Spadek między Polską a Francją: prawo, poświadczenie i francuski podatek

Spadek po osobie związanej z Polską i Francją wymaga osobnego ustalenia prawa dziedziczenia oraz obowiązków podatkowych. Prawo polskie może decydować o tym, kto dziedziczy mieszkanie w Polsce, a Francja jednocześnie może żądać rozliczenia podatku od udziału otrzymanego przez osobę dziedziczącą, która tam mieszka.

Poradnik dotyczy spadków łączących Polskę z Francją metropolitalną, w tym Korsyką, otwartych od 17 sierpnia 2015 r., gdy stosuje się unijne rozporządzenie spadkowe nr 650/2012. Wyjaśnia francuską stronę podatkową; nie zastępuje odrębnego rozliczenia w Polsce.

Prawo którego kraju decyduje, kto dziedziczy?

Punktem wyjścia jest ostatnie miejsce zwykłego pobytu osoby zmarłej, po francusku résidence habituelle. Co do zasady prawo tego państwa obejmuje cały spadek, zarówno rachunki bankowe, jak i nieruchomości, również położone za granicą.

Nie rozstrzyga o tym samo obywatelstwo, miejsce śmierci ani adres mieszkania odziedziczonego przez rodzinę. Osoba mieszkająca i prowadząca życie we Francji może umrzeć podczas wizyty w Polsce; sam ten fakt nie przenosi automatycznie całej sprawy pod prawo polskie. Przy pobycie czasowym lub życiu podzielonym między oba kraje trzeba ustalić rzeczywiste centrum życia osoby zmarłej.

Istnieje ważny wyjątek: osoba zmarła mogła dokonać wyboru prawa państwa swojego obywatelstwa, najczęściej w testamencie. Dlatego notariusz powinien poznać testament przed ustaleniem zasad dziedziczenia. Nie wystarczy, że po śmierci rodzina woli korzystniejszy dla siebie system.

Prawo właściwe określa m.in. krąg osób dziedziczących, ich udziały, odpowiedzialność za długi i ochronę określonych bliskich. Rozporządzenie nie rozstrzyga jednak podatku spadkowego. Nie zmienia też automatycznie reguł ustalania majątku wspólnego małżonków.

Gdzie zacząć sprawę?

Zbierz informacje o zwykłym pobycie osoby zmarłej, jej obywatelstwie, testamencie i majątku w obu krajach. Przekaż je notariuszowi zajmującemu się sprawami międzynarodowymi. Jeżeli konieczne jest postępowanie sądowe, co do zasady właściwe są sądy państwa ostatniego zwykłego pobytu. Wybór prawa obywatelstwa może w określonych warunkach otworzyć możliwość uzgodnienia właściwości sądów tego państwa; wymaga to zgody zainteresowanych stron.

Sam wybór kancelarii w Polsce lub Francji nie jest wyborem prawa dziedziczenia. Przed rozpoczęciem dwóch równoległych postępowań ustal, który organ prowadzi sprawę i jak będzie można użyć jego dokumentów w drugim kraju.

Do czego służy europejskie poświadczenie spadkowe?

Europejskie poświadczenie spadkowe, we Francji certificat successoral européen (CSE), pozwala wykazać w drugim uczestniczącym państwie UE status osoby dziedziczącej i przysługujące jej prawa. Może być przydatne np. przy francuskim rachunku osoby zmarłej, gdy sprawę prowadzi właściwy organ w Polsce.

O dokument występuje się do uprawnionego organu państwa właściwego dla danej sprawy. Poświadczenie wydaje sąd państwa właściwego dla spadku albo inny właściwy organ tego państwa, np. notariusz. Poświadczenie jest uznawane w Polsce i Francji bez osobnej procedury uznania. Nie oznacza to pominięcia wszystkich czynności wymaganych przez bank czy rejestr nieruchomości.

Oryginał pozostaje u organu, a osoba zainteresowana otrzymuje uwierzytelniony odpis. Według Your Europe (stan na 26.10.2026) odpis jest zasadniczo ważny 6 miesięcy, z możliwością przedłużenia. Gdy procedura w banku trwa dłużej, sprawdź ważność dokumentu przed kolejnym złożeniem.

CSE potwierdza prawa spadkowe. Nie jest potwierdzeniem zapłaty podatku ani zwolnienia z niego. Zapytaj kancelarię, czy w twojej sprawie potrzebny jest CSE, czy wystarczy inny dokument uznawany przez konkretną instytucję. Poproś też o zestawienie kosztów wydania, odpisów, tłumaczeń i innych czynności.

