Przemoc w związku we Francji: numery pomocy (17, 114, 3919), zgłoszenie, nakaz ochrony i schronienie

Krótka odpowiedź: jeśli grozi ci bezpośrednie niebezpieczeństwo, dzwoń pod 17 lub 112. Jeśli nie możesz mówić, wyślij bezpłatny SMS na numer 114. Porozmawiać i uzyskać wsparcie możesz pod numerem 3919 (bezpłatnie, anonimowo, całą dobę) — to jednak nie jest numer alarmowy. Możesz złożyć zawiadomienie (plainte) na policji lub w żandarmerii, a niezależnie od tego poprosić sędziego rodzinnego o nakaz ochrony (ordonnance de protection) — także bez wcześniejszego zawiadomienia.

Zakres terytorialny

Numery i procedury są ogólnokrajowe i obowiązują w całej Francji metropolitalnej, w tym na Korsyce i w Alzacji-Mozeli. Lokalne stowarzyszenia, schroniska i punkty pomocy różnią się w zależności od departamentu. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika. Poradnik dotyczy przemocy ze strony obecnego lub byłego małżonka, partnera w PACS lub konkubenta.

Numery, które warto znać

Jak zgłosić przemoc

Zgłoszenie online (signalement)

Na stronie service-public.fr/cmi możesz porozmawiać na czacie z przeszkolonym policjantem lub żandarmem. Czat jest dostępny całą dobę, można go szybko zamknąć, a historię rozmowy usunąć z urządzenia. Takie zgłoszenie nie jest jeszcze zawiadomieniem o przestępstwie (plainte), ale pomaga uzyskać poradę i skierowanie.

Zawiadomienie o przestępstwie (plainte)

• Złożysz je w dowolnym komisariacie policji lub posterunku żandarmerii albo listownie do prokuratora (procureur de la République).
• Przy przemocy w związku nie można złożyć tzw. main courante (samej notatki) — składa się plainte.
• Według rządowego serwisu arretonslesviolences.gouv.fr policja i żandarmeria nie mogą odmówić przyjęcia zawiadomienia, a ty masz prawo do potwierdzenia jego złożenia. Jeśli mimo to spotkasz się z odmową, możesz zgłosić to do inspekcji policji (IGPN) lub żandarmerii (IGGN).
• Zaświadczenie lekarskie nie jest obowiązkowe, ale jest zalecane.

Dowody

Przydadzą się m.in.: zaświadczenie lekarskie, dokumentacja z UMJ (unité médico-judiciaire — szpitalny zespół lekarzy sądowych, psychologów i prawników, który dokumentuje obrażenia), zdjęcia, wiadomości, zeznania świadków.

Nakaz ochrony (ordonnance de protection)

Kto wydaje i kiedy

• Nakaz wydaje sędzia rodzinny (juge aux affaires familiales, JAF).
• Nie musisz wcześniej składać zawiadomienia. Dowody można przedstawić w dowolnej formie.
• Sędzia rozstrzyga w ciągu 6 dni od wyznaczenia terminu rozprawy.
• W sytuacji poważnego i bezpośredniego zagrożenia dla ciebie lub dzieci prokurator, za twoją zgodą, może wystąpić do sędziego rodzinnego o tymczasowy nakaz ochrony (ordonnance provisoire de protection immédiate). Sędzia wydaje go w ciągu 24 godzin, bez rozprawy; obowiązuje do czasu wydania właściwego nakazu ochrony.

Co może zawierać nakaz

• zakaz kontaktowania się z tobą (i z dziećmi);
• zakaz pojawiania się w twoim domu lub miejscu pracy;
• zakaz posiadania broni i obowiązek jej oddania;
• zawieszenie prawa sprawcy do odwiedzin i pobytu dzieci;
• przyznanie tobie mieszkania;
• ukrycie twojego adresu;
• decyzje dotyczące władzy rodzicielskiej i świadczeń finansowych.

Ile trwa i co grozi za naruszenie

• Nakaz obowiązuje 12 miesięcy od doręczenia. Może być przedłużony, jeśli toczy się sprawa rozwodowa lub o separację.
• Naruszenie nakazu to przestępstwo zagrożone karą do 3 lat więzienia i 45 000 € grzywny.
• Na twoją prośbę nakaz może być stosowany także w innych krajach Unii Europejskiej (np. jeśli wyjedziesz do Polski).

