Wykup kwartałów emerytury we Francji: studia (także w Polsce) i niepełne lata

Ten poradnik jest dla pracowników sektora prywatnego we Francji metropolitalnej z Korsyką, ubezpieczonych w Assurance retraite. Wyjaśnia, jak działa wykup kwartałów emerytalnych (rachat de trimestres) za studia wyższe i za lata, w których masz mniej niż 4 kwartały.

Co można wykupić?

Możesz wykupić kwartały za studia wyższe. Studia muszą zakończyć się dyplomem; przyjęcie do grande école lub do klasy przygotowawczej traktuje się jak dyplom. Liczą się też studia, po których dostałeś równoważny dyplom w innym państwie UE, w tym w Polsce. Warunek: pierwszym francuskim systemem emerytalnym po studiach była Assurance retraite i masz w nim co najmniej jeden kwartał. Polska może też sama zaliczyć okresy studiów wyższych do swojej emerytury.

Możesz też wykupić kwartały za niepełne lata, czyli lata kalendarzowe, w których z pracy masz mniej niż 4 kwartały w Assurance retraite. W tym roku musiałeś być ubezpieczony w Assurance retraite, a w wykazie przebiegu kariery (relevé de carrière) musi być wpis zarobków albo co najmniej jeden kwartał.

Łącznie możesz wykupić najwyżej 12 kwartałów za wszystkie rodzaje wykupu razem, w tym za studia i niepełne lata. W jednym roku możesz mieć najwyżej 4 kwartały. Wniosek możesz złożyć, jeśli masz co najmniej 20 lat i mniej niż 67 lat i nie jesteś jeszcze na emeryturze z Assurance retraite.

Co daje wykup?

Masz do wyboru dwie opcje, a twój wybór jest ostateczny:

• opcja 1, sama stopa (taux seul) — wykupione kwartały zmniejszają tylko obniżenie stopy emerytury (décote);
• opcja 2, stopa i staż (taux et durée d’assurance) — kwartały zmniejszają obniżenie stopy i zwiększają też liczbę kwartałów we wzorze emerytury. Ta opcja jest droższa.

Wykupione kwartały nie liczą się do prawa do wcześniejszej emerytury, np. z tytułu długiej kariery (carrière longue).

Koszt wykupu zależy od wybranej opcji, od wieku (przy studiach liczy się, czy masz mniej, czy więcej niż 40 lat) i od dochodów. Kwotę wpłaconą za wykup możesz odliczyć od dochodu do opodatkowania. Wykup nie zawsze jest potrzebny, dlatego przed decyzją zapytaj Assurance retraite, czy jest dla ciebie korzystny.

Jak złożyć wniosek?

1. Sprawdź swój przebieg kariery na koncie Assurance retraite i popraw błędy, jeśli je zauważysz.
2. Oszacuj koszt w usłudze „Simuler le coût d’un rachat de trimestres” na swoim koncie. Możesz też sprawdzić tabele stawek na legislation.lassuranceretraite.fr.
3. Wypełnij formularz: S5127e dla studiów wyższych albo S5114c dla niepełnych lat.
4. Dołącz kopię dokumentu tożsamości, a przy studiach także dyplom albo potwierdzenie przyjęcia do grande école lub klasy przygotowawczej. Jeśli jesteś rodzicem, dołącz książeczkę rodzinną (livret de famille), akty urodzenia dzieci albo orzeczenie sądu o powierzeniu dziecka.
5. Wyślij wypełniony, datowany i podpisany wniosek przez usługę „Transmettre mon formulaire” w wiadomościach na swoim koncie albo pocztą na adres podany w formularzu. Dołącz wszystkie strony; niekompletny wniosek zostanie ci odesłany.

Co dzieje się po złożeniu wniosku?

Carsat sprawdza, czy spełniasz warunki. Jeśli nie odpowie w ciągu 2 miesięcy od otrzymania wniosku, oznacza to odmowę. Jeśli wykup części okresów zostanie odrzucony, dostaniesz uzasadnienie oraz informację o sposobie i terminie odwołania.

Jeśli wniosek zostanie przyjęty, dostaniesz wycenę z kwotą do zapłaty (Évaluation de versement pour la retraite), poprawiony wykaz przebiegu kariery i formularz potwierdzenia (Confirmation d’une demande de versement). Aby wykupić kwartały, odeślij ten formularz i podaj w nim liczbę kwartałów, wybraną opcję i sposób płatności.

Przy wykupie od 2 do 8 kwartałów możesz rozłożyć płatność na comiesięczne raty przez 1 do 3 lat, a przy co najmniej 9 kwartałach — przez 1, 3 albo 5 lat. Jeśli płacisz dłużej niż rok, pozostała kwota rośnie co roku zgodnie z prognozowanym wskaźnikiem cen. Wykup liczy się tylko wtedy, gdy zapłacisz go w całości przed przejściem na emeryturę.

Jakie są inne możliwości?

Za studia wyższe w ramach pierwszego wykształcenia możesz wykupić do 4 kwartałów po obniżonej cenie, jeśli złożysz wniosek do 31 grudnia roku, w którym kończysz 40 lat. Według formularza Assurance retraite S5127e (wersja 11/2025) kwota do zapłaty jest wtedy niższa o 670 euro przy opcji 1 albo o 1000 euro przy opcji 2. Jeśli masz już zaliczone kwartały za staż w firmie, odejmuje się je od tych 4 kwartałów.

Za staże w trakcie studiów wyższych możesz zaliczyć do 2 kwartałów. Muszą być spełnione wszystkie warunki:

• staż był obowiązkowy i odbyłeś go w ramach studiów w szkole wyższej, grande école albo klasie przygotowawczej;
• staż zaczął się po 14 marca 2015 r.;
• staż odbył się na podstawie trójstronnej umowy stażowej (convention tripartite) między uczelnią, podmiotem przyjmującym i tobą;
• staż odbyłeś w jednym podmiocie, np. w firmie, urzędzie albo stowarzyszeniu;
• staż trwał co najmniej 2 miesiące, kolejne lub nie, w tym samym roku szkolnym lub akademickim;
• za staż dostałeś wynagrodzenie stażowe (gratification).

Ten wykup nie dotyczy stażu, na który podpisałeś umowę o pracę zamiast umowy stażowej, bo od takiej pracy były już płacone składki emerytalne. Każde 2 miesiące stażu dają jeden kwartał. Kwartały za staż liczą się tylko do stopy emerytury (taux), a nie do liczby kwartałów ubezpieczenia. Wniosek złóż najpóźniej do 31 grudnia roku, w którym kończysz 30 lat. Service Public (stan na 1 stycznia 2026 r.) podaje też, że o wykup stażu możesz wnioskować, jeśli masz co najmniej 25 lat.

Za studia wyższe i niepełne lata możesz też wykupić punkty emerytury uzupełniającej Agirc-Arrco. Najpierw musisz załatwić wykup w systemie podstawowym (Assurance retraite albo MSA). W Agirc-Arrco możesz wykupić najwyżej 3 lata i 140 punktów za każdy rok.