Praca na emeryturze we Francji (cumul emploi-retraite): zasady w 2026 r. i zmiany dla nowych emerytów od 1 stycznia 2027 r.

Krótka odpowiedź: we Francji możesz pracować, pobierając emeryturę — to łączenie pracy z emeryturą, FR: cumul emploi-retraite. Ile emerytury zachowasz, zależy przede wszystkim od tego, kiedy przeszedłeś na emeryturę:

• emerytura przyznana z datą do 31 grudnia 2026 r. — obowiązują dotychczasowe zasady: albo łączenie bez limitu (cumul intégral), albo łączenie z limitem (cumul plafonné). Według L'Assurance retraite te zasady zostają, nawet jeśli wrócisz do pracy za kilka lat;
• emerytura z datą od 1 stycznia 2027 r. — wchodzą nowe zasady z ustawy o finansowaniu zabezpieczenia społecznego na 2026 r. (loi n° 2025-1403 du 30 décembre 2025, art. 102). Decyduje wiek: przed wiekiem ustawowym emerytura maleje o każde zarobione euro, od wieku ustawowego do 67 lat obowiązuje roczny próg (zapowiadany na 7 000 € brutto, ale dekret jeszcze się nie ukazał), a od 67 lat limitu nie ma.

O każdej pracy na emeryturze musisz na piśmie zawiadomić swoją kasę (Carsat) w ciągu miesiąca.

Zakres terytorialny

Poradnik dotyczy pracowników sektora prywatnego w systemie ogólnym (régime général) we Francji metropolitalnej, w tym na Korsyce. Service Public i L'Assurance retraite nie wskazują różnic regionalnych. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem. Służba publiczna ma osobne zasady. Osobne przepisy mają też m.in. Opéra de Paris, system marynarzy i system górników — w tych przypadkach Service Public zaleca kontakt z kasą przed podjęciem pracy.

Emerytura do 31 grudnia 2026 r.: dwa rodzaje łączenia

Łączenie bez limitu (cumul intégral)

Możesz zarabiać bez ograniczeń i zachować całą emeryturę, jeśli spełniasz oba warunki:

1. Masz emeryturę podstawową w pełnej wysokości (à taux plein) — według Service Public:
   • przyznaną między 62. a 67. rokiem życia przy wymaganej dla twojego rocznika liczbie kwartałów (trimestres), albo
   • przyznaną od 67 lat, bez względu na liczbę kwartałów.
2. Pobierasz już wszystkie emerytury, do których masz prawo w dniu podjęcia pracy — podstawowe i uzupełniające, francuskie i zagraniczne.

Polski wątek: jeśli pracowałeś także w Polsce i masz już prawo do polskiej emerytury z ZUS, musisz o nią wystąpić i ją pobierać, żeby skorzystać z łączenia bez limitu. Inaczej obowiązuje łączenie z limitem.

Niektóre zajęcia można łączyć z emeryturą bez limitu nawet bez pełnej emerytury, np. działalność artystyczną, ławę przysięgłych, okazjonalne konsultacje (średnio do 15 godzin tygodniowo), mandat radnego z diety, pracę opiekunki dziecięcej (assistant maternel) czy pracę o niewielkim znaczeniu. Dla części z nich obowiązuje pułap jednej trzeciej rocznej płacy minimalnej — przy przejściu na emeryturę w 2026 r. 7 292,13 € brutto zarobione w 2025 r.

Łączenie z limitem (cumul plafonné)

Jeśli nie masz pełnej emerytury albo nie pobierasz wszystkich emerytur, suma emerytur (brutto) i zarobków nie może przekroczyć wyższej z dwóch kwot:

• 160% płacy minimalnej (Smic) obowiązującej 1 stycznia danego roku, liczonej od 1 820 godzin rocznie — w 2026 r. (Smic 12,02 €/h od 1.01.2026 r.) według Service Public 2 916,85 € brutto miesięcznie; podwyżka Smic od 1.06.2026 r. (12,31 €/h) nie zmienia tego limitu w 2026 r.,
• twojej ostatniej pensji brutto — średniej z 3 ostatnich miesięcy pracy przed emeryturą (przy niepełnym etacie możesz poprosić o przeliczenie na pełny etat).

Zarobki liczy się w wysokości 98,25% ich kwoty.

Co się dzieje po przekroczeniu limitu:

• emerytura podstawowa zostaje zmniejszona o kwotę przekroczenia; jeśli przekroczenie jest większe niż emerytura, emerytura nie jest wypłacana;
• jeśli zgłosiłeś pracę w terminie (w ciągu miesiąca), zmniejszenie działa od miesiąca po zawiadomieniu z Carsat, a jeśli nie — już od miesiąca przekroczenia;
• zmniejszenie kończy się, gdy suma znów spadnie poniżej limitu;
• każdą zmianę zarobków zgłaszasz do Carsat.

