Zwolnienie z przyczyn ekonomicznych we Francji i CSP: 21 dni na decyzję, zasiłek ASP i co z wypowiedzeniem

Jeśli pracodawca chce cię zwolnić z przyczyn ekonomicznych (licenciement pour motif économique), a firma ma mniej niż 1 000 pracowników albo jest w postępowaniu sądowym, musi ci zaproponować umowę o zabezpieczeniu zawodowym — FR: contrat de sécurisation professionnelle (CSP). Masz 21 dni kalendarzowych na decyzję. Jeśli się zgodzisz, umowa o pracę kończy się za porozumieniem stron, przez maksymalnie 12 miesięcy dostajesz wsparcie France Travaili i zasiłek ASP, który przy co najmniej roku stażu wynosi 75% dziennego wynagrodzenia referencyjnego i nie jest niższy od zwykłego zasiłku AREi. Jeśli odmówisz albo nie odpowiesz, pracodawca normalnie cię zwalnia, a ty możesz ubiegać się o ARE.

Zakres terytorialny

Zasady są ogólnokrajowe i dotyczą Francji metropolitalnej z Korsyką. Terytoria zamorskie są poza zakresem tego poradnika (według Unédic CSP nie obowiązuje na Majotcie, która ma własny system).

Czym zwolnienie ekonomiczne różni się od zwolnienia z przyczyn osobistych

Zwolnienie ekonomiczne nie dotyczy twojego zachowania ani pracy, tylko sytuacji firmy: np. trudności ekonomicznych, które prowadzą do likwidacji stanowiska lub zmiany umowy. Zwolnienie z powodu twojej osoby (np. błędy, nieobecności) to inna procedura — opisujemy ją w poradniku Zwolnienie z pracy z przyczyn osobistych.

Ten poradnik dotyczy głównie zwolnienia indywidualnego lub kilku osób. Przy zwolnieniu co najmniej 10 osób w ciągu 30 dni obowiązują dodatkowe kroki (konsultacje z przedstawicielami pracowników, zgłoszenie do regionalnej dyrekcji ds. gospodarki, zatrudnienia i pracy — DREETS, a w firmach od 50 pracowników plan ochrony zatrudnienia — plan de sauvegarde de l'emploi, PSE).

Procedura krok po kroku

1. Rozmowa wstępna (entretien préalable): pracodawca wzywa cię na rozmowę przed zwolnieniem. Przy zwolnieniu mniej niż 10 osób w ciągu 30 dni pracodawca proponuje CSP właśnie podczas tej rozmowy i daje ci dokument informacyjny.
2. 21 dni na decyzję o CSP: termin liczy się od dnia po wręczeniu dokumentu.
3. List o zwolnieniu: pracodawca może go wysłać najwcześniej 7 dni roboczych po rozmowie (15 dni roboczych dla kadry kierowniczej — cadre). Ten termin nie obowiązuje przy redressement lub liquidation judiciaire. List wysyła się listem poleconym za potwierdzeniem odbioru.

Jeśli list przychodzi, zanim minie 21 dni na decyzję o CSP, pracodawca wysyła go „warunkowo” (à titre conservatoire). W liście musi być termin na decyzję i informacja, że przy odmowie CSP list działa jako zwolnienie.

Co musi być w liście o zwolnieniu

• przyczyny ekonomiczne i ich wpływ na twoje stanowisko lub umowę,
• informacja o wcześniejszych staraniach pracodawcy (szkolenie, dostosowanie, propozycja innego stanowiska — reclassement),
• informacja o twoim pierwszeństwie ponownego zatrudnienia (priorité de réembauche) przez rok,
• w firmach od 1 000 pracowników: propozycja urlopu na przekwalifikowanie (congéi de reclassement) i 8 dni na jej przyjęcie — brak odpowiedzi oznacza odmowę.

Kto musi zaproponować CSP

Service Public opisuje CSP dla pracowników na umowie na czas nieokreślony (CDI). Według Unédic, jeśli pracodawca nie zaproponuje CSP, zrobi to France Travail przy rozpatrywaniu twoich praw.

Warunki według Unédic

• zwolnienie z przyczyn ekonomicznych,
• co najmniej 88 dni lub 610 godzin pracy w ostatnich 24 miesiącach przed końcem umowy (36 miesięcy, jeśli masz ponad 53 lata),
• wiek poniżej wieku uprawniającego do pełnej emerytury,
• zamieszkanie we Francji metropolitalnej (lub w części terytoriów zamorskich),
• zdolność do pracy — zwolnienie lekarskie ani urlop macierzyński nie wykluczają przystąpienia.

21 dni na decyzję

• To 21 dni kalendarzowych od dnia po wręczeniu dokumentu o CSP. Przykład z Service Public: dokument wręczony 3 lipca 2026 r., termin mija 24 lipca 2026 r. o północy.
• Terminu nie można skrócić. Do jego końca możesz zmienić zdanie.
• Przy pracowniku chronionym (np. przedstawicielu pracowników) termin przedłuża się do dnia po doręczeniu pracodawcy decyzji inspektora pracy.
• W tym czasie możesz porozmawiać z doradcą France Travail.

Zgoda: podpisujesz formularz przystąpienia. Umowa o pracę kończy się za porozumieniem stron ostatniego dnia terminu, a pracodawca wydaje dokumenty końcowe (świadectwo pracy, zaświadczenie dla France Travail, rozliczenie). Pisemne uzasadnienie ekonomiczne musisz dostać najpóźniej w chwili zgody.

