Renta po zmarłym małżonku we Francji (pension de réversion): 54% emerytury podstawowej, 60% Agirc-Arrco i jeden wniosek online

Krótka odpowiedź: jeśli twój mąż lub żona pracował(a) we Francji w sektorze prywatnym (albo jako osoba prowadząca działalność, pracownik kontraktowy w administracji) i zmarł(a), możesz dostać rentę po zmarłym małżonku (FR: pension de réversion): 54% jego/jej emerytury podstawowej z Assurance retraite i — jeśli pracował(a) w sektorze prywatnym — 60% emerytury uzupełniającej z Agirc-Arrco (pracownicy kontraktowi administracji mają emeryturę uzupełniającą z Ircantec: renta 50%, od 50 lat; osoby prowadzące działalność — własne zasady swojego systemu uzupełniającego). Warunki to przede wszystkim ślub — PACSi i konkubinat nie dają prawa — oraz co do zasady co najmniej 55 lat. Przy emeryturze podstawowej obowiązuje też limit dochodów. Renta nie jest wypłacana automatycznie: trzeba złożyć wniosek, najlepiej w ciągu 12 miesięcy od śmierci — wtedy dostaniesz ją od miesiąca po śmierci.

Zakres terytorialny

Poradnik opisuje system ogólny (FR: régime général, Assurance retraite) i emeryturę uzupełniającą Agirc-Arrco pracowników sektora prywatnego. Zasady są ogólnokrajowe i obowiązują w całej Francji metropolitalnej, w tym na Korsyce i w Alzacji-Mozeli. Urzędnicy, rolnicy (MSA) i inne systemy specjalne mają własne zasady — wspominamy o nich tylko krótko. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika.

Kto ma prawo

Emerytura podstawowa (Assurance retraite)

• Zmarły(-a) dostawał(a) albo mógł(-mogła) dostawać emeryturę z Assurance retraite (np. pracownik sektora prywatnego, osoba na własnym rachunku, pracownik kontraktowy w administracji, artysta-autor).
• Musiałeś(-aś) być z nim/nią po ślubie. PACS i konkubinat nie wystarczą.
• Były małżonek po rozwodzie też ma prawo — nawet jeśli żyje w nowym związku.
• Masz co najmniej 55 lat.
• Twoje dochody nie przekraczają limitu (niżej).

Emerytura uzupełniająca (Agirc-Arrco)

• Również tylko po ślubie — PACS i konkubinat nie dają prawa.
• Wiek 55 lat — niższy, jeśli masz dwoje dzieci na utrzymaniu albo jesteś osobą z niepełnosprawnością.
• Bez limitu dochodów.
• Ponowny ślub odbiera prawo na zawsze — nawet jeśli nowe małżeństwo się skończy (rozwód, śmierć).

Limit dochodów (emerytura podstawowa, 2026)

• Dochody z pracy liczy się w 70%.
• Nie liczy się m.in.: dochodów zmarłego z pracy i świadczeń zastępczych, rent po zmarłym z emerytur uzupełniających (np. Agirc-Arrco) i dochodów z majątku nabytego w związku ze śmiercią małżonka.
• Liczy się dochody z 3 miesięcy przed datą przyznania renty; jeśli przekraczają jedną czwartą limitu, bierze się 12 miesięcy.
• Jeśli renta razem z twoimi dochodami przekracza limit, renta jest pomniejszana.

Ile wynosi renta

Emerytura podstawowa

• 54% emerytury podstawowej zmarłego (bez dodatków).
• Minimum: 4 019,13 € rocznie (334,92 € miesięcznie), jeśli zmarły miał co najmniej 60 kwartałów (15 lat) ubezpieczenia w systemie ogólnym. Przy krótszym stażu minimum jest proporcjonalnie niższe (w 60-tych częściach, po jednej za kwartał).
• Od renty pobiera się składki społeczne (CSG, CRDS, CASA).

Dodatki do renty z emerytury podstawowej

• +11,1% — gdy masz 67 lat, złożyłeś(-aś) wnioski o wszystkie swoje emerytury, a twoje emerytury i renty razem nie przekraczają 3 020,07 € kwartalnie (powyżej — dodatek jest niższy).
• +10% — jeśli miałeś(-aś) albo wychowałeś(-aś) co najmniej troje dzieci.
• 113,59 € miesięcznie na każde dziecko na utrzymaniu — jeśli nie masz jeszcze własnej emerytury i masz mniej niż 67 lat. Dziecko na utrzymaniu to: małoletnie, uczące się do 21 lat albo z niepełnosprawnością do 21 lat, niezdolne do pracy.

