Jak złożyć zawiadomienie o przestępstwie we Francji (plainte): na policji, w żandarmerii, online i listownie

Krótka odpowiedź: zawiadomienie o przestępstwie (FR: plainte) złożysz bezpłatnie w dowolnym komisariacie policji (commissariat) albo posterunku żandarmerii (gendarmerie) — muszą je przyjąć, nawet jeśli zdarzenie miało miejsce w innej części Francji. Przy kradzieży, włamaniu, zniszczeniu rzeczy albo oszustwie poza internetem, gdy nie znasz sprawcy, możesz zgłosić sprawę online. Przy niektórych oszustwach internetowych służy do tego serwis THESEE. Zawsze możesz też wysłać zawiadomienie listem do prokuratora. Po złożeniu zawiadomienia na miejscu dostajesz potwierdzenie (récépissé).

Jeśli grozi ci niebezpieczeństwo, dzwoń pod 17 lub 112. Ten poradnik dotyczy zgłaszania przestępstwa po fakcie.

Zakres terytorialny

Zasady są ogólnokrajowe i obowiązują w całej Francji metropolitalnej, w tym na Korsyce i w Alzacji-Mozeli. W miastach zawiadomienie przyjmuje zwykle policja (police nationale), na terenach wiejskich i w mniejszych gminach — żandarmeria (gendarmerie nationale). Możesz jednak pójść do dowolnej jednostki. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika.

Kto może złożyć zawiadomienie

• Każda osoba poszkodowana przestępstwem — pełnoletnia, niepełnoletnia albo pozostająca pod ochroną prawną.
• W imieniu firmy lub stowarzyszenia — jego przedstawiciel.
• Nie musisz znać sprawcy: zawiadomienie można złożyć przeciwko nieznanemu sprawcy (plainte contre X).
• Złożenie zawiadomienia jest bezpłatne. Możesz przyjść z adwokatem.

Sposób 1: w komisariacie lub żandarmerii

1. Idź do wybranego komisariatu lub posterunku żandarmerii. Policja i żandarmeria muszą przyjąć twoje zawiadomienie, także gdy sprawa dotyczy innego rejonu.
2. Zabierz dowody, które masz: np. zaświadczenie lekarskie, zrzuty ekranu, zdjęcia, faktury za skradzione rzeczy.
3. Funkcjonariusz spisze twoje zeznania w protokole (procès-verbal).
4. Po przesłuchaniu dostaniesz potwierdzenie złożenia zawiadomienia (récépissé). Kopię protokołu dostaniesz, jeśli o nią poprosisz — warto poprosić, bo przydaje się np. ubezpieczycielowi albo bankowi.

Sposób 2: zawiadomienie online (plainte en ligne)

Zawiadomienie online złożysz w serwisie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych masecurite.interieur.gouv.fr, ale tylko gdy spełnione są łącznie warunki:

• chodzi o szkodę w mieniu: np. kradzież telefonu, samochodu albo karty bankowej, włamanie, zniszczenie rzeczy (rysy, graffiti) albo oszustwo popełnione poza internetem;
• nie znasz sprawcy;
• zdarzenie miało miejsce we Francji.

Jak to działa:

• Do logowania serwis zaleca FranceConnect.
• Po wysłaniu dostajesz podsumowanie i potwierdzenie odbioru. Funkcjonariusz sprawdza twoją deklarację i może się z tobą skontaktować, by ją uzupełnić — czasem poprosi o przyjście do jednostki.
• Jeśli zawiadomienie zostanie przyjęte, protokół i załączniki pojawią się w twojej przestrzeni użytkownika (dostaniesz o tym e-mail). Jeśli zostanie odrzucone, dostaniesz e-mail z powodem.
• Z serwisu mogą korzystać także osoby przyjezdne z zagranicy, którym coś skradziono we Francji.
• Zawiadomienia online nie wycofasz w serwisie — trzeba pójść do jednostki, która je przyjęła, albo do niej zadzwonić.

Jeśli znasz sprawcę, zawiadomienie online nie jest możliwe — złóż je na miejscu albo listem do prokuratora.