Kiedy Francja obejmuje podatkiem spadek z Polski?

Francuski urząd skarbowy rozróżnia miejsce zamieszkania podatkowego osoby zmarłej oraz osoby dziedziczącej. Poniższa tabela przedstawia zasadę z art. 750 ter francuskiego kodeksu podatkowego, opisaną przez impots.gouv.fr (stan na 26.10.2026).

Ocena dotyczy sytuacji danej osoby dziedziczącej. To, że ktoś z rodzeństwa od lat mieszka we Francji, nie oznacza automatycznie identycznego rozliczenia udziału osoby mieszkającej w Polsce.

Przykład: ojciec mieszkał w Polsce i pozostawił tam mieszkanie. Córka mieszka podatkowo we Francji w chwili nabycia spadku i przez siedem z dziesięciu lat przed zgonem ojca również mieszkała tam podatkowo. Jej udział może podlegać francuskiemu podatkowi, mimo położenia nieruchomości w Polsce. Dopiero później ustala się wartość udziału, ulgi i ewentualną kwotę do zapłaty.

Czy polskie zwolnienie albo umowa podatkowa rozwiązuje sprawę?

Polskę i Francję nie łączy umowa dotycząca podatku od spadków. Umowa z 20 czerwca 1975 r. dotyczy podatków od dochodu i majątku; nie należy przenosić jej zasad na dziedziczenie. Również polskie zwolnienie podatkowe nie jest samo w sobie francuskim zwolnieniem.

Jeżeli podatek spadkowy został rzeczywiście zapłacony w Polsce, francuski mechanizm z art. 784 A może pozwolić zaliczyć go na poczet podatku we Francji. Zaliczyć można wyłącznie podatek spadkowy zapłacony za granicą od majątku położonego poza Francją, bez kar, odsetek i opłat dodatkowych.

Zachowaj polską deklarację, decyzję lub potwierdzenie rozliczenia, dowód zapłaty i wycenę majątku. Francuska administracja przewiduje formularz 2740 oraz dokumenty wykazujące, że podatek zagraniczny jest ostatecznie należny i zapłacony. Przy zwolnieniu w Polsce nie ma zapłaconego podatku, który można byłoby odliczyć.

Jakie ulgi i terminy są ważne we Francji?

Przy francuskim rozliczeniu w 2026 r. osoba pozostająca w małżeństwie albo w PACSi z osobą zmarłą korzysta ze zwolnienia z podatku spadkowego. Dziecko ma zasadniczo 100 000 EUR odliczenia od udziału po każdym rodzicu, z uwzględnieniem wcześniejszych darowizn mających znaczenie dla ulgi. Nadwyżka podlega skali progresywnej. Nie utożsamiaj tego limitu ze zwolnieniem z obowiązku złożenia deklaracji.

Według stanu na 26.10.2026 (impots.gouv.fr) w standardowych przypadkach deklarację i zapłatę składa się w ciągu 6 miesięcy od zgonu we Francji albo 12 miesięcy od zgonu za granicą, np. w Polsce. Liczy się miejsce zgonu, a nie miejsce położenia odziedziczonego mieszkania. Dla spadku po osobie mieszkającej poza Francją właściwa jest Recette des non-résidents, czyli urząd obsługujący rozliczenia nierezydentów.

Warunki zwolnienia z samej deklaracji i krajowe formalności opisuje poradnik o francuskiej deklaracji spadkowej. Sprawę podatkową rozpocznij równolegle z ustalaniem kręgu osób dziedziczących, aby czas potrzebny na dokumenty z drugiego kraju nie przesłonił terminu.

Co przygotować na pierwsze spotkanie z notariuszem?

Przygotuj akt zgonu, dokumenty potwierdzające pokrewieństwo, testament i umowę majątkową małżonków, jeśli istnieją. Zrób spis nieruchomości, rachunków, udziałów, długów oraz wcześniejszych darowizn w obu państwach. Dołącz dostępne dokumenty spadkowe i pisma banków.

Dla francuskiego podatku szczególnie przydatna będzie chronologia miejsc zamieszkania osoby zmarłej i każdej osoby dziedziczącej z ostatnich dziesięciu lat oraz dokumenty ją potwierdzające. Poproś kancelarię o wskazanie: prawa właściwego, organu prowadzącego sprawę, dokumentu do użycia za granicą i terminów podatkowych w obu krajach. To cztery odrębne ustalenia, które powinny znaleźć się w planie prowadzenia sprawy.