Wizyta w medycynie pracy po zatrudnieniu we Francji (visite d'information et de prévention): kiedy, kto płaci i co dostanie szef

Krótka odpowiedź: tak, we Francji każdy nowo zatrudniony pracownik sektora prywatnego ma prawo do wizyty informacyjno-profilaktycznej w medycynie pracy (visite d'information et de prévention, w skrócie VIP). Zwykle musi się ona odbyć najpóźniej w ciągu 3 miesięcy od faktycznego rozpoczęcia pracy, a pracownik nocny i osoba poniżej 18 lat muszą ją mieć przed rozpoczęciem pracy. Wizyta odbywa się w czasie pracy i bez utraty pensji, dojazd opłaca pracodawca, a lekarz nie przekazuje szefowi informacji o twoim zdrowiu — pracodawca dostaje tylko zaświadczenie z datą wizyty.

Zakres terytorialny

Poradnik opisuje zasady francuskiego kodeksu pracy (Code du travail) dla pracowników sektora prywatnego we Francji metropolitalnej, także na Korsyce i w Alzacji-Mozeli — w tej sprawie nie ma różnic regionalnych. Nie opisuje zasad dla urzędników i pracowników administracji publicznej (fonction publique). Pracownicy zatrudnieni przez osobę prywatną (np. przez CESU) i opiekunki dzieci (assistantes maternelles) też mają wizytę, ale na szczególnych warunkach — tu tylko o nich wspominamy. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika.

Czym jest wizyta VIP

Visite d'information et de prévention to rozmowa z pracownikiem służby medycyny pracy na początku zatrudnienia. Nie jest to dawne „badanie wstępne”, po którym ktoś decyduje, czy w ogóle możesz pracować. Podczas wizyty:

• pytają cię o stan zdrowia,
• informują o ryzykach na twoim stanowisku i o tym, jak się przed nimi chronić,
• sprawdzają, czy powinien cię dodatkowo zobaczyć lekarz medycyny pracy (médecin du travail),
• zakładają twoją dokumentację medyczną w medycynie pracy (dossier médical en santé au travail).

Lekarz może zlecić badania dodatkowe — ich koszt ponosi pracodawca, nie ty.

Kto prowadzi wizytę

Wizytę może przeprowadzić lekarz medycyny pracy albo, pod jego nadzorem, pielęgniarka (infirmier), lekarz współpracujący (collaborateur médecin) lub lekarz w trakcie specjalizacji (interne en médecine du travail). Jeśli pielęgniarka uzna to za potrzebne, kieruje cię do lekarza.

Wizytę zawsze prowadzi lekarz medycyny pracy, gdy:

• masz status pracownika z niepełnosprawnością (travailleur reconnu handicapé, RQTH),
• pobierasz rentę inwalidzką (pension d'invalidité),
• pracujesz w nocy (travailleur de nuit).

VIP a wzmocniony nadzór (SIR)

Na niektórych stanowiskach zamiast zwykłej wizyty obowiązuje wzmocniony indywidualny nadzór (suivi individuel renforcé, SIR). Wtedy przed rozpoczęciem pracy przechodzisz badanie zdolności do pracy (examen médical d'aptitude) u lekarza. Dotyczy to m.in. pracy z narażeniem na:

• azbest,
• ołów,
• substancje rakotwórcze, mutagenne lub szkodliwe dla rozrodczości,
• czynniki biologiczne grupy 3 i 4,
• promieniowanie jonizujące,
• pracę w warunkach podwyższonego ciśnienia,
• ryzyko upadku z wysokości przy montażu i demontażu rusztowań.

Pracodawca może dopisać do tej listy inne stanowiska po ocenie ryzyka. Od 1 października 2025 kierowcy sprzętu wymagającego uprawnień (autorisation de conduite) i osoby z uprawnieniami elektrycznymi nie są już objęci SIR — potrzebują za to zaświadczenia lekarza medycyny pracy o braku przeciwwskazań, które można wystawić m.in. podczas VIP.

Kiedy musi się odbyć wizyta

Według INRS przed rozpoczęciem pracy wizytę muszą mieć też niektórzy pracownicy narażeni na pola elektromagnetyczne i na czynniki biologiczne grupy 2.

Za zorganizowanie wizyty odpowiada pracodawca — to on zgłasza cię do służby medycyny pracy (service de prévention et de santé au travail, SPST), z której korzysta firma.

Czas pracy, pensja i dojazd

• Wizyta i badania odbywają się w godzinach pracy, z zachowaniem wynagrodzenia.
• Jeśli nie da się ich zorganizować w godzinach pracy, czas wizyty jest płatny jak czas pracy.
• Czas i koszty dojazdu na wizytę pokrywa pracodawca.

