Urlop we Francji na opiekę nad umierającą bliską osobą: zasady i AJAP

Osoba zatrudniona w sektorze prywatnym we Francji może skorzystać z congéi de solidarité familiale, aby towarzyszyć bliskiej osobie w końcowej fazie życia. Pracodawca nie wypłaca za ten okres zwykłego wynagrodzenia. Osobno można wystąpić o dzienne świadczenie AJAP, którego okres wypłaty jest znacznie krótszy niż maksymalny urlop. Warto więc równolegle załatwić formalności kadrowe i wniosek o pieniądze.

Komu przysługuje urlop

Podstawą jest choroba zagrażająca życiu albo poważna, nieuleczalna choroba w fazie zaawansowanej lub terminalnej. Prawo obejmuje opiekę nad:

• osobą spokrewnioną w linii wstępnej, np. rodzicem lub dziadkami;
• osobą spokrewnioną w linii zstępnej, np. dzieckiem lub wnukami;
• rodzeństwem;
• osobą mieszkającą z tobą;
• osobą, która formalnie wyznaczyła cię jako swoją personne de confiance, czyli osobę zaufania.

Nie trzeba mieć określonego stażu pracy. Sam podeszły wiek rodzica lub potrzeba codziennej pomocy nie wystarczają do zastosowania tej konkretnej procedury: stan osoby chorej musi odpowiadać ustawowym przesłankom i zostać potwierdzony przez lekarza.

Opis dotyczy zatrudnienia prywatnego we Francji metropolitalnej, w tym na Korsyce. Osoby zatrudnione w administracji publicznej powinny korzystać z procedury właściwej dla swojej służby.

Jak zgłosić nieobecność pracodawcy

Najpierw sprawdź swoją convention collectivei oraz porozumienia obowiązujące w firmie. Mogą regulować długość urlopu i terminy zawiadamiania. Przy braku odpowiednich postanowień standardowy termin uprzedzenia wynosi według Service-Public (stan na 17.08.2026) co najmniej 15 dni.

Przekaż zgłoszenie w sposób pozwalający udowodnić datę doręczenia, np. listem poleconym albo pismem z potwierdzeniem odbioru. Podaj datę rozpoczęcia, przewidywaną długość i informację, czy chcesz całkowicie przerwać pracę. Dołącz zaświadczenie lekarza prowadzącego osobę chorą, potwierdzające wymagany stan zdrowia.

Pełnego urlopu udzielanego zgodnie z przepisami pracodawca nie może odmówić ani go przesunąć. Natomiast podział na części lub przejście na niepełny wymiar czasu pracy wymaga jego zgody. Ustal na piśmie daty i sposób kontaktu z kadrami, zwłaszcza jeśli sytuacja medyczna może szybko się zmienić.

Gdy nie można czekać 15 dni

W przypadku bezwzględnie nagłej potrzeby, stwierdzonej na piśmie przez lekarza, urlop może zacząć się albo zostać przedłużony bez zwłoki (art. L3142-7 Code du travail). Nie zastępuj takiego zaświadczenia samym e-mailem opisującym pogorszenie stanu zdrowia. Wyślij dokument i zgłoszenie do pracodawcy możliwie szybko oraz zachowaj potwierdzenie przekazania.

Ile trwa urlop i co dzieje się z umową

Jeżeli właściwy układ lub porozumienie nie określa długości, urlop może trwać do trzech miesięcy i zostać jednokrotnie odnowiony: łącznie do sześciu miesięcy (art. L3142-15 Code du travail). O odnowieniu trzeba zawiadomić pracodawcę co najmniej 15 dni przed końcem pierwszego okresu, w sposób pozwalający udowodnić datę (Service-Public, stan na 17.08.2026). Przy podziale urlopu każda część trwa co najmniej 1 dzień. Nie oznacza to sześciu miesięcy świadczenia AJAP.

