RSA dla obywatela UE we Francji: warunki pobytu, 3 miesiące zamieszkania i wniosek do Caf

Krótka odpowiedź: jako obywatel UE możesz dostać RSA (FR: revenu de solidarité active, dochód solidarnościowy), jeśli masz co najmniej 25 lat, mieszkasz we Francji na stałe i faktycznie, masz niskie dochody i spełniasz warunek pobytu dla obywateli UE: masz prawo pobytu i mieszkasz we Francji co najmniej 3 miesiące w dniu wniosku — albo, bez tych 3 miesięcy, pracujesz we Francji legalnie lub pracowałeś/pracowałaś tu legalnie i jesteś teraz zapisany/zapisana w France Travail, czasowo niezdolny/niezdolna do pracy z powodu choroby albo na szkoleniu zawodowym. RSA nie przysługuje osobie, która przyjechała do Francji wyłącznie po to, by szukać pracy. Wniosek składasz online w Caf (albo w MSA, jeśli podlegasz systemowi rolniczemu).

Zakres terytorialny

Zasady RSA są ogólnokrajowe i obowiązują w całej Francji metropolitalnej, w tym na Korsyce i w Alzacji-Mozeli. To, gdzie można złożyć wniosek na miejscu, zależy od departamentu, a osoby, które nie mogą od razu podjąć pracy, prowadzą służby społeczne departamentu. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika.

Czym jest RSA

RSA to miesięczne świadczenie dla osób bez dochodów lub z bardzo niskimi dochodami. Wypłaca je:

• Caf (caisse d'allocations familiales) — w systemie ogólnym,
• MSA (mutualité sociale agricole) — w systemie rolniczym.

RSA to co innego niż:

• dodatek do niskiej pensji (prime d'activité) — dla osób pracujących; zob. Prime d'activité: dodatek z CAF do niskiej pensji,
• zasiłek dla bezrobotnych (ARE) z France Travail — zależny od wcześniejszej pracy.

RSA wypłacane jest co miesiąc, od pierwszego dnia miesiąca złożenia wniosku, i nie jest opodatkowane.

Warunki podstawowe (dla każdego)

• Wiek: co najmniej 25 lat. Przepis (art. L262-4 CASF) dopuszcza też osoby młodsze, jeśli mają na utrzymaniu dziecko urodzone lub mające się urodzić. Dla młodszych osób istnieją też odrębne zasady — sprawdź je w Caf.
• Stałe i faktyczne zamieszkanie we Francji (résidence stable et effective).
• Niskie dochody gospodarstwa domowego — Caf bierze pod uwagę średnie miesięczne dochody z 3 miesięcy przed wnioskiem.

Nie ma górnej granicy wieku, ale po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego zastąpić RSA mogą inne świadczenia.

Dodatkowy warunek dla obywateli UE (w tym Polaków)

Oprócz stałego zamieszkania musisz spełnić co najmniej jeden z warunków:

Według przepisu (art. L262-6 CASF) wyjątek od 3 miesięcy obejmuje też małżonka, dzieci i rodziców osoby, która spełnia jeden z powyższych wyjątków.

Kiedy masz prawo pobytu jako obywatel UE, wyjaśnia poradnik Czy Polak potrzebuje karty pobytu we Francji? Prawo pobytu obywatela UE powyżej 3 miesięcy.

Kto nie dostanie RSA

• Osoba, która przyjechała do Francji wyłącznie, żeby szukać pracy, i przebywa tu tylko w tym celu.
• Uczniowie, studenci i nieopłacani stażyści — poza samotnymi rodzicami spełniającymi określone warunki.
• Osoby na urlopie rodzicielskim (całkowitym lub częściowym), urlopie sabbatical, urlopie bezpłatnym albo w stanie disponibilité — przez czas trwania tego urlopu.

Ile wynosi RSA

RSA to kwota ryczałtowa (montant forfaitaire), od której zależy wypłata po uwzględnieniu twoich dochodów. Service Public (strona zweryfikowana 1.04.2026) podaje orientacyjne kwoty miesięczne, m.in.:

Gdy mieszkasz za darmo, we własnym mieszkaniu albo dostajesz dopłatę do czynszu (APL, ALS, ALF), Caf dolicza do twoich dochodów ryczałt mieszkaniowy (forfait logement), np. 78,20 € dla jednej osoby. Samotni rodzice mogą mieć kwotę podwyższoną.