Odmowa lub brak odpowiedzi: pracodawca zwalnia cię w zwykłym trybie. Dostajesz odprawę, ekwiwalent za okres wypowiedzenia i za niewykorzystany urlop (jeśli spełniasz warunki) i możesz się zarejestrować w France Travail, by ubiegać się o ARE.

Wypowiedzenie, odprawa i urlop przy CSP

Jak policzyć odprawę, wyjaśniamy w poradniku Odprawa przy zwolnieniu.

Ile wynosi zasiłek ASP i jak długo

• Staż co najmniej 1 rok: zasiłek ASP (allocation de sécurisation professionnelle) wynosi 75% dziennego wynagrodzenia referencyjnego (salaire journalier de référence, SJR) — według Unédic mniej więcej tyle, ile dotychczasowa pensja netto. Nie może być niższy od ARE, które dostałbyś bez CSP.
• Staż poniżej 1 roku: ASP jest równy kwocie ARE.
• Zasiłek płaci się od początku CSP, bez okresu oczekiwania i bez obniżania w trakcie (dégressivité).
• CSP trwa do 12 miesięcy od dnia po końcu 21-dniowego terminu.

CSP przedłuża się m.in.:

• o okresy pracy od 3 dni do 6 miesięcy podjętej od 7. miesiąca CSP — maksymalnie o 3 miesiące,
• o urlop macierzyński, ojcowski, adopcyjny lub opiekuńczy — do ich ustawowej długości,
• o zwolnienie lekarskie — maksymalnie o 4 miesiące.

Twoje obowiązki w trakcie CSP

• co miesiąc aktualizujesz swoją sytuację w France Travail (actualisation) — brak aktualizacji może skończyć CSP na stałe;
• uczestniczysz w spotkaniach i realizujesz indywidualny plan (plan de sécurisation professionnelle) z France Travail lub upoważnionym operatorem; w tym czasie masz status stażysty szkolenia zawodowego.

CSP kończy się wcześniej m.in. gdy bez uzasadnionego powodu odmówisz działania szkoleniowego lub przekwalifikowania, dwa razy odmówisz rozsądnej oferty pracy, podasz nieprawdę albo podejmiesz CDDi na co najmniej 6 miesięcy lub CDI.

Premia za szybki powrót do pracy i dopłata do niższej pensji

Premia za przekwalifikowanie (prime de reclassement):

• wynosi 50% pozostałego prawa do ASP,
• przysługuje, jeśli przed końcem 10. miesiąca CSP podejmiesz pracę na co najmniej 6 miesięcy (CDI, CDD lub praca tymczasowa) i w chwili zwolnienia miałeś co najmniej rok stażu,
• wniosek składasz w ciągu 30 dni od rozpoczęcia pracy,
• jest płacona w dwóch ratach: przy podjęciu pracy i 3 miesiące później, jeśli nadal pracujesz.

Dopłata różnicowa (indemnité différentielle de reclassement, IDR) przysługuje, jeśli przed końcem CSP podejmiesz gorzej płatną pracę. Wynosi: 30 × SJR minus miesięczna pensja brutto w nowej pracy (bez nadgodzin), przez maksymalnie 12 miesięcy i łącznie do 50% pozostałego prawa do ASP. Premii i IDR nie łączy się dla tej samej pracy.

Po zakończeniu CSP

Jeśli po CSP nadal szukasz pracy, rejestrujesz się w France Travail i możesz dostać ARE. Według Service Public okres ARE skraca się o liczbę dni, za które dostałeś ASP, ale ARE po CSP wypłaca się bez okresu karencji i oczekiwania.

Twoje prawa po zwolnieniu ekonomicznym

• Pierwszeństwo ponownego zatrudnienia przez 1 rok od końca umowy — warunki skorzystania z niego musi podać list o zwolnieniu.
• 12 miesięcy na zakwestionowanie zwolnienia przed sądem pracy (conseil de prud'hommes): od zawiadomienia o zwolnieniu, a jeśli przyjąłeś CSP — od dnia przystąpienia do CSP (gdy propozycja CSP o tym terminie informowała).

Co zrobić, jeśli…

…nie wiesz, czy przyjąć CSP

Porównaj: przy co najmniej roku stażu ASP wynosi 75% SJR (więcej niż zwykłe ARE), od razu i bez obniżania, ale ekwiwalent za wypowiedzenie do 3 miesięcy pensji przechodzi do France Travail. Przy stażu poniżej roku ASP jest równy ARE, a ekwiwalent za wypowiedzenie dostajesz sam. Przed decyzją poproś France Travail o rozmowę informacyjną — przysługuje w czasie 21-dniowego terminu.

…pracodawca nie zaproponował ci CSP

Jeśli firma ma mniej niż 1 000 pracowników, CSP powinna zostać zaproponowana. Według Unédic zrobi to France Travail przy rozpatrywaniu twoich praw, a pracodawca zapłaci za to specjalną składkę. Zgłoś to przy rejestracji.

…uważasz, że przyczyna ekonomiczna jest pozorna

Masz 12 miesięcy na pozew do sądu pracy. Bezpłatnych informacji z zakresu prawa pracy udziela Allô Service Public (dział prawa pracy). Przy niskich dochodach możesz skorzystać z pomocy prawnej z urzędu.