Ofiara przestępstwa we Francji: jak dostać odszkodowanie z CIVI albo pomoc SARVI, gdy sprawca nie płaci

Ten poradnik dotyczy przestępstw popełnionych we Francji. Wyjaśnia, kiedy ofiara może dostać odszkodowanie od państwowego funduszu gwarancyjnego dla ofiar (Fonds de garantie des victimes des actes de terrorisme et d'autres infractions, FGTI) przez komisję odszkodowań dla ofiar przestępstw (Commission d'indemnisation des victimes d'infractions, CIVI), a kiedy — gdy osoba skazana nie płaci — pomaga jej służba pomocy w odzyskiwaniu należności (Service d'aide au recouvrement des victimes d'infractions, SARVI).

Uwaga: przez CIVI nie dostaniesz odszkodowania za szkody wynikające z wypadków drogowych, wypadków na polowaniu, niszczenia zwierząt uznanych za szkodniki (animaux nuisibles), aktów terroryzmu (ofiary terroryzmu mają w FGTI osobną procedurę) ani narażenia na azbest. Jeśli do szkody przyczyniło się zawinione zachowanie ofiary (faute de la victime), CIVI może odmówić odszkodowania albo je obniżyć. SARVI nie zajmuje się ofiarami terroryzmu ani wypadków drogowych.

Kto może dostać odszkodowanie przez CIVI?

Osoba z obywatelstwem państwa Unii Europejskiej, np. polskim, może dostać odszkodowanie z FGTI, jeśli przestępstwo popełniono we Francji. Ten sam warunek dotyczy osób, które legalnie mieszkają we Francji. Odszkodowanie mogą też dostać bliscy zmarłej ofiary, jeśli sami ponieśli szkodę, np. stracili dochód po śmierci małżonka.

Poważne szkody osobowe

Pełne odszkodowanie przez CIVI możesz dostać — bez względu na dochody — jako ofiara bezpośrednia albo pośrednia (np. osoba bliska ofiary), jeśli przestępstwo spowodowało (stan na 14.08.2026 według Service Public):

• śmierć,
• trwałą niezdolność (incapacité permanente),
• całkowitą niezdolność do pracy (incapacité totale de travail, ITT) trwającą co najmniej 1 miesiąc.

To samo dotyczy przestępstw seksualnych (np. gwałtu albo napaści seksualnej), stręczycielstwa i niewolnictwa. ITT stwierdza lekarz. Oznacza ona niezdolność do pracy albo do jakiejkolwiek innej aktywności, także niezarobkowej.

Lżejsze szkody osobowe

Jeśli ITT trwa krócej niż miesiąc, odszkodowanie dostaniesz tylko wtedy, gdy spełniasz wszystkie warunki (stan na 14.08.2026 według Service Public):

• przestępstwo poważnie zaburzyło twoje życie, np. nie możesz normalnie prowadzić życia rodzinnego,
• nie możesz dostać odszkodowania od innej instytucji,
• twoje dochody są niższe od progu częściowej pomocy prawnej: 19 433 euro dla osoby samotnej; próg zależy od liczby osób na utrzymaniu (stan na 14.08.2026 według Service Public).

Odszkodowanie wynosi wtedy najwyżej 4 857 euro (stan na 14.08.2026 według Service Public).

Osobna zasada dotyczy przemocy wobec osoby małoletniej oraz przemocy w obecnym lub byłym małżeństwie, związku PACSi albo konkubinacie. Jeśli ITT trwała od 8 do 29 dni i nie możesz dostać odszkodowania od innej instytucji, odszkodowanie wynosi najwyżej 5 000 euro (stan na 14.08.2026 według Service Public).

Szkody w mieniu

Przy kradzieży, oszustwie, wymuszeniu, nadużyciu zaufania albo zniszczeniu mienia odszkodowanie dostaniesz tylko wtedy, gdy:

• przez przestępstwo jesteś w poważnej sytuacji materialnej lub psychicznej (np. brak pieniędzy, załamanie),
• nie możesz dostać odszkodowania od innej instytucji,
• twoje dochody są niższe od progu 19 433 euro dla osoby samotnej, zależnego od liczby osób na utrzymaniu (stan na 14.08.2026 według Service Public).