Nie płacisz więc za wizytę ani za zleconą przez lekarza medycyny pracy diagnostykę.

Co dostanie pracodawca — tajemnica lekarska

Po wizycie ty i pracodawca dostajecie zaświadczenie o nadzorze (attestation de suivi). Jest w nim data wizyty i termin następnej. Zaświadczenie trafia też do twojej dokumentacji w medycynie pracy.

Lekarz medycyny pracy nie może przekazać pracodawcy informacji medycznych o tobie. Szef nie dowie się z tej wizyty, na co chorujesz ani jakie leki bierzesz. Jeśli lekarz uzna, że stanowisko jest dla ciebie nieodpowiednie, może zaproponować dostosowanie pracy albo — w ostateczności — wydać orzeczenie o niezdolności do pracy na tym stanowisku (avis d'inaptitude); to osobna procedura z własnymi zasadami.

Kolejne wizyty

• Następną wizytę wyznacza lekarz, najpóźniej po 5 latach od pierwszej.
• Najpóźniej po 3 latach — jeśli masz status RQTH, rentę inwalidzką albo pracujesz w nocy.
• W każdej chwili możesz sam poprosić o wizytę u lekarza medycyny pracy. Według Service Public możesz zwrócić się bezpośrednio do służby medycyny pracy, bez zgody pracodawcy, i nie można cię za to ukarać. O wizytę może też poprosić pracodawca.
• Kobieta w ciąży może poprosić o skierowanie do lekarza medycyny pracy w dowolnym momencie.

Po dłuższej nieobecności (np. po urlopie macierzyńskim lub długim zwolnieniu lekarskim) obowiązują osobne wizyty powrotne (visite de reprise) — nie są tematem tego poradnika.

Kiedy nowa wizyta nie jest potrzebna

Jeśli zmieniasz pracę, nowa VIP nie jest wymagana, gdy spełnione są wszystkie trzy warunki:

1. masz za sobą wizytę VIP z ostatnich 5 lat przed nowym zatrudnieniem (3 lata dla pracowników nocnych, osób z RQTH i z rentą inwalidzką),
2. obejmujesz takie samo stanowisko z podobnymi ryzykami,
3. służba medycyny pracy ma twoje ostatnie zaświadczenie, a w tym okresie nie było wobec ciebie zaleceń dostosowania stanowiska ani orzeczenia o niezdolności do pracy.

Warto więc zachować kopię swojego attestation de suivi.

Pracownicy tymczasowi (intérim), sezonowi i delegowani mają szczególne zasady organizacji nadzoru, ale ich ochrona ma być taka sama jak innych pracowników. Przy pracy przez agencję zapytaj ją, czy i kiedy masz wizytę albo czy uznaje twoją wcześniejszą.

Co zrobić, jeśli…

…minęły 3 miesiące, a nikt cię nie wysłał na wizytę

1. Przypomnij pracodawcy (najlepiej na piśmie, np. mailem), że wizyta VIP jest obowiązkowa w ciągu 3 miesięcy od rozpoczęcia pracy.
2. Zapytaj, z której służby medycyny pracy korzysta firma — możesz zgłosić się tam sam i poprosić o wizytę.
3. Jeśli pracujesz w nocy, masz mniej niż 18 lat albo pracujesz na stanowisku z listy SIR, a wizyty nie było przed rozpoczęciem pracy, zgłoś to pracodawcy od razu.
4. Gdy pracodawca dalej nic nie robi, możesz zwrócić się do przedstawicieli pracowników (CSE) albo poszukać pomocy przy sporze z pracodawcą — zobacz poradnik o mobbingu i zgłaszaniu problemów w pracy.

…boisz się, że lekarz powie szefowi o twojej chorobie

Nie powie — obowiązuje go tajemnica lekarska. Pracodawca dostaje tylko zaświadczenie z datami. Jeżeli lekarz zaleci zmiany na stanowisku, pracodawca dowie się o zaleceniach, a nie o diagnozie.

…masz niepełnosprawność albo przewlekłą chorobę

Masz prawo do wizyty u lekarza (nie tylko pielęgniarki) i do częstszych wizyt (co najmniej co 3 lata). O statusie pracownika z niepełnosprawnością przeczytasz w poradniku o RQTH i wniosku do MDPH.

Najważniejsze w skrócie

• VIP jest obowiązkowa dla nowego pracownika: do 3 miesięcy od rozpoczęcia pracy, przed pracą dla pracowników nocnych i niepełnoletnich.
• Wizyta jest w czasie pracy, płatna, a dojazd pokrywa pracodawca.
• Pracodawca dostaje tylko attestation de suivi — bez informacji medycznych.
• Kolejna wizyta najpóźniej po 5 latach (po 3 latach w szczególnych przypadkach), a o wizytę możesz poprosić sam w każdej chwili.