Emerytura uzupełniająca Agirc-Arrco

• 60% emerytury uzupełniającej zmarłego, bez względu na twoje dochody.
• Brak renty, jeśli zmarły wziął emeryturę uzupełniającą jednorazowo (w jednej kwocie).

Kilkoro byłych małżonków

Jeśli zmarły był żonaty (zamężna) więcej niż raz, renta jest dzielona między obecnego i byłych małżonków proporcjonalnie do długości każdego małżeństwa (liczonej w pełnych miesiącach). Gdy jedna z tych osób umrze, jej część przechodzi na pozostałe.

Jak złożyć wniosek

Online — jeden wniosek do wszystkich systemów

1. Zaloguj się do swojego konta emerytalnego na info-retraite.fr (przez FranceConnect).
2. Wybierz wniosek o rentę po zmarłym (demande de réversion) — jeden wniosek obejmuje wszystkie systemy podstawowe i uzupełniające, w których zmarły był ubezpieczony.
3. Wniosek ma 5 etapów. Możesz go wysłać od razu albo zapisać i wrócić do niego w ciągu 90 dni.
4. Listę wymaganych dokumentów pokazuje narzędzie Mes justificatifs.

Papierowo

• Formularz R1392 — wspólny wniosek do systemów podstawowych wymienionych na jego pierwszej stronie.
• Do Agirc-Arrco trzeba wtedy złożyć osobny wniosek.

Odpowiedź

Jeśli w ciągu 4 miesięcy nie dostaniesz odpowiedzi, oznacza to odmowę.

Od kiedy dostaniesz rentę

• Renta zaczyna się 1. dnia miesiąca, ale nie wcześniej niż od miesiąca po twoich 55. urodzinach i nie wcześniej niż od daty wniosku.
• Wyjątek: jeśli złożysz wniosek w ciągu roku od śmierci, renta może być wypłacana od 1. dnia miesiąca po śmierci.
• Przy późniejszym wniosku emerytura podstawowa nie jest wypłacana wstecz — renta zacznie się najwcześniej od 1. dnia miesiąca po złożeniu wniosku. Zasady wypłaty za okres wsteczny w Agirc-Arrco sprawdź w swojej kasie.

Po przyznaniu renty

• Zgłoś każdy ponowny ślub, PACS albo wspólne zamieszkanie — w Agirc-Arrco ponowny ślub kończy rentę, a w systemie ogólnym zmiana dochodów może zmienić jej wysokość.
• Agirc-Arrco co jakiś czas prosi o oświadczenie, że nie zawarłeś(-aś) ponownie małżeństwa (attestation de non-remariage): co 4 lata przy mieszkaniu we Francji, co roku przy mieszkaniu za granicą. Bez odpowiedzi w ciągu 3 miesięcy wypłata zostaje wstrzymana.
• Zmiany dochodów zgłaszasz do Assurance retraite — nie wstrzymują renty z Agirc-Arrco.

Co zrobić, jeśli…

…masz mniej niż 55 lat

Renty z emerytury podstawowej jeszcze nie dostaniesz. Sprawdź zasiłek wdowi (allocation de veuvage): wypłacany do 2 lat (albo do 55. roku życia, jeśli w chwili śmierci małżonka miałeś(-aś) co najmniej 50 lat), pod warunkiem m.in., że zmarły płacił składki do systemu ogólnego co najmniej 3 miesiące w ciągu 12 miesięcy przed śmiercią albo pobierał zasiłek (np. dla bezrobotnych lub chorobowy). W Agirc-Arrco wiek może być niższy, jeśli masz dwoje dzieci na utrzymaniu albo niepełnosprawność.

…byliście w PACS albo żyliście bez ślubu

W systemie ogólnym i w Agirc-Arrco nie masz prawa do renty po zmarłym partnerze.

…zmarły był urzędnikiem albo pracował w kilku systemach

Urzędnicy mają osobne zasady (np. 50%, bez limitu dochodów, warunki długości małżeństwa przy braku wspólnych dzieci). Jeśli zmarły pracował w różnych systemach, wniosek online na info-retraite.fr obejmie je wszystkie, ale każdy system stosuje własne warunki.

…zmarły pracował też w Polsce

Polska renta rodzinna to osobne świadczenie wypłacane według polskich przepisów. Ten poradnik opisuje tylko renty francuskie — o polską część zapytaj w ZUS albo we francuskiej kasie emerytalnej przy składaniu wniosku.

…nie dostałeś(-aś) odpowiedzi w 4 miesiące

Milczenie oznacza odmowę. Możesz się od niej odwołać — sposób i termin odwołania sprawdź w piśmie z kasy albo zapytaj w Carsat (w Alzacji-Mozeli: Carsat Alsace-Moselle).

Ten poradnik opisuje zasady ogólne. O prawie do renty i jej wysokości decyduje twoja kasa emerytalna.