Według Service-Public (stan na 17.08.2026) urlop nie jest opłacany przez pracodawcę. Okres uwzględnia się przy ustalaniu uprawnień związanych ze stażem, a nabytych wcześniej korzyści pracowniczych nie traci się. Pracodawca nie może po prostu odjąć tej nieobecności od urlopu wypoczynkowego. Przez cały czas trwania urlopu nie można wykonywać innej działalności zawodowej.

Po zakończeniu przysługuje powrót na dotychczasowe albo podobne stanowisko z co najmniej równoważnym wynagrodzeniem. Jeżeli pracodawca bezpodstawnie odmawia należnego urlopu, spór można skierować do conseil de prud’hommes, czyli sądu pracy. Przygotuj zgłoszenie, dowód doręczenia i pisemną odpowiedź firmy.

AJAP: kwota, limit i miejsce opieki

Allocation journalière d’accompagnement d’une personne en fin de vie to świadczenie dzienne. Według Service-Public (stan na 1.04.2026) wynosi:

Uwzględniane mogą być również soboty, niedziele i święta.

Opieka może odbywać się w domu osoby chorej, osoby sprawującej opiekę lub innej osoby, a także w domu opieki dla osób starszych niesamodzielnych (établissement d'hébergement pour personnes âgées dépendantes, Ehpad) lub w domu spokojnej starości (maison de retraite). AJAP nie jest co do zasady przyznawane na rozpoczęcie towarzyszenia osobie już hospitalizowanej. Jeżeli pobyt w szpitalu następuje po rozpoczęciu opieki domowej, wypłata może być kontynuowana.

Limit dotyczy tej samej osoby chorej i może być dzielony między osoby sprawujące opiekę. Przykładowo dwie osoby całkowicie przerywające pracę mogą wykorzystać odpowiednio 7 i 14 dni; każda nie otrzyma osobnych 21 dni.

Wniosek: dokumenty i właściwy adres

Przygotuj formularz S3708, Cerfa 14555*01 oraz zaświadczenie pracodawcy, że korzystasz z congé de solidarité familiale albo że w jego ramach pracujesz w niepełnym wymiarze. Przy kilku osobach sprawujących opiekę dołącz też pismo w dowolnej formie z danymi pozostałych osób wnioskujących, ich numerami ubezpieczenia społecznego (numéro d'immatriculation) i uzgodnionym podziałem dni (Service-Public, stan na 1.04.2026).

Wniosek wysyła się do krajowego centrum obsługi wniosków o AJAP (Cnajap, Centre national de gestion des demandes d'allocations journalières d'accompagnement d'une personne en fin de vie):

CNAJAP, Rue Marcel Brunet, BP 109, 23014 Guéret Cedex.

Pytania dotyczące dokumentów można kierować pod numer 08 06 06 10 09; usługa jest bezpłatna, połączenie według taryfy operatora.

Złóż kompletny wniosek jak najwcześniej. Świadczenie przysługuje od dnia, w którym CNAJAP otrzyma wniosek, jeśli warunki są wtedy spełnione (Service-Public, stan na 1.04.2026). Jeżeli CNAJAP nie odpowie w ciągu 7 dni od otrzymania wniosku, świadczenie uznaje się za przyznane (Service-Public, stan na 1.04.2026). Zgłoś również inne otrzymywane świadczenia, ponieważ obowiązują zakazy łączenia AJAP m.in. z określonymi zasiłkami chorobowymi i rodzicielskimi.

Jeśli bliska osoba przebywa w Polsce, przed założeniem, że otrzymasz AJAP, potwierdź z CNAJAP warunki wypłaty w konkretnej sytuacji transgranicznej. Prawo do nieobecności u francuskiego pracodawcy i finansowanie opieki to odrębne kwestie.

Śmierć bliskiej osoby i zakończenie urlopu

Urlop kończy się najpóźniej w ciągu trzech dni po śmierci osoby, której towarzyszysz (art. L3142-7 Code du travail). AJAP przestaje przysługiwać od dnia następującego po śmierci. Powiadom pracodawcę oraz instytucję wypłacającą świadczenie i ustal datę powrotu. Osobno sprawdź przysługujący urlop okolicznościowy związany ze zgonem członka rodziny.