Wcześniejsza emerytura dla osoby z niepełnosprawnością we Francji: od 55 lat, wymagane kwartały i pełna stopa

Osoba z niepełnosprawnością, która pracowała we Francji w systemie ogólnym (régime général), może przejść na wcześniejszą emeryturę (retraite anticipée pour assuré handicapé) już od 55 lat (według strony urzędowego portalu administracji Service Public z 21.08.2025). Emerytura jest wtedy liczona według pełnej stopy, bez potrąceń za brakujące kwartały.

Poradnik opisuje zasady systemu ogólnego we Francji metropolitalnej (z Korsyką).

Jakie warunki trzeba spełnić?

1. Wiek – co najmniej 55 lat (według strony Service Public z 21.08.2025; dokładny wiek zależy od rocznika i liczby kwartałów, patrz tabela).
2. Kwartały składkowe (trimestres cotisés) – minimalna liczba kwartałów faktycznie opłaconych składkami, we wszystkich systemach emerytalnych łącznie.
3. Niepełnosprawność w czasie pracy – przez te kwartały praca odbywała się przy trwałej niezdolności co najmniej 50% albo w porównywalnej sytuacji niepełnosprawności. Za okresy przed 1 stycznia 2016 r. wystarczy status osoby pracującej z niepełnosprawnością (RQTH, reconnaissance de la qualité de travailleur handicapé) (stan według strony Service Public z 21.08.2025).

Niezdolność 50% potwierdzają np. renta inwalidzka 2. lub 3. kategorii albo zasiłek dla dorosłych z niepełnosprawnością (allocation aux adultes handicapés, AAH) (stan według strony publicznej kasy emerytalnej L'Assurance retraite).

Które okresy się liczą?

• okresy składkowe we Francji;
• okresy składkowe w innych krajach Unii Europejskiej (UE), także w Polsce;
• mogą się liczyć także okresy z krajów, z którymi Francja ma umowę o zabezpieczeniu społecznym.

Nie liczą się m.in. niektóre wykupione kwartały i okresy wolontariatu (volontariat associatif) (stan według strony L'Assurance retraite). Przed złożeniem wniosku potwierdź swoją sytuację w regionalnej kasie emerytalnej (Carsat, Caisse d'assurance retraite et de la santé au travail). W regionie paryskim Île-de-France rolę tej kasy pełni krajowa kasa emerytalna (Caisse nationale d'assurance vieillesse, Cnav) – według Service Public.

Ile kwartałów potrzebuję?

Stan według strony L'Assurance retraite. Wiek w tabeli to wiek, od którego można odejść; po 59. urodzinach obowiązuje liczba kwartałów podana dla 59 lat. Podstawą jest art. D351-1-5 kodeksu zabezpieczenia społecznego (Code de la sécurité sociale); liczby kwartałów dla roczników 1964 i 1965 zmieniono po art. 105 ustawy o finansowaniu zabezpieczenia społecznego na 2026 r. (loi de financement de la sécurité sociale, LFSS 2026) dekretem nr 2026-345.

Przykład: rok urodzenia 1970 i 92 kwartały składkowe przepracowane z niepełnosprawnością. Na emeryturę można przejść od 57 lat (wymagane 91; stan według strony L'Assurance retraite).

Jeśli nie spełniasz warunków wcześniejszej emerytury, przy trwałej niezdolności co najmniej 50% możesz przejść na emeryturę w wieku 62 lat według pełnej stopy, nawet bez wymaganej liczby kwartałów (stan według strony L'Assurance retraite).

Ile wyniesie emerytura?

• Emerytura podstawowa jest liczona według pełnej stopy 50%, bez potrącenia (décote), niezależnie od liczby kwartałów (według strony Service Public z 21.08.2025).
• Jeśli nie masz maksymalnego stażu, emerytura jest podwyższona (majoration); dodatek zależy od liczby kwartałów składkowych przepracowanych z niepełnosprawnością.
• Jeśli emerytura jest niższa od minimalnej emerytury składkowej (minimum contributif), wypłacane jest to minimum.

