Status pracownika z niepełnosprawnością we Francji (RQTH): wniosek do MDPH, 4 miesiące na decyzję, co daje w pracy i czy mówić pracodawcy

Krótka odpowiedź: RQTH (reconnaissance de la qualité de travailleur handicapé) to decyzja administracyjna, która uznaje cię za pracownika z niepełnosprawnością. Możesz o nią wystąpić, jeśli przewlekła choroba lub uszczerbek (fizyczny, zmysłowy, psychiczny) zmniejsza twoje szanse na znalezienie lub utrzymanie pracy – także wtedy, gdy pracujesz i nie masz prawa do zasiłku AAH. Wniosek składasz w MDPH swojego departamentu, a decyzja zapada w ciągu 4 miesięcy. RQTH nie jest świadczeniem pieniężnym, ale daje m.in. prawo do dostosowania stanowiska pracy, wsparcia w szukaniu pracy i dłuższego okresu wypowiedzenia przy zwolnieniu. Nie musisz informować pracodawcy, że ją masz.

Zakres terytorialny

Zasady RQTH są ogólnokrajowe i obowiązują we Francji metropolitalnej, w tym na Korsyce i w Alzacji-Mozeli. Wniosek składasz w MDPH (maison départementale des personnes handicapées) departamentu, w którym mieszkasz – możliwość złożenia wniosku online zależy od MDPH. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika.

Kto może złożyć wniosek

• osoba, której możliwości znalezienia lub utrzymania pracy są ograniczone przez pogorszenie co najmniej jednej funkcji fizycznej, zmysłowej, umysłowej lub psychicznej – np. przy chorobie kręgosłupa, cukrzycy czy depresji, jeśli realnie utrudniają pracę;
• od 16 lat (od 15 lat, jeśli zaczynasz naukę zawodu – apprentissage);
• wniosek jest osobisty – składasz go ty albo twój przedstawiciel ustawowy, nigdy pracodawca.

Odczytane źródła urzędowe nie stawiają warunku obywatelstwa.

Jak złożyć wniosek

1. Formularz MDPH – cerfa nr 15692*01 (wspólny wniosek o różne prawa w MDPH), podpisany i z datą. Wypełnij część D (sytuacja zawodowa) i zaznacz RQTH w części E3.
2. Zaświadczenie lekarskie – cerfa nr 15695*01, wypełnione przez lekarza.
3. Dokumenty: dowód tożsamości i potwierdzenie adresu. CV i inne dokumenty nie są obowiązkowe, ale pomagają w ocenie.
4. Złożenie: online (jeśli twoja MDPH to umożliwia), pocztą albo osobiście. Zachowaj kopię.

Jeśli składasz wniosek o AAH, MDPH automatycznie rozpatruje też RQTH – osobny wniosek nie jest potrzebny.

Decyzja: kto, kiedy i na jak długo

• Decyzję podejmuje CDAPH – komisja przy MDPH.
• Termin: 4 miesiące. Brak odpowiedzi po 4 miesiącach oznacza odmowę.
• RQTH obowiązuje od daty decyzji CDAPH.
• Przyznaje się ją na od 1 do 10 lat albo bezterminowo, jeśli stan zdrowia nie może się poprawić.
• Przedłużenie nie jest automatyczne. Wniosek o przedłużenie złóż co najmniej 4 miesiące przed końcem ważności. Jeśli złożysz go przed końcem, RQTH obowiązuje do nowej decyzji.

Co daje RQTH w pracy

• Dostosowanie pracy: zmiana godzin pracy, dostosowane stanowisko lub specjalny sprzęt. Część kosztów sprzętu może sfinansować Agefiph (sektor prywatny) lub FIPHFP (sektor publiczny).
• Wsparcie w szukaniu i utrzymaniu pracy: Cap emploi, France Travaili lub misje lokalne (missions locales), dostęp do specjalnych szkoleń i umów, np. dostosowanej nauki zawodu.
• Pomoc, gdy grozi ci zwolnienie z powodu niezdolności – Cap emploi może pomóc w utrzymaniu pracy lub przekwalifikowaniu.
• Dłuższe wypowiedzenie: przy zwolnieniu ustawowy okres wypowiedzenia jest podwojony, maksymalnie do 3 miesięcy.
• Sektor publiczny: łatwiejszy dostęp do pracy w administracji, m.in. przez dostosowane konkursy i rekrutację kontraktową.
• Szkolenia: pierwszeństwo w dostępie do niektórych szkoleń dla osób szukających pracy i dodatkowe środki na koncie szkoleniowym CPF (kwoty sprawdź na Mon Compte Formation).

Według Mon Parcours Handicap pracodawcy zatrudniający co najmniej 20 osób mają obowiązek zatrudniać osoby z niepełnosprawnością w wysokości 6% załogi (OETH). RQTH jest jednym z tytułów, które się do tego wliczają.

Czego RQTH nie daje

• pieniędzy – sama RQTH nie jest zasiłkiem; wsparcie finansowe pochodzi z innych programów;
• zmiany pensji ani umowy – twoje wynagrodzenie i umowa zostają bez zmian;
• wcześniejszej emerytury – o niej decyduje stopień niezdolności, a nie sama RQTH.

Czy mówić pracodawcy?

Nie masz takiego obowiązku. To twoja decyzja.

• Jeśli powiesz – pracodawca może dostosować stanowisko i godziny pracy, a dodatkowe środki na CPF mogą być naliczane automatycznie.
• Jeśli nie powiesz – pracodawca nie będzie wiedział o potrzebie dostosowań. Dodatkowe środki na CPF możesz wtedy zgłosić samodzielnie w serwisie Mon Compte Formation.

Możesz też najpierw porozmawiać z doradcą Cap emploi.

Sytuacje traktowane jak RQTH

Niektóre osoby mają te same prawa bez osobnego wniosku, m.in.:

• osoby z AAH albo kartą CMI z adnotacją „invalidité”;
• osoby z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową i trwałą niezdolnością co najmniej 10%;
• osoby z rentą inwalidzką, gdy niezdolność zmniejsza zdolność do pracy lub zarobkowania co najmniej o dwie trzecie;
• osoby z rentą wojskową lub dla ofiar wojny.

Co zrobić, jeśli…

…dostałeś odmowę

Najpierw złóż obowiązkowe odwołanie do MDPH (RAPO) w ciągu 2 miesięcy od otrzymania decyzji. Brak odpowiedzi przez 2 miesiące oznacza odmowę. Potem masz 2 miesiące na skargę do sądu administracyjnego (tribunal administratif) właściwego dla miejsca zamieszkania.

…MDPH nie odpowiada od 4 miesięcy

Brak odpowiedzi oznacza odmowę – możesz złożyć RAPO.

…kończy się ważność RQTH

Złóż wniosek o przedłużenie co najmniej 4 miesiące wcześniej. Przedłużenie nie dzieje się samo.

…masz polskie orzeczenie o niepełnosprawności

Decyzję o RQTH podejmuje francuska CDAPH według francuskich zasad. Dołącz do wniosku polską dokumentację medyczną (najlepiej z tłumaczeniem) – może pomóc w ocenie.

Ten poradnik opisuje ogólne zasady według Service Public (strona zweryfikowana 24.03.2026) i Mon Parcours Handicap (aktualizacja 15.04.2025). Formularze i kanały składania wniosków mogą się różnić w zależności od MDPH.