Odszkodowanie wynosi najwyżej 4 857 euro (stan na 14.08.2026 według Service Public). Szantaż, wykorzystanie bezradności i ataki na systemy informatyczne są objęte, jeśli popełniono je od 22 listopada 2023 r.

Osobne warunki dotyczą umyślnego podpalenia pojazdu i zajęcia mieszkania przez dzikich lokatorów (stan na 14.08.2026 według Service Public):

• podpalenie pojazdu we Francji — odszkodowanie (najwyżej 4 857 euro) dostaniesz, jeśli żadna inna instytucja nie wypłaciła ci odszkodowania, w chwili zdarzenia pojazd miał ważne badanie techniczne (contrôle techniquei) i ubezpieczenie, a twoje dochody nie przekraczają 29 149,50 euro dla osoby samotnej (próg zależy od liczby osób na utrzymaniu),
• zajęcie mieszkania (squat) — jeśli przez to jesteś w poważnej sytuacji materialnej (np. nie masz dostępu do mieszkania) i nie możesz dostać odszkodowania od innej instytucji, dostaniesz najwyżej 3 000 euro bez względu na dochody.

W jakim terminie złożyć wniosek do CIVI?

Wniosek złóż w terminie (stan na 14.08.2026 według Service Public):

• 3 lata od dnia przestępstwa, jeśli nie było jeszcze procesu,
• 1 rok od prawomocnego wyroku sądu karnego, jeśli proces już się odbył.

CIVI może wyjątkowo przyjąć wniosek po terminie, jeśli masz uzasadniony powód, np. w terminie nie było możliwe dochodzenie twoich praw albo twoja szkoda się pogłębiła.

Jak złożyć wniosek do CIVI?

1. Wypełnij formularz cerfa 12825. Podajesz w nim m.in. swoje dane, okoliczności przestępstwa, rodzaj szkody, żądaną kwotę, przebieg postępowania karnego oraz pieniądze otrzymane od sprawcy, ubezpieczyciela, instytucji ubezpieczenia społecznego (sécurité sociale) i ubezpieczenia dodatkowego (mutuellei). Formularz podpisujesz.
2. Dołącz dokumenty wymienione w instrukcji do formularza (notice nr 51153).
3. Złóż wniosek osobiście w sekretariacie CIVI albo wyślij go listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Wniosek możesz złożyć samodzielnie, przez przedstawiciela ustawowego albo przez adwokata.

Jeśli wysokość szkody nie jest jeszcze znana, możesz w formularzu poprosić o zaliczkę (provision). Przy kompletnym wniosku i bezspornym prawie do odszkodowania FGTI wypłaca ją w ciągu miesiąca od przekazania sprawy przez CIVI (stan na 14.08.2026 według Service Public).

Która CIVI jest właściwa?

• Jeśli mieszkasz we Francji, składasz wniosek w CIVI swojego miejsca zamieszkania albo w CIVI sądu, który prowadzi lub prowadził sprawę sprawcy.
• Jeśli masz obywatelstwo państwa UE albo — bez obywatelstwa UE — legalnie przebywasz we Francji, przestępstwo popełniono we Francji, a ty mieszkasz za granicą, np. w Polsce, składasz wniosek w CIVI sądu, który prowadzi lub prowadził postępowanie przeciw sprawcy. Jeśli żaden sąd nie prowadził takiego postępowania, właściwa jest CIVI przy sądzie (tribunal judiciaire) w Paryżu. Adres właściwej CIVI znajdziesz w wyszukiwarce sądów na stronie justice.fr.

Co dzieje się po złożeniu wniosku do CIVI?

