Brakuje na jedzenie we Francji: Restos du Cœur, sklep socjalny (épicerie sociale) i pomoc z CCAS

Krótka odpowiedź: jeśli dziś nie masz co jeść, idź na ciepły posiłek albo poszukaj maraudy (maraude) stowarzyszenia, np. Restos du Cœur. Tam nie sprawdza się dochodów. Paczki z jedzeniem do przygotowania w domu dostaniesz po zapisie w ośrodku Restos du Cœur. Zapis trzeba odnawiać co roku. Pomoc żywnościową daje też twoja gmina przez CCAS — miejski ośrodek pomocy społecznej. Może to być bon na żywność albo skierowanie do sklepu socjalnego (épicerie sociale), gdzie kupisz jedzenie zwykle za 10–30% ceny.

Zakres terytorialny

Poradnik dotyczy Francji metropolitalnej, w tym Korsyki. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem. Opisane formy pomocy działają w całym kraju, ale warunki, godziny i wymagane dokumenty ustala każdy ośrodek. Każdy sklep socjalny i każda gmina ustala własne zasady. Przed wizytą sprawdź je na miejscu.

Gdzie szukać pomocy od razu

Jeśli potrzebujesz jedzenia dziś:

• Ciepłe posiłki Restos du Cœur (Restos chauds): śniadanie, obiad lub kolacja w ośrodkach dziennych, w schroniskach albo na ulicy. Ta pomoc jest dla sytuacji nagłych i nie zależy od dochodów.
• Maraudy: zespoły, które docierają do osób samotnych i bez dachu nad głową. Także bez kryterium dochodu.
• CCAS twojej gminy: może przyznać pomoc doraźną (secours d'urgence), m.in. na jedzenie. Szczegóły niżej.

Restos du Cœur: paczki z jedzeniem

Restos du Cœur to stowarzyszenie, które bezpłatnie rozdaje żywność w całej Francji metropolitalnej. Ma ponad 2 300 stałych ośrodków (centres d'activités).

Jak to działa

• Dostajesz produkty do zabrania i przygotowania w domu: świeże (owoce, warzywa, nabiał, świeże produkty białkowe) i trwałe. Produkty wybierasz sam spośród dostępnych w ośrodku.
• Ilość zależy od twoich dochodów według tabeli na dany rok (barème).
• Do ośrodka przychodzisz raz albo kilka razy w tygodniu.
• Pomoc działa przez cały rok. Dawniej była większa zimą (od grudnia do marca), ale według stowarzyszenia od dwóch lat nie ma już różnicy. Nie musisz czekać na „kampanię zimową”.

Jak się zapisać

1. Znajdź najbliższy ośrodek w wyszukiwarce na stronie restosducoeur.org.
2. Przyjdź do ośrodka na zapis (inscription). Zapis trzeba odnawiać co roku.
3. Wykaż, że twoje dochody są za niskie według aktualnej tabeli. Tabelę dochodów i listę dokumentów podaje ośrodek — zapytaj o nie przed wizytą.
4. W czasie zapisu wolontariusze pytają też o inne trudności: mieszkanie, pracę, zdrowie, dostęp do świadczeń. Mogą cię skierować do odpowiedniej pomocy.

Sklep socjalny (épicerie sociale et solidaire)

Sklep socjalny i solidarnościowy — FR: épicerie sociale et solidaire — wygląda jak zwykły sklep samoobsługowy. Kupujesz w nim jedzenie, a czasem też środki higieny i czystości, za część ceny: zwykle 10–30% ceny na półce. W niektórych sklepach opłata jest wyższa albo zależy od twojej sytuacji.