Dodatkowe środki ochrony

• Bransoletka zapobiegająca zbliżaniu się (bracelet anti-rapprochement) — lokalizuje sprawcę i ciebie; gdy sprawca się zbliża, zostaje wezwany do zmiany kierunku, a w strefie alarmowej powiadamiane są służby. Decyduje o niej sąd karny albo sędzia rodzinny w nakazie ochrony (za zgodą obu stron).
• Telefon na wypadek poważnego zagrożenia (téléphone grave danger) — telefon z geolokalizacją do natychmiastowego wezwania pomocy. Przyznaje go prokurator, tylko jeśli nie mieszkasz już ze sprawcą; na 6 miesięcy z możliwością przedłużenia.

Schronienie i mieszkanie

• 115 — schronienie awaryjne, całą dobę, bezpłatnie.
• Możesz ubiegać się o pierwszeństwo w przydziale mieszkania socjalnego (HLM) i złożyć pilny wniosek DALO (prawo do mieszkania, częściowo lub w całości online).
• FSL (fonds de solidarité pour le logement) może pomóc w opłaceniu kaucji, pierwszych opłat lub zaległego czynszu.
• W nakazie ochrony sędzia może przyznać mieszkanie tobie, a nie sprawcy.

Pieniądze i pomoc prawna

Pilna pomoc finansowa (aide universelle d'urgence)

• Przyznaje ją CAF lub MSA ofiarom przemocy ze strony obecnego lub byłego małżonka, partnera w PACS lub konkubenta.
• Mogą z niej skorzystać m.in. obywatele UE (w tym Polacy).
• Do wniosku potrzebujesz zgłoszenia, zawiadomienia (plainte) albo nakazu ochrony oraz informacji o dochodach.
• Kwota według Service Public (stan na 1.04.2026) wynosi bazowo 651,69 € i zależy od twoich dochodów oraz liczby dzieci na utrzymaniu. Przy dochodach powyżej progu (np. 2 216,90 € miesięcznie dla osoby samotnej) pomoc ma formę nieoprocentowanej pożyczki, poniżej — nie trzeba jej zwracać.
• Decyzja zapada w ciągu 3 dni roboczych (5 dni, jeśli nie masz jeszcze konta w tej kasie).

Inne wsparcie

• Pomoc prawna z urzędu (aide juridictionnelle) — państwo może pokryć całość lub część kosztów adwokata, np. przy wniosku o nakaz ochrony.
• Jeśli musiałeś/musiałaś zrezygnować z pracy z powodu przemocy, możesz mieć prawo do zasiłku dla bezrobotnych — do wniosku dołącza się potwierdzenie złożenia zawiadomienia.
• Możesz ubiegać się o świadczenia z CAF, takie jak RSA czy zasiłek dla samotnych rodziców (ASF).

Jak przygotować się do wyjścia (jeśli nie ma bezpośredniego zagrożenia)

• Ustal, kto może ci pomóc w nagłej sytuacji, i naucz się na pamięć ważnych numerów.
• Wyjaśnij dzieciom, co mają robić w razie zagrożenia.
• Zeskanuj ważne dokumenty: dowód osobisty lub paszport, kartę Vitale, paski płacowe, dyplomy, dokumenty bankowe i dotyczące mieszkania, zaświadczenia lekarskie, potwierdzenia zawiadomień, wyroki. Przechowuj je na prywatnej skrzynce e-mail lub u zaufanej osoby, adwokata albo w stowarzyszeniu. Rządowy serwis wskazuje też bezpieczny sejf online Mémo de Vie.
• Otwórz własne konto bankowe (na nazwisko rodowe, z innym adresem korespondencyjnym niż partnera). Jeśli pracujesz, poproś pracodawcę o przelewanie pensji na to konto.
• Aplikacja TI3RS pomaga chronić twój numer telefonu i zachowywać dowody cyfrowe.

Co zrobić, jeśli…

…nie mówisz dobrze po francusku

Zadzwoń pod 3919 lub 116 006 i poproś o pomoc albo skontaktuj się z lokalnym stowarzyszeniem pomocy ofiarom. Konsulat RP we Francji udostępnia m.in. listę adwokatów, notariuszy i tłumaczy, a w szczególnych sytuacjach może udzielić pomocy finansowej na powrót do Polski.

…boisz się, że sprawca zobaczy historię połączeń

Połączenia z 3919 i 115 nie pojawiają się na rachunku. Czat na service-public.fr/cmi możesz szybko zamknąć i usunąć jego historię.

…masz dzieci

Nakaz ochrony może regulować władzę rodzicielską, zakazać kontaktu z dziećmi i zawiesić prawo do odwiedzin. Powiedz o dzieciach sędziemu i prawnikowi.

Ten poradnik zawiera informacje ogólne i nie zastępuje porady prawnika ani wsparcia wyspecjalizowanego stowarzyszenia. W sytuacji zagrożenia zawsze dzwoń pod 17 lub 112 albo wyślij SMS na 114.