Opieka nad dziećmi po śmierci rodzica

Francja metropolitalna z Korsyką. Możesz wskazać osobę, która zaopiekuje się dziećmi — tuteur — w testamencie albo w specjalnej deklaracji przed notariuszem. Wskazanie wiąże radę rodzinną (conseil de famille), chyba że sprzeciwia się mu dobro dziecka, a wskazana osoba może odmówić.

Najpierw sytuacja drugiego rodzica

Przy wspólnej władzy rodzicielskiej drugi rodzic po śmierci pierwszego automatycznie przejmuje reprezentację ustawową dziecka (administrateur légal). Także ten drugi rodzic może wskazać tuteur na wypadek własnej śmierci przed pełnoletnością dziecka.

Tutelle otwiera się, gdy umiera rodzic, który sam wykonywał władzę rodzicielską, albo gdy oboje rodzice umierają w tym samym zdarzeniu. Wtedy rada rodzinna — conseil de famille — musi uszanować wskazanie, chyba że sprzeciwia się mu dobro dziecka. Znaczenie ma wybór ostatniego żyjącego rodzica — pod warunkiem że w dniu śmierci wykonywał władzę rodzicielską (art. 403 Kodeksu cywilnego).

Wskazana osoba może odmówić objęcia tutelle. Porozmawiaj z nią wcześniej i uzyskaj jej zgodę.

Sporządź dokument

Przy specjalnej deklaracji wskaż wybraną osobę na piśmie i złóż dokument u notariusza. Czynność jest płatna (opłaty notarialne).

Możesz też użyć testamentu.

Po śmierci: formalne ustanowienie

Sprawę prowadzi juge aux affaires familiales (JAF) jako sędzia opiekuńczy małoletnich. Wniosek może złożyć m.in. osoba spokrewniona z dzieckiem albo inna zainteresowana osoba: na zwykłym papierze lub na formularzu Cerfa 15457*03, podpisany i datowany, w sekretariacie (greffe) sądu miejsca zamieszkania dziecka — osobiście albo listem poleconym za potwierdzeniem odbioru.

Pod rygorem odrzucenia wniosku podaj: swoje dane i adres; imiona, nazwiska, daty i miejsca urodzenia oraz zgonu i ostatni adres rodziców; dane i adres dzieci; dane, adresy i stopień pokrewieństwa albo więź z dzieckiem co najmniej czterech osób, które mogą wejść do rady rodzinnej — w miarę możliwości z rodziny obojga rodziców (Service Public, strona zweryfikowana 22.04.2025). Wniosek datujesz i podpisujesz. Sędzia tworzy radę rodzinną z co najmniej czterech osób. Jeśli nikt nie może sprawować tutelle, przejmują ją służby departamentu — wtedy bez rady rodzinnej (Service Public, strona zweryfikowana 22.04.2025). Załącz obustronną kopię dokumentu tożsamości dziecka, pełny odpis aktu urodzenia sprzed mniej niż trzech miesięcy (wymóg instrukcji do formularza Cerfa 15457*03 i Service Public, strona zweryfikowana 22.04.2025), livret de famille, ewentualny wyrok rozwodowy, pełne oryginalne odpisy aktów zgonu, potwierdzenie adresu, spis majątku i długów, ewentualne potwierdzenie instytucji wypłacającej kapitał, kopię otwarcia zablokowanego konta dziecka. Dołącz też inne przydatne dokumenty, np. testament lub deklarację notarialną ze wskazaniem tuteur, jeśli są dostępne.

Sędzia zleca dochodzenie społeczne (enquête sociale): ocenia sytuację i potrzeby dziecka oraz sytuację osób gotowych objąć tutelle.

Gdzie zamieszkają dzieci?

Ogólne warunki utrzymania i wychowania dziecka ustala rada rodzinna, z poszanowaniem woli wyrażonej przez rodziców. Jeśli chcesz, by dzieci zamieszkały u siostry w Polsce, wyraź tę wolę na piśmie, np. w testamencie — specjalna deklaracja u notariusza może zawierać wyłącznie wskazanie tuteur. Samo wskazanie tuteur nie przesądza jednak o przeprowadzce — decyzje zapadają w postępowaniu przed francuskim sędzią i radą rodzinną.