Brakuje mi dokumentów potwierdzających niepełnosprawność

• O duplikaty lub zaświadczenie o okresach uznania niepełnosprawności możesz poprosić komisję ds. praw i samodzielności osób z niepełnosprawnością (Commission des droits et de l'autonomie des personnes handicapées, CDAPH) – w praktyce przez departamentalny dom osób z niepełnosprawnością (Maison départementale des personnes handicapées, MDPH).
• Gdy dokumentów nie da się odnaleźć, można złożyć oświadczenie na honor (attestation sur l'honneur) o niezdolności co najmniej 50% albo o statusie RQTH w danych okresach – pod dwoma warunkami: wcześniej złożono wniosek o taką decyzję do komisji ds. niepełnosprawności (dziś CDAPH lub komisja działająca przed nią), a otrzymane dokumenty zaginęły; komisja utraciła akta w całości lub w części i pisemnie potwierdziła, że nie może tego poświadczyć. Pismo MDPH i oświadczenie wysyła się do kasy emerytalnej.
• Jeśli żadna komisja nie rozpatrywała wcześniej wniosku za te okresy, oświadczenie nie zostanie przyjęte. Wtedy możliwa jest weryfikacja okresów niepełnosprawności wstecz przez komisję krajową działającą przy Cnav (wniosek kieruje do niej regionalna kasa emerytalna), ale najwyżej do 30% wymaganej liczby kwartałów składkowych (według strony Service Public z 21.08.2025).

Jak złożyć wniosek?

1. Sprawdź przebieg kariery w przestrzeni osobistej na stronie L'Assurance retraite (usługa „Consulter ma carrière” – przegląd przebiegu kariery) albo na koncie w oficjalnym publicznym serwisie emerytalnym Info Retraite (usługa „Ma carrière / Voir ma carrière” – mój przebieg kariery). Błędy możesz zgłosić do poprawy od 55 lat (według strony Service Public z 21.08.2025).
2. Poproś swoją regionalną kasę emerytalną (Carsat, a w Île-de-France Cnav) o zaświadczenie o prawie do wcześniejszej emerytury. Wydaje je najwcześniej 6 miesięcy przed możliwą datą odejścia (według strony Service Public z 21.08.2025).
3. Złóż wniosek o emeryturę 5 miesięcy przed planowaną datą (stan według strony L'Assurance retraite) – koniecznie z tym zaświadczeniem (online przez usługę „Transmettre mon formulaire” – prześlij formularz – albo pocztą).

Uwaga: nie rezygnuj z pracy, zanim nie dostaniesz potwierdzenia swojej sytuacji ze wszystkich systemów emerytalnych – podstawowych i uzupełniających.

Pobieram rentę inwalidzką — co dalej?

Renta inwalidzka kończy się w wieku 62 lat. Zastępuje ją emerytura z tytułu niezdolności do pracy (retraite pour inaptitude) według stopy 50%, niezależnie od liczby kwartałów. Osoba, której inwalidztwo uznano przed ukończeniem 62 lat, jest uznawana za niezdolną do pracy bez kontroli lekarskiej kasy (stan według strony L'Assurance retraite). Zastąpienie renty emeryturą jest automatyczne, chyba że pracujesz albo szukasz pracy; w każdym przypadku złóż jednak wniosek o emeryturę w swojej kasie regionalnej (Carsat, a w Île-de-France Cnav). Jeśli pracujesz i nie składasz wniosku o emeryturę, rentę inwalidzką możesz pobierać do zakończenia pracy, najpóźniej do wieku uzyskania emerytury według pełnej stopy (L'Assurance retraite). Jeśli w ciągu 6 miesięcy przed wiekiem uzyskania emerytury według pełnej stopy była wykonywana praca zawodowa albo pobierasz świadczenie zastępujące dochód wypłacane przez francuski urząd pracy France Travaili, rentę można pobierać jeszcze przez 6 miesięcy po tym wieku. Tak opisuje to strona L'Assurance retraite.

Najczęstsze pytania

Czy praca w Polsce się liczy?

Tak. Okresy składkowe w innych krajach UE, w tym w Polsce, liczą się do wymaganych kwartałów.

Mam RQTH od 2012 r. Czy to wystarczy?

Za okresy do 31 grudnia 2015 r. RQTH wystarcza. Za późniejsze okresy potrzebna jest niezdolność co najmniej 50% albo porównywalna sytuacja.

Czy przy roczniku 1965 można jeszcze przejść na wcześniejszą emeryturę?

Tak. Według strony L'Assurance retraite od 59 lat wystarczy 69 kwartałów składkowych przepracowanych z niepełnosprawnością (od 57 lat – 89, od 58 lat – 79); ta sama liczba 69 kwartałów obowiązuje także po 59. urodzinach.

Poradnik opiera się na stronach Service Public i L'Assurance retraite, na opracowaniu CFDT Retraités (zrzeszenia emerytów należącego do francuskiej konfederacji związków zawodowych CFDT, Confédération française démocratique du travail – Francuska Demokratyczna Konfederacja Pracy) oraz na pytaniu poselskim opublikowanym przez Zgromadzenie Narodowe.