Stypendium socjalne na studia we Francji (bourse sur critères sociaux, Crous): warunki dla studenta z Polski, kwoty 2026–2027 i wniosek DSE

Krótka odpowiedź: jako obywatel Polski możesz dostać francuskie stypendium socjalne na studia (bourse sur critères sociaux), które wypłaca Crous (regionalny ośrodek spraw studenckich). Oprócz zwykłych warunków (studia w pełnym wymiarze, wiek poniżej 28 lat przy pierwszym wniosku, dochód rodziny) musisz spełnić jeden z warunków dla obywateli UE: pracowałeś/pracowałaś we Francji, twój rodzic miał dochody we Francji albo mieszkasz legalnie we Francji od co najmniej 5 lat. Jeśli nie spełniasz żadnego z nich, wystarczy wyjątkowo rok pobytu we Francji, nauka we Francji w poprzednim roku albo więzi rodzinne we Francji. Na rok akademicki 2026–2027 stypendium wynosi od 1 454 € do 6 335 € rocznie, zależnie od stopnia. Wniosek — dossier social étudiant (DSE) — składa się online wiosną, do 31 maja przed rozpoczęciem roku akademickiego.

Zakres terytorialny

Zasady i kwoty są takie same w całej Francji metropolitalnej, w tym na Korsyce i w Alzacji-Mozeli. Wniosek rozpatruje Crous akademii, w której studiujesz. Przy studiach w terytoriach zamorskich kwota jest wyższa o 300 € rocznie, ale terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika. Stypendium można też dostać na studia w innym państwie UE, jeśli spełniasz francuskie warunki — tego wariantu poradnik szczegółowo nie opisuje.

Kto może dostać stypendium

Studia

• Studiujesz w ramach kształcenia początkowego (formation initiale), a nie np. kursu dla dorosłych w ramach pracy.
• Studiujesz w pełnym wymiarze (à plein temps).
• Uczelnia jest publiczna albo prywatna z uprawnieniem do przyjmowania stypendystów (habilité à recevoir des boursiers).
• Masz francuską maturę (baccalauréat) albo dyplom uznany za równoważny przy zapisie na pierwszy rok studiów. Polska matura musi więc zostać przyjęta przez uczelnię jako równoważna.

Wiek

• Przy pierwszym wniosku musisz mieć mniej niż 28 lat (liczy się wiek na 1 września roku rozpoczęcia studiów). Jeśli dostałeś/dostałaś stypendium wcześniej, możesz je zachować po 28. urodzinach, o ile kontynuujesz studia.
• Granica przesuwa się:
  • o rok za każde wychowywane dziecko;
  • o rok przy ochotniczej służbie w wojsku;
  • o czas służby cywilnej (service civique);
  • dla studenta z niepełnosprawnością uznaną przez komisję CDAPH — według Service Public granica wynosi 40 lat.

Warunek dla obywatela UE (także Polski)

Musisz spełnić jeden z tych warunków:

1. Ty pracowałeś/pracowałaś we Francji — na pełny etat albo w niepełnym wymiarze, jako pracownik albo na własny rachunek (praca musi być rzeczywista);
2. twój rodzic (albo opiekun prawny) miał dochody we Francji;
3. mieszkasz legalnie we Francji nieprzerwanie od co najmniej 5 lat — wtedy warunek pracy twojej lub rodzica nie jest wymagany (art. 24 dyrektywy 2004/38/WE).

Jeśli nie spełniasz żadnego z tych trzech warunków, okólnik ministerstwa przewiduje wyjątek: stypendium możesz dostać, jeśli wykażesz co najmniej rok pobytu we Francji, naukę we Francji w roku poprzedzającym wniosek albo więzi rodzinne we Francji.

Service Public nie podaje minimalnej długości pracy ani minimalnej kwoty dochodu. Jeśli pracowałeś/pracowałaś krótko, np. w wakacje, zapytaj Crous, czy to wystarczy — i złóż wniosek mimo wątpliwości.

Jeśli rodzice mieszkają i pracują w Polsce, a ty nigdy nie pracowałeś/pracowałaś we Francji, możesz jeszcze mieć prawo do stypendium dzięki 5 latom legalnego pobytu albo na zasadzie wyjątku — np. gdy na 1 września mieszkasz we Francji nieprzerwanie od ponad roku albo uczyłeś/uczyłaś się we Francji. Jeśli nie spełniasz żadnego z tych warunków (praca we Francji, dochody rodzica we Francji, 5 lat legalnego pobytu albo wyjątek: rok pobytu, nauka we Francji w poprzednim roku, więzi rodzinne), Crous nie przyzna stypendium — sprawdź wtedy inne formy pomocy na uczelni.

