Firma pobrała pieniądze poleceniem zapłaty (prélèvement SEPA) we Francji: zwrot w 8 tygodni lub 13 miesięcy i jak zatrzymać kolejne pobrania

Krótka odpowiedź: jeśli firma pobrała pieniądze z twojego francuskiego konta poleceniem zapłaty — FR: prélèvement SEPA — i to pobranie było objęte twoją zgodą (podpisanym mandatem), możesz poprosić bank o zwrot w ciągu 8 tygodni od obciążenia konta. Bank oddaje pieniądze w ciągu 10 dni roboczych od otrzymania wniosku, razem z pobranymi opłatami. Jeśli żadnej zgody nie podpisywałeś, masz na reklamację 13 miesięcy, a bank powinien zwrócić pieniądze najpóźniej do końca następnego dnia roboczego.

Pamiętaj jednak: zwrot pieniędzy z konta nie kasuje długu. Jeśli naprawdę jesteś firmie coś winien, musisz zapłacić inną drogą, a żeby kolejne pobrania się nie powtarzały — odwołać mandat i wypowiedzieć umowę zgodnie z jej warunkami.

Zakres terytorialny

Poradnik opisuje zasady obowiązujące we Francji metropolitalnej, łącznie z Korsyką. Wynikają one z francuskiego kodeksu monetarnego i finansowego oraz europejskich przepisów o płatnościach SEPA, więc nie różnią się między regionami. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego tekstu.

Poradnik dotyczy poleceń zapłaty w euro z konta we francuskim banku. Pobrania z konta w Polsce w złotówkach to osobna sprawa — reklamujesz je w swoim polskim banku według jego zasad. Nie opisujemy tu też nieuprawnionych płatności kartą: to temat poradnika Ktoś zapłacił twoją kartą we Francji.

Czym jest mandat SEPA

Polecenie zapłaty działa na podstawie twojej zgody — FR: mandat de prélèvement SEPA. Podpisujesz go na papierze albo elektronicznie, zwykle przy zawieraniu umowy z operatorem telefonu, dostawcą prądu, siłownią, ubezpieczycielem czy mutuellei. Według Service Public na mandacie muszą się znaleźć m.in.:

• tytuł „Mandat de prélèvement SEPA”,
• nazwa i adres firmy (wierzyciela),
• ICS — FR: identifiant créancier SEPA — numer identyfikujący firmę, która pobiera pieniądze,
• RUM — FR: référence unique de mandat — numer twojego konkretnego mandatu,
• twoje dane, numer konta (IBAN i BIC), data i podpis.

Numer RUM warto zachować — przyda się, gdy będziesz odwoływać zgodę. Zwykle znajdziesz go na umowie, na fakturze albo w opisie pobrania na wyciągu.

Mandat może być jednorazowy (jedna płatność) albo stały (pobrania co miesiąc aż do odwołania). Service Public podaje też, że jeśli na podstawie mandatu przez 36 miesięcy nie było żadnego pobrania, firma nie może już z niego korzystać i musi poprosić cię o podpisanie nowego.

Firma powinna uprzedzić cię o pobraniu co najmniej 14 dni wcześniej, chyba że umówiliście się inaczej (np. w umowie).

Pobranie z twoją zgodą: zwrot w 8 tygodni

To najczęstsza sytuacja: masz umowę i podpisany mandat, ale pobrana kwota się nie zgadza — np. firma pobrała opłatę dwa razy, pobrała więcej, niż wynikało z faktury, albo pobrała po wypowiedzeniu umowy.

Co mówią przepisy według Service Public i Banque de France:

• termin: 8 tygodni od dnia, w którym pieniądze zeszły z konta,
• zwrot: bank oddaje pieniądze w ciągu 10 dni roboczych od otrzymania wniosku,
• opłaty: bank zwraca też opłaty pobrane w związku z tą operacją,
• bez podawania przyczyny: Banque de France nazywa to prawo „bezwarunkowym” (inconditionnel) i powołuje się na art. L133-25-1 kodeksu monetarnego i finansowego — FR: Code monétaire et financier. Konto wraca do stanu sprzed pobrania.

Banque de France zaznacza jednocześnie, że sam zwrot nie przesądza, kto ma rację w sporze z firmą. Jeśli firma uważa, że należą jej się pieniądze, może się o nie upomnieć — dlatego obok wniosku w banku warto napisać do firmy i wyjaśnić sprawę.