Sposób 3: oszustwa internetowe — THESEE

Przy niektórych oszustwach w internecie zalecany jest serwis THESEE, m.in. gdy chodzi o:

• wyłudzenie danych (phishing),
• fałszywy sklep internetowy albo fałszywego sprzedawcę z ogłoszenia,
• włamanie na skrzynkę e-mail z podszywaniem się pod ciebie,
• oprogramowanie szantażujące (rançongiciel),
• szantaż lub groźby w internecie, także w relacji uczuciowej lub przyjacielskiej.

Korzystanie z THESEE jest zalecane, ale nieobowiązkowe — policja ani żandarmeria nie mogą ci go narzucić. W innych przypadkach składasz zawiadomienie na miejscu, listownie albo — przy niektórych przestępstwach — przez wideorozmowę.

Sposób 4: wideozawiadomienie (visioplainte)

Przy niektórych przestępstwach możesz złożyć zawiadomienie podczas wideorozmowy z funkcjonariuszem:

• logujesz się przez FranceConnect,
• potrzebujesz kamery w telefonie lub komputerze,
• wybierasz termin rozmowy,
• łączysz się z miejsca, gdzie nikt cię nie widzi ani nie słyszy.

Sposób 5: list do prokuratora

Zawiadomienie możesz też wysłać listem do prokuratora (procureur de la République) w sądzie (tribunal judiciaire) właściwym dla miejsca zdarzenia albo miejsca zamieszkania sprawcy. Możesz je też złożyć osobiście w sekretariacie tego sądu. W liście podaj:

• swoje dane osobowe i kontaktowe,
• szczegółowy opis zdarzenia (data, miejsce),
• dane sprawcy, jeśli go znasz,
• dane ewentualnych świadków,
• opis i wycenę szkody,
• dowody (kopie dokumentów, zdjęć).

Service Public udostępnia wzór takiego listu.

Ile masz czasu: przedawnienie

Termin biegnie zwykle od dnia zdarzenia. Niektóre czyny mają inne terminy — np. zniewaga (injure) przedawnia się po 3 miesiącach, a przy zbrodniach na osobach niepełnoletnich termin liczy się od pełnoletności ofiary (30 lat). Nie zwlekaj: im wcześniej zgłosisz sprawę, tym łatwiej zebrać dowody.

Co dzieje się po złożeniu zawiadomienia

• Policja albo żandarmeria prowadzi postępowanie przygotowawcze.
• Na jego końcu prokurator decyduje, czy:
  • umorzyć sprawę (classement sans suite),
  • zaproponować środek alternatywny wobec oskarżenia,
  • wszcząć śledztwo sądowe (information judiciaire),
  • skierować sprawę do sądu.
• Aby dochodzić odszkodowania w postępowaniu karnym, możesz przyłączyć się do sprawy jako strona cywilna (partie civile).

Co zrobić, jeśli…

…ukradziono ci kartę bankową albo telefon

Najpierw zablokuj kartę w banku i zablokuj kartę SIM u operatora. Potem złóż zawiadomienie (przy nieznanym sprawcy możesz to zrobić online) i zachowaj potwierdzenie oraz kopię protokołu dla banku i ubezpieczyciela.

…nie mówisz dobrze po francusku

Odczytane źródła nie opisują zasad pomocy tłumacza przy składaniu zawiadomienia. Możesz przyjść z adwokatem. Przy szkodach w mieniu i nieznanym sprawcy możesz spokojnie przygotować opis w formularzu online. Możesz też zadzwonić na linię pomocy ofiarom 116 006 i zapytać o wsparcie.

…policja odmawia przyjęcia zawiadomienia

Policja i żandarmeria są zobowiązane przyjąć zawiadomienie, także gdy sprawa dotyczy innego rejonu. Możesz też wysłać je listem do prokuratora.

…potrzebujesz wsparcia jako ofiara

• 116 006 — pomoc ofiarom przestępstw (poza szkodami w mieniu w internecie), codziennie 9:00–20:00, połączenie bezpłatne; z zagranicy: +33 1 80 52 33 76.
• 3919 — Violences Femmes Info, wsparcie dla kobiet doświadczających przemocy, całą dobę, anonimowo i bezpłatnie. To nie jest numer alarmowy.

Ten poradnik zawiera informacje ogólne i nie zastępuje porady adwokata.