Przebieg i terminy (stan na 14.08.2026 według Service Public):

1. FGTI ma 2 miesiące od otrzymania kompletnej sprawy od CIVI na przedstawienie oferty odszkodowania. Może w tym czasie zbierać informacje, np. przesłuchać twojego lekarza. Fundusz może też odmówić złożenia oferty i podać powód — wtedy sprawę dalej rozpatruje CIVI (jak w punkcie 4).
2. Masz 2 miesiące na odpowiedź na ofertę. Jeśli nie odpowiesz, oznacza to odmowę.
3. Jeśli przyjmiesz ofertę, prezes CIVI ją zatwierdza (homologation). FGTI wypłaca pieniądze w ciągu miesiąca od doręczenia decyzji o zatwierdzeniu.
4. Jeśli odrzucisz ofertę, możesz złożyć wniosek do CIVI z dowodami wysokości szkody. CIVI wyznacza rozprawę i wydaje decyzję. Jeśli przyzna odszkodowanie, FGTI wypłaca je w ciągu miesiąca od doręczenia decyzji.
5. Decyzję CIVI można zaskarżyć do sądu apelacyjnego w ciągu miesiąca od jej doręczenia, wyłącznie przez adwokata.

Odszkodowanie z FGTI może być równe, niższe albo wyższe od kwoty, którą sąd zasądził od sprawcy. Jeśli w trakcie postępowania sprawca coś ci zapłaci, od razu powiadom fundusz; kwota ta zostanie odjęta od odszkodowania.

Kiedy można skorzystać z SARVI?

SARVI nie jest systemem odszkodowań, jak fundusz FGTI, który wypłaca odszkodowania przyznane przez CIVI. Pomaga odzyskać odszkodowanie zasądzone w procesie karnym, gdy osoba skazana nie płaci. Zanim odzyska pieniądze od sprawcy, SARVI sam wypłaca ci całą zasądzoną kwotę, jeśli nie przekracza ona 1 000 euro, albo 30% wyższej kwoty, nie mniej niż 1 000 euro i nie więcej niż 3 000 euro (stan na 18.11.2024 według Service Public; szczegóły niżej). Dotyczy lżejszych szkód osobowych (ITT krótsza niż 30 dni; stan na 18.11.2024 według Service Public) i niektórych szkód w mieniu, za które nie można dostać odszkodowania przez CIVI ani od ubezpieczyciela.

Musisz spełnić wszystkie warunki (stan na 18.11.2024 według Service Public):

• jesteś osobą fizyczną i ofiarą przestępstwa,
• masz za sobą złożenie zawiadomienia i ustanowienie się w procesie stroną cywilną (partie civile),
• sąd karny skazał sprawcę na zapłatę odszkodowania, a wyrok jest prawomocny (wydany od 1 października 2008 r.),
• sprawca nie zapłacił całej kwoty w ciągu 2 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku,
• odzyskania tej kwoty nie zlecono komornikowi (commissaire de justice),
• nie możesz dostać odszkodowania przez CIVI.

Firmy, stowarzyszenia i inne osoby prawne nie mogą korzystać z SARVI. Osoba prowadząca działalność rzemieślniczą lub handlową albo wykonująca wolny zawód we własnym imieniu może z niego skorzystać, jeśli to ona osobiście była stroną cywilną.

Jeśli ze sprawcą ustalono harmonogram spłat, SARVI nie przyjmie wniosku, dopóki harmonogram trwa. Możesz wrócić do SARVI, gdy sprawca przestanie go przestrzegać.

SARVI nie zwraca kosztów sądowych.

W jakim terminie?

Wniosek złóż najpóźniej rok od uprawomocnienia się wyroku (stan na 18.11.2024 według Service Public). Jeśli CIVI odrzuciła twój wniosek, według Service Public (stan na 18.11.2024) do SARVI można się zwrócić dopiero rok po decyzji CIVI o odmowie. Przed złożeniem wniosku potwierdź termin w SARVI (numer z formularza: 08 05 77 27 84). SARVI może przyjąć wniosek po terminie, jeśli masz uzasadniony powód. Jeśli odmówi, w ciągu miesiąca od otrzymania odmowy możesz złożyć wniosek do prezesa sądu (stan na 18.11.2024 według Service Public).

