Urlop bezpłatny we Francji: zgoda, daty i powrót do pracy

Urlop bezpłatny — FR: congéi sans solde — uzgadniasz z pracodawcą. Samo wysłanie prośby nie daje zgody na nieobecność: przed odejściem ustal daty i warunki powrotu oraz zachowaj potwierdzenie porozumienia. Jeśli nie ma zgody, nadal obowiązuje twój dotychczasowy plan pracy.

Poradnik dotyczy osoby dorosłej zatrudnionej w sektorze prywatnym na umowie na czas nieokreślony — FR: contrat à durée indéterminée (CDI), która chce uzgodnić osobistą przerwę bez wynagrodzenia. Obejmuje Francję metropolitalną z Korsyką; terytoria zamorskie są poza zakresem.

Najpierw sprawdź zasady w firmie

Według karty ministerstwa pracy w serwisie Code du travail numérique kodeks pracy nie reguluje urlopu bezpłatnego: jego organizację i długość ustalają między sobą pracownik i pracodawca. Sprawdź więc, co o urlopie bezpłatnym mówi twój układ zbiorowy — FR: convention collectivei oraz porozumienie zakładowe — FR: accord d’entreprise. Pracodawca musi przestrzegać dotyczących go postanowień o tym urlopie.

Nie przenoś zasad z urlopu wypoczynkowego, opiekuńczego czy congé sabbatique. To różne rozwiązania. Nie zakładaj też, że sam cel podróży, np. pobyt u rodziny w Polsce, daje prawo do niepłatnej przerwy.

Jeśli nie wiesz, jakie postanowienia stosuje firma, poproś o ich wskazanie przed uzgadnianiem wyjazdu.

Co przygotować do rozmowy?

Zapisz propozycję:

• pierwszego i ostatniego dnia urlopu;
• dnia, w którym wrócisz do pracy;
• warunków powrotu, które chcesz ustalić;
• ewentualnej możliwości odnowienia urlopu po pierwotnym okresie.

Nie musisz podawać powodu swojej prośby. Możesz krótko wyjaśnić osobistą potrzebę, jeśli chcesz. Ustawowego terminu uprzedzenia nie ma, więc daty omów tak, aby obie strony mogły je uzgodnić przed planowanym wyjazdem.

Jak poprosić o urlop?

Service Public zaleca pisemną prośbę, np. e-mail lub list, ponieważ pozwala ona zachować dowód ustaleń. Nie ma jednego urzędowego formularza tej prośby.

Możesz napisać:

Bonjour, je souhaiterais convenir avec vous d’un congé sans solde du [początek] au [koniec]. Pourrions-nous préciser par écrit les dates retenues et les modalités de mon retour au travail le [data powrotu] ? Merci.

To prośba o uzgodnienie urlopu i zapisanie przyjętych dat oraz warunków powrotu. Wpisz w nawiasy własne daty. Ten tekst rozpoczyna rozmowę — nie potwierdza jeszcze, że urlop został przyznany.

Jeżeli pracodawca proponuje inne daty lub krótszą przerwę, ustalcie ostateczną wersję. Nie opieraj planu na pierwotnej prośbie, jeśli odpowiedź dotyczy innego okresu.

Co sprawdzić przed rozpoczęciem przerwy?

Uzyskaj rzeczywistą zgodę na konkretne warunki. Poproś o ich pisemne potwierdzenie i zachowaj je razem z prośbą. Pisemny ślad pomaga uniknąć sporu; nie oznacza to, że zawsze wymagany jest specjalny podpisany aneks.

Porównaj potwierdzenie z uzgodnieniami:

1. Czy daty początku i końca są takie, jak ustaliliście?
2. Kiedy dokładnie masz wrócić do pracy?
3. Czy warunki powrotu zostały wyjaśnione?
4. Czy odpowiedź rzeczywiście przyznaje urlop, czy tylko zapowiada rozpatrzenie prośby?

Podczas opisanej tu niepłatnej przerwy nie otrzymujesz wynagrodzenia od pracodawcy. Umowa jest zawieszona, a nie zakończona przez sam fakt rozpoczęcia urlopu. Ministerstwo pracy wskazuje też, że czas tej nieobecności nie jest uwzględniany przy obliczaniu uprawnień zależnych od stażu ani urlopu płatnego (congés payési).

Service Public zwraca uwagę na kilka dalszych skutków:

• przy chorobie w trakcie urlopu bezpłatnego nie przysługują dzienne zasiłki chorobowe z ubezpieczenia społecznego — FR: indemnités journalières; przy trudnościach z leczeniem można zwrócić się do służby socjalnej CPAMi (lub MSA);
• w czasie przerwy możesz zajmować się wybranymi sprawami osobistymi lub zawodowymi, ale obowiązuje cię obowiązek lojalności — FR: obligation de loyauté, więc nie podejmuj działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy; przy naruszeniu tego obowiązku albo gdy utrzymanie umowy jest niemożliwe z innego powodu niż sam urlop, pracodawca może rozwiązać umowę;
• urlop bezpłatny może być, pod pewnymi warunkami, opłacony z konta oszczędności czasu — FR: compte épargne-temps (CET), jeśli firma je prowadzi.

Co zrobić przy odmowie lub braku odpowiedzi?

Pracodawca co do zasady może odmówić urlopu bezpłatnego, ale musi respektować właściwe postanowienia zbiorowe. Nie traktuj więc ogólnej zasady odmowy jako odpowiedzi na każdy przypadek.

Długości urlopu nie określają przepisy — ustalasz ją z pracodawcą, więc możesz zaproponować inny okres. Cisza, „zobaczymy” albo samo odebranie e-maila nie są potwierdzeniem zgody. Dopóki nie uzgodnisz nieobecności, pracuj według obowiązującego planu. Nie rozpoczynaj urlopu samowolnie: według Service Public przy nieusprawiedliwionej nieobecności pracownik może zostać zwolniony z powodu ciężkiego przewinienia (FR: faute grave).

Jak wrócić do pracy?

Przed końcem uzgodnionej przerwy sprawdź termin powrotu. Nie zakładaj samodzielnie, że przerwa została przedłużona.

Wróć w uzgodnionym dniu i porównaj organizację powrotu z porozumieniem. Według Service Public po urlopie pracownik wraca do poprzedniego lub podobnego zatrudnienia z co najmniej równoważnym wynagrodzeniem. Serwis zastrzega też możliwość braku dostępnego stanowiska i opisuje propozycję innych równoważnych stanowisk. Nie jest to bezwarunkowa gwarancja powrotu do konkretnego miejsca.

Jeżeli przedstawione warunki różnią się od ustalonych, zachowaj porozumienie i odpowiedź pracodawcy — według Service Public pisemny ślad służy jako dowód w razie sporu. Informacji udzielają Allô Service Public (odpowiadają informatorzy ministerstwa pracy) oraz regionalne służby ministerstwa pracy, które informują pracowników sektora prywatnego.

Zadanie jest domknięte, gdy przerwa odbyła się za zgodą, powrót nastąpił w ustalonym terminie, a ewentualne różnice w warunkach zostały wyjaśnione. Samo wysłanie prośby nie zastępuje tych czynności.