Dziecko wyjeżdża z Francji bez rodziców (do dziadków w Polsce, na kolonie, ze szkołą): autorisation de sortie du territoire krok po kroku

Krótka odpowiedź: jeśli twoje dziecko mieszka na stałe we Francji i wyjeżdża za granicę bez żadnego z rodziców (lub innej osoby z władzą rodzicielską), musi mieć przy sobie zgodę na wyjazd z terytorium Francji — FR: autorisation de sortie du territoire (AST). Dotyczy to także dziecka z polskim obywatelstwem i polskim paszportem, bo liczy się miejsce zamieszkania, nie obywatelstwo. Sam paszport nie wystarczy. Formularz wypełnia i podpisuje jeden z rodziców, bez wizyty w mairiei czy prefekturze. Dziecko zabiera: podpisany formularz, kopię dokumentu tożsamości rodzica, który podpisał, i własny ważny dowód osobisty lub paszport.

Zakres terytorialny

Zasady są krajowe i dotyczą dzieci mieszkających we Francji metropolitalnej, w tym na Korsyce i w Alzacji-Mozeli, które wyjeżdżają za granicę — także do Polski i innych krajów UE. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika; wspominamy tylko, że podróż z metropolii do departamentu zamorskiego z przesiadką za granicą też wymaga AST. Obowiązek obowiązuje od 15 stycznia 2017 r. (ustawa z 3 czerwca 2016 r., art. 371-6 kodeksu cywilnego — Code civil).

Kiedy AST jest potrzebna

Zgoda jest wymagana, gdy małoletni mieszkający zwykle we Francji — Francuz albo cudzoziemiec, np. Polak — opuszcza Francję bez osoby, która ma nad nim władzę rodzicielską. Przykłady:

• dziecko leci samo do dziadków w Polsce;
• dziecko jedzie z ciocią, wujkiem, dziadkami albo rodziną znajomych;
• wycieczka szkolna za granicę, kolonie lub obóz, wymiana językowa — obowiązek obejmuje także wyjazdy zbiorowe.

Kiedy AST nie jest potrzebna

• Dziecko podróżuje z ojcem albo z matką — wystarczy jeden rodzic, także gdy rodzice są w separacji lub po rozwodzie.
• Dziecko mieszka za granicą (np. w Polsce) i tylko odwiedza Francję albo przez nią przejeżdża.

Formularz: jak go wypełnić

Formularz to cerfa nr 15646. Możesz go:

• wypełnić online na stronie Service Public (service-public.gouv.fr) i pobrać gotowy do wydruku, albo
• wydrukować pusty i wypełnić ręcznie.

Następnie formularz podpisuje rodzic. Nie trzeba nigdzie iść: nie ma wizyty w mairie, prefekturze ani na policji, a formularza nikt nie stempluje.

Kto podpisuje

• Wystarczy podpis jednego rodzica z władzą rodzicielską. Zgoda drugiego rodzica nie jest wymagana, ale urzędowa strona zaleca jej uzyskanie, żeby uniknąć konfliktu.
• Jeśli sąd przyznał wyłączną władzę rodzicielską jednemu z rodziców, podpisuje tylko on.

Na jak długo

Okres ważności wpisuje rodzic: może to być jedna podróż albo dłuższy czas, np. pół roku — maksymalnie 1 rok.

Jakie dokumenty zabiera dziecko

1. Oryginał podpisanej AST — pokazuje się go przy kontroli granicznej.
2. Czytelną kopię dokumentu tożsamości rodzica, który podpisał formularz. Na kopii muszą być widoczne: imię i nazwisko, data i miejsce urodzenia, zdjęcie, podpis, daty wydania i ważności oraz organ wydający.
3. Własny ważny dokument dziecka: dowód osobisty albo paszport, a jeśli kraj docelowy tego wymaga — także wizę.

Według urzędowej strony nie można żądać innych dokumentów.

Jaki dokument rodzica się liczy

Polski rodzic może więc podpisać AST i dołączyć kopię polskiego dowodu osobistego lub polskiego paszportu.

Livret de famille i różne nazwiska

Na granicy nie można żądać książeczki rodzinnej (livret de famille) — żaden przepis jej nie wymaga, nawet gdy dziecko i podpisujący rodzic mają różne nazwiska. Prawidłowo wypełniona AST wystarcza. Linia lotnicza nie powinna odmówić wejścia na pokład z powodu różnicy nazwisk ani braku livret de famille. Urzędowa strona radzi jednak, by na wszelki wypadek zabrać kopię.

Dziecko leci samo samolotem

AST to wymóg francuskiego prawa, a nie zasada linii lotniczej. Linie lotnicze mają własne zasady dla dzieci podróżujących bez opieki (usługa opieki nad dzieckiem, limity wieku, opłaty). Sprawdź je u przewoźnika przed zakupem biletu — to osobna sprawa od AST.

AST a zakaz wyjazdu (OST i IST)

• Jeśli wobec dziecka obowiązuje sprzeciw wobec wyjazdu (opposition à sortie du territoire, OST), dziecko nie może opuścić Francji, nawet z AST.
• Jeśli sąd wydał zakaz wyjazdu (interdiction de sortie du territoire, IST), dziecko może wyjechać dopiero po zniesieniu zakazu — rodzice składają w tej sprawie oświadczenie przed funkcjonariuszem policji sądowej (officier de police judiciaire, OPJ). Sama AST nie wystarczy.

Co zrobić, jeśli…

…na granicy żądają livret de famille albo nie uznają AST

Urzędowa strona Service Public wskazuje do zgłaszania takich problemów adres e-mail policji granicznej (Police aux frontières): dcpaf-cic@interieur.gouv.fr.

…linia lotnicza odmówiła wejścia na pokład

Najpierw złóż reklamację u przewoźnika. Jeśli w ciągu 2 miesięcy nie odpowie, możesz zwrócić się do francuskiego urzędu lotnictwa cywilnego (Direction générale de l'aviation civile, DGAC).

…dziecko jedzie na kolonie lub wycieczkę szkolną

AST jest potrzebna tak samo jak przy wyjeździe indywidualnym. Organizator często prosi o nią wcześniej — przygotuj formularz z wyprzedzeniem, z datami całego wyjazdu.

…rodzice się nie zgadzają co do wyjazdu

Formalnie wystarczy podpis jednego rodzica, ale jeśli obawiasz się, że drugi rodzic wywiezie dziecko bez zgody, istnieją środki ochronne (OST, IST). W takiej sytuacji skontaktuj się z prawnikiem lub sądem rodzinnym — ten poradnik ich nie opisuje szczegółowo.