Dochód rodziny

• Na rok 2026–2027 liczą się dochody z 2024 roku (z zawiadomienia podatkowego wydanego w 2025 roku), z pozycji „dochód brutto ogółem” (revenu brut global).
• Jeśli jesteś w małżeństwie, w PACSi albo masz dziecko na utrzymaniu, w niektórych przypadkach liczą się tylko twoje dochody (twojego gospodarstwa podatkowego).
• W wyjątkowych sytuacjach Crous może wziąć pod uwagę dochody z późniejszego roku.
• Osobne zasady dotyczą m.in. rodzica samotnego, rozwiedzionych rodziców oraz rodzica, który mieszka lub pracuje za granicą. Gdy rodzice nie mieszkają we Francji, prawo do stypendium liczy się na podstawie zawiadomienia podatkowego albo równoważnego dokumentu z kraju ich zamieszkania (np. polskiego PIT) za rok N−2 (dla roku 2026–2027: dochody z 2024 r.). Crous w Paryżu wymaga wtedy m.in. oświadczenia o dochodach rodziców z 2024 roku uzyskanych w innym kraju UE, podanych w euro (formularz „Fiche Europe”). Dokładną listę dokumentów podaje Crous twojej akademii w trakcie wniosku DSE.
• Progi dochodu dla każdego stopnia ustala rozporządzenie (arrêté) z 26 marca 2026 roku.

Ile wynosi stypendium (rok 2026–2027)

Stypendium ma osiem stopni (échelons), od 0 bis (najniższy) do 7 (najwyższy). Stopień zależy od dochodu rodziny i jej sytuacji.

Kwoty roczne pochodzą z Service Public, a miesięczne to kwota roczna podzielona przez 10.

Jak i kiedy jest wypłacane

• Zwykle w 10 miesięcznych ratach.
• Tylko niektórzy studenci (m.in. z 3–4 punktami za odległość, pupilles de l'État, byli podopieczni ASE, uchodźcy) dostają stypendium także w czasie wakacji — zapytaj o to Crous.
• Stypendium można dostawać łącznie przez maksymalnie 7 lat. Żeby je zachować, musisz postępować w nauce, chodzić na zajęcia i przystępować do egzaminów.

Jak złożyć wniosek (DSE)

1. Kiedy: wiosną przed rokiem akademickim. Na rok 2026–2027 okno trwało od 1 marca do 31 maja 2026. Termin na rok 2027–2028 ogłasza Crous — spodziewaj się podobnego okresu.
2. Gdzie: online, w serwisie „Mes services étudiant”, przez dossier social étudiant (DSE).
3. Decyzja przychodzi w dwóch krokach. Najpierw dostajesz warunkową decyzję e-mailem, najpóźniej w lipcu. Ostateczna decyzja zapada, gdy prześlesz do Crous potwierdzenie zapisu na uczelnię.
4. Po złożeniu wniosku dostaniesz e-mail z potwierdzeniem. Jeśli brakuje dokumentów, Crous poprosi o nie e-mailem — dosyłasz je przez swoje konto.

Wniosek po terminie

Po 31 maja wniosek jest możliwy tylko przy poważnej i trwałej zmianie sytuacji, np. ślub, rozwód, śmierć, bezrobocie, przejście na emeryturę albo choroba w rodzinie. Skontaktuj się wtedy z działem DSE Crous swojej akademii.

Co zrobić, jeśli…

…dostałeś/dostałaś odmowę albo niższe stypendium

Decyzja odmowna lub mniej korzystna niż warunkowa musi mieć uzasadnienie. Możesz:

1. złożyć odwołanie do rektora akademii (recours gracieux auprès du recteur);
2. złożyć odwołanie do ministra szkolnictwa wyższego — zawsze za pośrednictwem rektora;
3. zaskarżyć decyzję do sądu administracyjnego (tribunal administratif) w ciągu 2 miesięcy od doręczenia odmowy.

…nie spełniasz żadnego z warunków dla obywatela UE

Bez jednego z warunków (praca we Francji, dochody rodzica we Francji, 5 lat legalnego pobytu) ani wyjątku (rok pobytu, nauka we Francji w poprzednim roku, więzi rodzinne we Francji) Crous nie przyzna stypendium socjalnego obywatelowi UE. Gdy któryś z warunków zacznie być spełniony, możesz złożyć wniosek w kolejnym roku. Zapytaj też w biurze spraw studenckich swojej uczelni o inne formy pomocy.

…masz niepewność co do polskiej matury

Uczelnia przy zapisie decyduje, czy twój dyplom uprawnia do studiów pierwszego stopnia. Zadbaj o tłumaczenie dyplomu i ewentualne porównanie kwalifikacji przed terminem zapisów.

Najważniejsze w skrócie

• Obywatel Polski może dostać stypendium Crous, jeśli pracował we Francji, rodzic miał dochody we Francji albo mieszka legalnie we Francji od 5 lat; wyjątkowo wystarczy rok pobytu, nauka we Francji w poprzednim roku albo więzi rodzinne.
• Studia w pełnym wymiarze, poniżej 28 lat przy pierwszym wniosku (z wyjątkami).
• Rok 2026–2027: od 1 454 € do 6 335 € rocznie, zwykle w 10 ratach.
• Wniosek DSE online od 1 marca do 31 maja; później tylko przy poważnej zmianie sytuacji.
• Liczą się dochody rodziny z roku N−2 (na 2026–2027 — z 2024 roku); przy rodzicach mieszkających za granicą — z ich zagranicznego rozliczenia podatkowego za ten rok.