Spór z pracodawcą we Francji: jak złożyć pozew do sądu pracy (conseil de prud'hommes), terminy i opłata 50 €

Krótka odpowiedź: indywidualny spór z pracodawcą — o niewypłacone wynagrodzenie, zwolnienie, sankcję dyscyplinarną, dokumenty po zakończeniu pracy czy dyskryminację — rozstrzyga sąd pracy (conseil de prud'hommes, CPH). Składasz do niego pisemny wniosek (requête) z dowodami. Adwokat nie jest obowiązkowy. Od 1 marca 2026 r. przy wszczęciu sprawy płacisz 50 € (chyba że masz pomoc prawną z urzędu). Uważaj na terminy: zwolnienie zaskarżysz zasadniczo w 12 miesięcy, a zaległą pensję odzyskasz w ciągu 3 lat.

Zakres terytorialny

Zasady dotyczą całej Francji metropolitalnej, w tym Korsyki i Alzacji-Mozeli: procedurę przed sądem pracy i terminy przedawnienia określają ogólnokrajowe przepisy kodeksu pracy i kodeksu postępowania cywilnego. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem poradnika. Poradnik dotyczy pracownika sektora prywatnego.

Jakie sprawy trafiają do sądu pracy

Sąd pracy jest jedynym sądem właściwym w indywidualnych sporach między pracodawcą a pracownikiem — zarówno w czasie trwania umowy, jak i po jej zakończeniu. Typowe sprawy:

• rozwiązanie umowy (np. zwolnienie, które uważasz za nieuzasadnione),
• sankcja dyscyplinarna,
• niewypłacone wynagrodzenie lub premie,
• czas pracy, odpoczynek i urlop,
• bezpieczeństwo i higiena pracy,
• brak lub błędy w dokumentach po zakończeniu pracy: zaświadczenie dla France Travaili, świadectwo pracy (certificat de travail), rozliczenie końcowe (reçu pour solde de tout compte),
• mobbing (harcèlement) lub dyskryminacja,
• niedotrzymana obietnica zatrudnienia,
• uznanie, że twoja współpraca była w rzeczywistości umową o pracę.

Do sądu pracy nie trafiają:

• spory zbiorowe (np. między związkami zawodowymi a pracodawcą),
• spory z umów o pracę prawa publicznego — rozstrzyga je sąd administracyjny (tribunal administratif),
• wypadki przy pracy i choroby zawodowe — dla nich obowiązuje inna procedura.

Który sąd pracy

Możesz wybrać sąd pracy właściwy dla:

• miejsca zakładu, w którym pracujesz (lub pracowałeś/pracowałaś),
• miejsca zawarcia umowy,
• siedziby firmy (siège social).

Jeśli pracujesz w domu albo poza jakimkolwiek zakładem — sąd pracy właściwy dla twojego miejsca zamieszkania.

Ile masz czasu — terminy przedawnienia

Termin zależy od tego, czego dotyczy roszczenie. Nie ma jednego terminu dla wszystkich spraw.

Ważne szczegóły:

• Zaległa pensja: możesz żądać wynagrodzenia za 3 lata wstecz. Jeśli umowa już się zakończyła — za 3 lata przed jej rozwiązaniem.
• Dyskryminacja: odszkodowanie obejmuje całą szkodę za cały okres dyskryminacji, a 5-letniego terminu nie da się skrócić umową.
• Kodeks pracy przewiduje też krótsze terminy szczególne w niektórych sytuacjach (np. przy niektórych zwolnieniach ekonomicznych). Jeśli twoja sprawa jest nietypowa, sprawdź termin u doradcy.

O rozliczeniu końcowym i terminie 6 miesięcy piszemy więcej w poradniku Dokumenty po zakończeniu pracy we Francji.

