekcją pracy lub związkiem zawodowym.

…po chorobie pracodawca nie poinformował cię o urlopie

Poproś na piśmie o zestawienie dni urlopu i terminu ich wykorzystania. Dopóki nie dostaniesz tej informacji, 15-miesięczny termin co do zasady nie zaczyna biec.

…kończy ci się umowa, a masz niewykorzystany urlop

Pracodawca wypłaca ekwiwalent za niewykorzystany urlop (indemnité compensatrice de congés payés) razem z ostatnią pensją. Sprawdź go na ostatnim pasku płacowym.

Ten poradnik opisuje ogólne zasady kodeksu pracy. Sprawdź swój układ zbiorowy — może dawać więcej dni urlopu, np. za staż pracy.

Płatny urlop we Francji (congés payés): ile dni ci się należy, kiedy go brać i co po zwolnieniu lekarskim