Ile wypłaca SARVI?

Kwoty według stanu na 18.11.2024 według Service Public:

• jeśli sąd zasądził do 1 000 euro, SARVI wypłaca całą kwotę,
• jeśli sąd zasądził więcej niż 1 000 euro, SARVI wypłaca 30% tej kwoty, nie mniej niż 1 000 euro i nie więcej niż 3 000 euro.

Na przykład przy zasądzonych 2 500 euro (30% to 750 euro) dostaniesz najpierw 1 000 euro. Pierwszą wypłatę SARVI przekazuje w ciągu 2 miesięcy od otrzymania wniosku, jeśli go przyjmie. Potem SARVI ściąga od osoby skazanej całą kwotę z karą i przekazuje ci resztę w miarę odzyskiwania pieniędzy. Ile uda się odzyskać, zależy od wypłacalności sprawcy.

Jak złożyć wniosek do SARVI?

Wniosek możesz złożyć bezpłatnie, samodzielnie albo przez adwokata — online albo pocztą. Jeśli w jednej sprawie jest kilka ofiar, każda wypełnia osobny formularz. Za małoletnią ofiarę wniosek składa się w jej imieniu; rodzice, którzy sami ponieśli szkodę, składają osobny wniosek.

1. Wypełnij w całości, opatrz datą i podpisz formularz SARVI. Wpisujesz w nim m.in. swoje dane, datę wyroku i sąd, zasądzone kwoty oraz pieniądze otrzymane od sprawcy lub ubezpieczyciela.
2. Dołącz obowiązkowe dokumenty:
   • pełną kopię wyroku karnego z klauzulą wykonalności (formule exécutoire),
   • kopię zaświadczenia, że od wyroku nie wniesiono środka odwoławczego (certificat de non-recours),
   • kopię ważnego dokumentu tożsamości,
   • oświadczenie na piśmie, podpisane i datowane nie wcześniej niż 2 miesiące przed złożeniem wniosku (stan na 18.11.2024 według Service Public), że sprawca nic nie zapłacił albo jaką kwotę przekazał ci sprawca lub twój ubezpieczyciel, albo harmonogram spłat,
   • dane rachunku bankowego (RIB) na nazwisko ofiary albo dane rachunku CARPA adwokata,
   • jeśli wcześniej był składany wniosek do CIVI — kopię jej decyzji i doręczenia.
3. Kopię wyroku i zaświadczenie otrzymasz w sekretariacie (greffe) sądu, który wydał wyrok.
4. Możesz dołączyć informacje o dochodach lub majątku sprawcy, np. dane jego pracodawcy.
5. Wyślij wniosek, najlepiej listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, na adres: Fonds de garantie – SARVI, TSA 10316, 94689 Vincennes Cedex. Możesz też złożyć go na portalu Fonds de garantie, na którym dodasz dokumenty i sprawdzisz stan sprawy.

Gdzie szukać pomocy?

Stowarzyszenia z sieci France Victimes przyjmują ofiary przestępstw, informują o ich prawach, udzielają pomocy psychologicznej i społecznej oraz kierują do wyspecjalizowanych służb. We Francji metropolitalnej numer pomocy ofiarom 116 006 jest bezpłatny i działa codziennie od 9:00 do 20:00 (czasu paryskiego). Numer nie obsługuje spraw o szkody w mieniu wyrządzone przez internet. Spoza Francji metropolitalnej albo z zagranicy, np. z Polski, dzwonisz bezpłatnie pod numer +33 1 80 52 33 76, codziennie od 9:00 do 20:00 czasu paryskiego (stan na 14.08.2026 według Service Public). Także w trakcie postępowania przed CIVI możesz w każdej chwili skorzystać z pomocy adwokata albo stowarzyszenia pomocy ofiarom.

O tym, jak zgłosić przestępstwo, przeczytasz w poradniku o zawiadomieniu o przestępstwie.