Jak złożyć wniosek (requête)

1. Przygotuj wniosek. Możesz napisać go na zwykłej kartce albo użyć oficjalnego formularza dla pracownika (na service-public.gouv.fr: formularz R45128). Wniosek musi być datowany i podpisany i zawierać:
   • twoje dane,
   • dane pracodawcy (strony pozwanej),
   • przedmiot sprawy — czego żądasz,
   • krótkie uzasadnienie,
   • wszystkie kwoty, których się domagasz.
2. Dołącz dowody (umowa, paski płacowe, korespondencja, świadectwo pracy itd.) i ich listę (bordereau de communication de pièces).
3. Przygotuj kopie: po jednej dla każdej strony pozwanej i jedną dla sekretariatu sądu.
4. Zapłać 50 € (zob. niżej) albo dołącz dokument o pomocy prawnej.
5. Złóż wniosek w sekretariacie sądu (greffe) osobiście albo wyślij pocztą (listem poleconym lub zwykłym).

Opłata 50 € (contribution pour l'aide juridique)

• Od 1 marca 2026 r. osoba, która wszczyna sprawę przed sądem pracy (albo przed tribunal judiciaire), płaci 50 €. Pieniądze idą na finansowanie pomocy prawnej z urzędu.
• Płacisz przy składaniu wniosku, wyłącznie online kartą bankową, kupując elektroniczny znaczek skarbowy (timbre fiscal électronique). Potwierdzenie zapłaty dołączasz do wniosku.

Kto nie płaci: osoba, która ma pomoc prawną z urzędu (aide juridictionnelle). Dołączasz decyzję o przyznaniu pomocy.

Service Public nie opisuje sytuacji, w której wniosek o pomoc prawną został już złożony, ale decyzji jeszcze nie ma, ani zasad opłaty przy wniosku składanym wspólnie przez kilka osób. W takich przypadkach przed złożeniem wniosku zapytaj w sekretariacie sądu pracy (greffe).

Co, jeśli nie zapłacisz: sekretariat sądu wezwie cię do zapłaty. Masz na to miesiąc. Po tym terminie sąd może uznać wniosek za niedopuszczalny (irrecevable) — trzeba będzie złożyć go od nowa (pamiętaj, że terminy przedawnienia biegną dalej).

Jak uzyskać pomoc prawną z urzędu, opisujemy w poradniku Pomoc prawna z urzędu we Francji (aide juridictionnelle).

Jak przebiega sprawa

1. Posiedzenie pojednawcze (conciliation). Sąd najpierw próbuje doprowadzić do ugody. Jeśli się uda, spór się kończy, a ustalenia zapisuje się w protokole.
2. Rozprawa i wyrok (jugement). Jeśli ugody nie ma (albo tylko częściowa), sprawy sporne trafiają na rozprawę, po której sąd wydaje wyrok.
3. Odwołanie. Od wyroku można się odwołać, ale droga i termin zależą od sprawy — informację znajdziesz w doręczonym wyroku.

Czy potrzebujesz adwokata

Nie. Przed sądem pracy możesz występować sam/sama. Możesz też skorzystać z pomocy lub reprezentacji:

• obrońcy związkowego (défenseur syndical) — bezpłatnie,
• pracownika z tej samej branży,
• małżonka, partnera w PACSi lub partnera życiowego (concubin),
• adwokata — nieobowiązkowo; jeśli masz niskie dochody, możesz złożyć wniosek o pomoc prawną z urzędu (o ile adwokat ją przyjmuje).

Osoba, która cię reprezentuje, a nie jest adwokatem, musi mieć od ciebie pisemne pełnomocnictwo.

Co zrobić, jeśli…

…pracodawca nie wypłacił pensji za kilka miesięcy

Zbierz paski płacowe (albo dowody, że ich nie dostałeś/dostałaś), umowę i wyciągi z konta. Wezwij pracodawcę do zapłaty na piśmie. Jeśli to nie pomoże, złóż wniosek do sądu pracy — masz na to 3 lata.

…zostałeś zwolniony/zostałaś zwolniona i uważasz, że niesłusznie

Liczy się termin 12 miesięcy od zawiadomienia o zwolnieniu. Jak wygląda prawidłowa procedura zwolnienia, opisujemy w poradniku Zwolnienie z pracy we Francji z przyczyn osobistych.

…chodzi o mobbing

Dowody i zgłoszenie opisujemy w poradniku Mobbing w pracy we Francji (harcèlement moral). Termin na pozew to 5 lat od ostatniego działania.

…miałeś/miałaś wypadek przy pracy

To nie jest sprawa dla sądu pracy — wypadki przy pracy i choroby zawodowe mają osobną procedurę.