Jak złożyć wniosek

Banque de France podaje, że bank możesz zawiadomić listownie, w oddziale albo przez internet. W praktyce najprościej:

1. Znajdź pobranie na wyciągu i zapisz datę, kwotę oraz nazwę firmy.
2. Zgłoś zwrot w bankowości internetowej, w oddziale albo listownie; możesz też napisać do swojego doradcy — FR: conseiller.
3. Zachowaj potwierdzenie zgłoszenia z datą — od niej liczy się 10 dni roboczych.

Pobranie bez twojej zgody: 13 miesięcy

Inaczej wygląda sytuacja, gdy firma pobrała pieniądze, choć nigdy nie podpisywałeś mandatu — np. ktoś podał twój IBAN, który wyciekł z bazy danych innej firmy. Banque de France ostrzega, że numery IBAN bywają przejmowane właśnie przy wyciekach danych.

• termin: zgłoś pobranie jak najszybciej, najpóźniej w ciągu 13 miesięcy od obciążenia konta,
• wyjątek: jeśli bank firmy jest poza UE i Europejskim Obszarem Gospodarczym, termin wynosi 70 dni; umowa z bankiem może go wydłużyć, ale najwyżej do 120 dni,
• zwrot: najpóźniej do końca pierwszego dnia roboczego po otrzymaniu zgłoszenia, razem z odsetkami i opłatami (FR: agios et frais) związanymi z tą operacją,
• odmowa: według Banque de France bank, który odmawia zwrotu, musi to uzasadnić i udowodnić, że wyjątkowo niedbale chroniłeś swoje dane bankowe.

Service Public dodaje, że terminy 13 miesięcy i 70 dni nie biegną, jeśli bank nie przekazał ci informacji o operacji ani nie udostępnił wyciągu.

Przy pobraniu bez zgody od razu poproś też bank o zablokowanie tej firmy (patrz niżej: lista zablokowanych wierzycieli).

Jak zatrzymać przyszłe pobrania

Zwrot dotyczy jednej, konkretnej operacji. Jeśli nie chcesz, żeby firma pobierała pieniądze w kolejnych miesiącach, masz trzy narzędzia.

Sprzeciw wobec jednego pobrania (opposition)

Jeśli wiesz, że zbliża się pobranie, którego nie chcesz, możesz zgłosić bankowi sprzeciw — FR: opposition. Service Public podaje, że dyspozycję trzeba przekazać najpóźniej do końca dnia roboczego poprzedzającego dzień pobrania — przez doradcę (w oddziale lub w wiadomości) albo w bankowości internetowej.

Odwołanie mandatu (révocation)

Odwołanie mandatu kończy go na stałe: firma nie może już pobierać pieniędzy na jego podstawie. Według Service Public i Banque de France:

1. Napisz do firmy — najlepiej listem poleconym za potwierdzeniem odbioru (FR: lettre recommandée avec avis de réception) — i podaj numer RUM oraz dane pobrania z wyciągu. Banque de France radzi zrobić to najpóźniej dzień przed kolejnym terminem pobrania.
2. Zawiadom na piśmie bank — listem poleconym albo przez formularz w bankowości internetowej — żeby nie realizował kolejnych poleceń tej firmy. Banque de France podaje, że taka blokada w banku jest bezpłatna.

Jak wysłać list polecony online, wyjaśniamy w poradniku List polecony we Francji.

Lista zablokowanych i dozwolonych wierzycieli

Banque de France wyjaśnia, że na podstawie europejskiego rozporządzenia SEPA z 2012 r. możesz poprosić bank, aby:

• zablokował wszystkie polecenia zapłaty na danym koncie (przydatne np. przy koncie oszczędnościowym lub koncie, z którego już nie korzystasz),
• zablokował pobrania od jednej lub kilku konkretnych firm — lista czarna,
• przepuszczał pobrania wyłącznie od wskazanych firm — lista biała.

Bank ma obowiązek odpowiedzieć na taki wniosek. Banque de France podaje też, że francuskie obserwatorium bezpieczeństwa płatności zachęca banki, by pozwalały klientom sprawdzić — najlepiej w bankowości internetowej — listę firm z aktywnym mandatem. Zapytaj w swoim banku, czy ma taką funkcję.

Zwrot pieniędzy to nie koniec umowy

To najważniejsza pułapka. Zarówno Service Public, jak i Banque de France podkreślają, że:

• zatrzymanie pobrań nie wypowiada umowy z firmą — umowę musisz rozwiązać zgodnie z jej warunkami (termin wypowiedzenia, forma pisma),
• jeśli dług istnieje, trzeba go zapłacić inną drogą, np. przelewem lub kartą.