Ważne zasady:

• Każdy sklep ustala własne warunki dostępu. Muszą być spisane, oparte na obiektywnych kryteriach i dostępne na prośbę. Masz prawo do rozpatrzenia twojej prośby.
• Część sklepów obsługuje wyłącznie osoby w trudnej sytuacji — dostęp zależy wtedy od kryteriów finansowych i skierowania od pracownika socjalnego. Inne (tzw. sklepy o mieszanej klienteli, en mixité de public) są otwarte dla wszystkich, z cenami zależnymi od sytuacji klienta.
• Do niektórych sklepów potrzebne jest skierowanie albo bon na żywność (bon alimentaire) z CCAS lub od stowarzyszenia partnerskiego.
• Dostęp przyznaje się na określony czas, który można przedłużyć. Na początku i na końcu tego okresu odbywasz poufną rozmowę z pracownikiem sklepu.
• Sklep socjalny jest dla osób, którym po opłatach zostaje jeszcze trochę pieniędzy na część zakupów. Jeśli nie masz żadnych pieniędzy, zacznij od Restos du Cœur albo CCAS.

Pomoc z CCAS w gminie

Miejski ośrodek pomocy społecznej — FR: centre communal d'action sociale (CCAS) — działa przy merostwie. Jest obowiązkowy w gminach powyżej 1 500 mieszkańców. Kilka gmin może prowadzić wspólny ośrodek: centre intercommunal d'action sociale (CIAS).

W sprawie jedzenia CCAS może zaproponować m.in.:

• pomoc doraźną (secours d'urgence) albo pomoc w opłaceniu rachunków za żywność, ogrzewanie czy prąd;
• pomoc żywnościową: bank żywności, sklep socjalny, bony na żywność albo dopłatę do stołówki szkolnej dziecka.

Formę i kwotę pomocy ustala każda gmina. Nie ma jednej kwoty bonu dla całej Francji. CCAS pomaga też złożyć wnioski o świadczenia ustawowe, np. o RSAi.

Jak się zgłosić

1. Zapytaj w merostwie (mairiei), gdzie jest CCAS albo CIAS dla twojej gminy. Możesz też wyszukać go po kodzie pocztowym w katalogu na stronie monparcourshandicap.gouv.fr (temat „Aides”, typ „Centre communal ou intercommunal d'action sociale”).
2. Poproś o rozmowę z pracownikiem socjalnym (travailleur social, assistante sociale).
3. Przygotuj się na pytania o dochody, wydatki i sytuację rodzinną. O wymagane dokumenty zapytaj przy umawianiu.

Zadbaj też o świadczenia

Pomoc żywnościowa rozwiązuje najpilniejszy problem. Równolegle sprawdź, czy przysługują ci stałe świadczenia:

• RSA dla obywatela UE — dochód minimalny;
• prime d'activité — dodatek do niskiej pensji;
• dopłata do czynszu APL, ALF lub ALS;
• Complémentaire santé solidaire (C2S) — bezpłatne lub tanie ubezpieczenie uzupełniające.

Co zrobić, jeśli…

…jesteś Polakiem i nie wiesz, czy masz prawo do pomocy

Strony Restos du Cœur i ministerstwa nie wymieniają warunku obywatelstwa przy pomocy żywnościowej. Ciepłe posiłki i maraudy nie wymagają nawet potwierdzenia dochodów. Przy paczkach, sklepach socjalnych i pomocy CCAS warunki ustala dany ośrodek, więc zapytaj o nie na miejscu.

…nie masz stałego adresu

CCAS może zapewnić ci adres do korespondencji (domiciliation). Ułatwi to zapis do pomocy i wnioski o świadczenia.

…czekasz na pierwszą wypłatę zasiłku lub pensji

Powiedz o tym przy zapisie albo w rozmowie z pracownikiem socjalnym w CCAS. Zapytaj, czy możesz dostać pomoc doraźną na czas oczekiwania.

…ośrodek odmówił zapisu

Zapytaj o powód i o tabelę dochodów. Poszukaj innego ośrodka albo idź do CCAS. Ciepłe posiłki są dostępne bez warunków dochodowych.

Ten poradnik opisuje ogólne zasady. Warunki, godziny i dokumenty ustala każdy ośrodek, sklep socjalny i gmina.