Nowe prawa emerytalne (druga emerytura)

Od 1 stycznia 2023 r. praca przy łączeniu bez limitu daje nowe prawa emerytalne — w kasie podstawowej i w uzupełniającej (Agirc-Arrco). Według Service Public:

• nowa emerytura z kasy podstawowej wynosi maksymalnie 2 403 € brutto rocznie,
• przysługuje raz w każdej kasie podstawowej, bez obniżek i bez dodatków (np. za dzieci),
• wniosek składasz w serwisie Info Retraite (usługa Demander ma retraite après un cumul emploi-retraite), najwcześniej 2 miesiące przed wybraną datą.

Przy łączeniu z limitem nowe prawa nie powstają, a emerytura nie jest przeliczana.

Powrót do ostatniego pracodawcy: zasada 6 miesięcy

• U innego pracodawcy możesz zacząć pracę od razu po przejściu na emeryturę.
• U ostatniego pracodawcy — dopiero 6 miesięcy po przejściu na emeryturę, licząc od końca poprzedniej umowy.
• Jeśli wrócisz do niego wcześniej, emerytura podstawowa zostaje zawieszona od 1. dnia miesiąca podjęcia pracy do końca miesiąca, w którym pracę zakończysz, ale najdłużej do końca 6. miesiąca po przejściu na emeryturę. W takim przypadku nie powstaje też prawo do drugiej emerytury.

Emerytura od 1 stycznia 2027 r.: decyduje wiek

Według Service Public (aktualność z 22.05.2026 r.) i L'Assurance retraite (24.09.2026 r.) nowe zasady dotyczą osób, których emerytura zaczyna się od 1 stycznia 2027 r. Podział na łączenie bez limitu i z limitem znika.

Przykład L'Assurance retraite: przy progu 7 000 € i zarobkach 10 000 € rocznie nadwyżka to 3 000 €, więc emerytura zmniejszy się o 1 500 €.

Ważne:

• Kwota 7 000 € nie jest jeszcze ostateczna. Ustawa odsyła do dekretu, który według L'Assurance retraite ma się ukazać przed końcem 2026 r. Do tego czasu traktuj tę kwotę jako zapowiedź.
• Według L'Assurance retraite praca przed 67. rokiem życia przy nowych zasadach nie daje drugiej emerytury.
• L'Assurance retraite zapowiada na I kwartał 2027 r. symulator, w którym policzysz możliwe zmniejszenie emerytury.
• Wiek ustawowy zależy od roku urodzenia — sprawdź go na swoim koncie emerytalnym.

Przechodzę na emeryturę na przełomie 2026 i 2027 r. — co wybrać?

Jeśli twoja emerytura zacznie się jeszcze w 2026 r., zostaniesz przy dotychczasowych zasadach — także przy późniejszym powrocie do pracy. Jeśli zacznie się od 1 stycznia 2027 r., obejmą cię nowe progi. Nie decyduj tylko na tej podstawie: data przejścia na emeryturę wpływa też na liczbę kwartałów i wysokość świadczenia. Zanim złożysz wniosek, porównaj warianty w symulatorze Mon estimation retraite na koncie Info Retraite albo zapytaj Carsat.

Alternatywą dla pracy na emeryturze może być emerytura progresywna (retraite progressive, praca na 40–80% etatu i część emerytury) albo dłuższa praca z dodatkiem do emerytury (surcote).

Jak zgłosić pracę na emeryturze

1. Termin: na piśmie, w ciągu miesiąca od podjęcia pracy, do kasy, która wypłaca ci emeryturę podstawową (dla pracowników sektora prywatnego zwykle Carsat).
2. Zawsze podaj: nazwę i adres pracodawcy oraz datę rozpoczęcia pracy.
3. Przy łączeniu bez limitu dołącz: oświadczenie (attestation sur l'honneur) z listą kas, które wypłacają ci emerytury, i potwierdzeniem, że wystąpiłeś o wszystkie emerytury, do których masz prawo — także zagraniczne.
4. Przy łączeniu z limitem dołącz: kwotę i rodzaj zarobków, kasę, w której płacisz składki, paski płacowe z 3 ostatnich miesięcy pracy przed emeryturą, dane innych kas wypłacających ci emeryturę, a przy niepełnym etacie zaświadczenie pracodawcy o wymiarze czasu pracy.

Co zrobić, jeśli…

…nie zgłosiłeś pracy w terminie

Zgłoś ją od razu. Przy łączeniu z limitem spóźnienie oznacza, że zmniejszenie emerytury może obowiązywać już od miesiąca przekroczenia limitu, a nie od miesiąca po zawiadomieniu z Carsat.

…nie pobierasz jeszcze polskiej emerytury

Do 31.12.2026 r. bez polskiej emerytury nie skorzystasz z łączenia bez limitu, jeśli masz już do niej prawo. Sprawdź w ZUS, czy i od kiedy masz prawo do polskiej emerytury, i złóż wniosek.

…masz pytania do kasy

L'Assurance retraite: 39 60 (z komórki, internetu stacjonarnego albo z zagranicy: 09 71 10 39 60), od poniedziałku do piątku, 8:00–17:00.

Ten poradnik opisuje ogólne zasady dla pracowników sektora prywatnego. O wysokości emerytury i jej zmniejszeniu decyduje twoja kasa emerytalna. Przepisy wykonawcze do zasad od 2027 r. mogą doprecyzować kwoty i terminy — przed decyzją sprawdź aktualną kartę Service Public.