Przykład: odwołujesz mandat dla siłowni, ale nie wypowiadasz umowy. Pobrania ustają, a siłownia nadal może domagać się opłat za kolejne miesiące — tyle że już nie z twojego konta, lecz wezwaniem do zapłaty. Najpierw wypowiedz więc umowę, a mandat odwołaj tak, żeby ostatnie należne pobranie zdążyło przejść albo żebyś mógł je zapłacić inaczej.

Jeśli firma nie reaguje na wypowiedzenie lub nadal wystawia rachunki, zobacz poradnik Spór ze sklepem lub firmą we Francji.

Opłaty banku

Według Service Public bank może pobierać opłaty za ustanowienie i realizację poleceń zapłaty, a także za sprzeciw, odwołanie czy odrzucenie pobrania. W większości banków czynności wykonane samodzielnie w bankowości internetowej są bezpłatne. Wysokość opłat sprawdzisz w umowie rachunku — FR: convention de compte — i cenniku banku. Opłaty pobrane w związku ze zwracanym pobraniem bank oddaje razem z kwotą pobrania.

Co zrobić, jeśli…

…pobranie zostało odrzucone, bo na koncie brakowało pieniędzy?

Bank może odmówić realizacji polecenia, ale musi cię zawiadomić o odmowie i jej powodzie. Może też pobrać opłatę za odrzucenie, jeśli przewiduje ją umowa rachunku. Skontaktuj się z firmą i ustal, czy pobierze kwotę ponownie, czy wolisz zapłacić przelewem lub kartą.

Service Public podaje, że ponowne odrzucenie tego samego pobrania nie powinno powodować nowej opłaty, a jeśli bank ją pobrał, musi ją zwrócić. Banque de France dodaje, że to ty musisz wykazać, że chodzi o tę samą operację — od lipca 2021 r. ponowione pobranie ma na wyciągu dopisek „+REPRESENTATION+”.

…bank nie chce oddać pieniędzy?

Najpierw złóż pisemną reklamację w banku i zachowaj kopię. Jeśli odpowiedź cię nie zadowala, Service Public wskazuje bezpłatnego mediatora bankowego — FR: médiateur bancaire (dane znajdziesz w umowie rachunku i na wyciągach). Później możesz skierować sprawę do sądu cywilnego; Service Public podaje termin 5 lat od daty wykonania operacji.

…termin 8 tygodni już minął?

Jeśli pobranie było objęte mandatem, bezwarunkowy zwrot przez bank już nie przysługuje. Możesz natomiast domagać się zwrotu nienależnej kwoty bezpośrednio od firmy — pisemnie, z kopią faktury i wyciągu — a gdy to nie pomoże, skorzystać z mediatora konsumenckiego lub zgłoszenia w SignalConso.

…nie mówisz dobrze po francusku?

Krótkie pismo do firmy może wyglądać tak (podmień dane w nawiasach):

Objet : Révocation du mandat de prélèvement SEPA

Madame, Monsieur,

Je vous informe que je révoque le mandat de prélèvement SEPA référencé [numéro RUM], relatif au contrat [numéro du contrat]. Je vous demande de ne plus effectuer de prélèvement sur mon compte [IBAN] à compter de la réception de ce courrier.

Veuillez agréer, Madame, Monsieur, mes salutations distinguées.

[Prénom Nom, adresse, date, signature]

Po polsku: informujesz firmę, że odwołujesz mandat polecenia zapłaty o numerze RUM dla danej umowy i prosisz o zaprzestanie pobrań z twojego konta od otrzymania pisma. Pamiętaj, że takie pismo nie wypowiada umowy — wypowiedzenie wyślij osobno albo dopisz je wyraźnie, jeśli umowa na to pozwala.

Lista kontrolna

• Sprawdź datę pobrania: do 8 tygodni (z mandatem) lub do 13 miesięcy (bez zgody).
• Zgłoś zwrot w bankowości internetowej albo u doradcy i zachowaj potwierdzenie.
• Przy pobraniu bez zgody: poproś bank o zablokowanie firmy (lista czarna).
• Chcesz zakończyć pobrania na stałe: odwołaj mandat u firmy (list polecony z RUM) i zawiadom bank.
• Zakończ umowę zgodnie z jej warunkami i zapłać inną drogą, jeśli coś jesteś winien.
• Spór z bankiem: reklamacja, potem mediator bankowy.

Zmieniasz bank i chcesz, żeby polecenia zapłaty przeszły na nowe konto? Zobacz Zmiana banku we Francji (mobilité bancaire).