Kwoty są co roku waloryzowane, a twoja wypłata zależy od dochodów całego gospodarstwa. Przed złożeniem wniosku sprawdź swoją sytuację w symulatorze na caf.fr — ten poradnik nie wylicza indywidualnych kwot.

Jak złożyć wniosek

Online

• Na stronie Caf (wniosek o RSA) albo MSA, w zależności od systemu, któremu podlegasz.

Na miejscu

• W Caf, w służbach departamentu, w gminnym ośrodku pomocy społecznej (CCAS) albo w upoważnionym stowarzyszeniu. To, kto przyjmuje wnioski, zależy od departamentu — sprawdź to wcześniej.

Pocztą

• Formularz cerfa nr 15481 (albo nr 15482, jeśli prowadzisz działalność na własny rachunek) oraz cerfa nr 14130, wysłane do Caf lub MSA.

Dokumenty

• Potwierdzenia dochodów z ostatnich 3 miesięcy. Pełna lista dokumentów jest na ostatniej stronie formularzy.
• Przygotuj też dokumenty pokazujące, od kiedy mieszkasz we Francji, albo potwierdzające wcześniejszą pracę we Francji — przydadzą się, jeśli Caf poprosi o wykazanie warunku dla obywateli UE.

Decyzja o przyznaniu obejmuje okres 3 miesięcy.

Obowiązki po przyznaniu RSA

Deklaracja co 3 miesiące

Co kwartał składasz w Caf deklarację dochodów (déclaration trimestrielle de ressources). Od 1 marca 2025 dochody (pensje, zasiłki, emerytury) są w niej wstępnie wypełnione — musisz je sprawdzić, zatwierdzić i ewentualnie uzupełnić (np. o alimenty). Wypłata jest liczona na podstawie dochodów z miesięcy M-2 do M-4.

Wsparcie i umowa zobowiązań

• Jeśli możesz pracować, zostaniesz skierowany/skierowana do France Travail albo innej instytucji pomagającej w szukaniu pracy. Gdy średnie dochody gospodarstwa są niższe niż 500 € miesięcznie, musisz szukać pracy.
• Dostaniesz opiekuna (référent unique), z którym podpiszesz umowę zobowiązań (contrat d'engagement), aktualizowaną co jakiś czas.
• Nie możesz odmówić więcej niż 2 rozsądnych ofert pracy.
• Jeśli nie możesz pracować (np. z powodu zdrowia albo problemów z mieszkaniem), zajmą się tobą służby społeczne departamentu.

Sankcje

Jeśli bez uzasadnionego powodu nie wypełniasz obowiązków, RSA może zostać obniżone — przy pierwszej sankcji nawet o 80% na 1–3 miesiące (maksymalnie o 50%, jeśli w gospodarstwie mieszkają inne osoby).

Co zrobić, jeśli…

…mieszkasz we Francji krócej niż 3 miesiące i nie pracowałeś/pracowałaś tu

Co do zasady nie spełniasz jeszcze warunku dla obywateli UE. Po 3 miesiącach zamieszkania, jeśli masz prawo pobytu, możesz złożyć wniosek.

…straciłeś/straciłaś pracę we Francji

Najpierw zapisz się w France Travail — to jeden z warunków, który pozwala obywatelowi UE ubiegać się o RSA bez 3 miesięcy zamieszkania. Sprawdź też, czy masz prawo do zasiłku dla bezrobotnych (ARE).

…pracujesz, ale zarabiasz mało

Sprawdź, czy przysługuje ci prime d'activité — to świadczenie dla pracujących, o które również wnioskujesz w Caf.

…potrzebujesz pomocy przy wniosku

Wniosek możesz złożyć na miejscu — w Caf, w służbach departamentu albo, zależnie od departamentu, w CCAS lub upoważnionym stowarzyszeniu — i tam poprosić o pomoc.

Ten poradnik opisuje zasady ogólne. O prawie do RSA i jego wysokości decyduje Caf lub MSA na podstawie twojej sytuacji.