Czek bez pokrycia i wpis do FCC w Banque de France („interdit bancaire”): skutki, 3 sposoby regularyzacji i jak długo trwa wpis

Krótka odpowiedź: jeśli wystawiłeś czek bez pokrycia (chèque sans provision) i nie uregulowałeś go po ostrzeżeniu banku, bank wpisuje cię do centralnego rejestru czeków Banque de France — FR: Fichier central des chèques (FCC). Od tej chwili nie możesz wystawiać czeków z żadnego swojego konta, w żadnym banku, i musisz oddać wszystkie książeczki czekowe. Konta nie tracisz: potoczne określenie interdit bancaire jest mylące — we Francji nikt nie może ci odebrać prawa do rachunku. Wpis znika po uregulowaniu czeku albo automatycznie po 5 latach.

Zakres terytorialny

Zasady są ogólnokrajowe i obowiązują w całej Francji metropolitalnej, w tym na Korsyce i w Alzacji-Mozeli. Rejestr FCC prowadzi Banque de France dla wszystkich banków działających we Francji. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika. Poradnik nie dotyczy kont w polskich bankach.

Kiedy trafiasz do FCC

Banque de France wymienia trzy sytuacje:

Czek bez pokrycia

Czek jest „bez pokrycia”, gdy jego realizacja wprowadziłaby twoje konto w debet, na który nie masz zgody, albo przekroczyła przyznany debet. Bank musi najpierw skontaktować się z tobą w sprawie incydentu. Jeśli nie zasilisz konta od razu, bank cię wpisuje — dostajesz o tym list polecony za potwierdzeniem odbioru.

Karta bankowa

Incydent z kartą to płatność, której nie pokrywa saldo ani przyznany debet. Zanim bank wpisze cię do FCC, musi cię poinformować o kwocie incydentu, o tym, jak go uregulować, że wpis bez regularyzacji trwa 2 lata i że możesz przedstawić swoje wyjaśnienia.

Co oznacza wpis za czek

• Zakaz wystawiania czeków obejmuje wszystkie twoje konta osobiste — także w innych bankach.
• Musisz oddać wszystkie książeczki czekowe swoim bankom.
• Przy koncie wspólnym zakaz może objąć współposiadaczy przez czek jednej osoby. Współposiadacze mogą przed incydentem wskazać jedną osobę, która poniesie skutki.
• Konto zostaje. Bank może jednak zmienić warunki umowy, np. obniżyć limity płatności, albo wypowiedzieć konto z zachowaniem okresu wypowiedzenia.

Jeśli bank zamknie ci konto, a nie masz innego, możesz skorzystać z prawa do rachunku — Banque de France wyznaczy bank, który musi otworzyć ci konto z podstawowymi usługami. Szczegóły: Bank odmawia otwarcia konta we Francji: prawo do rachunku.

Jak uregulować czek bez pokrycia: 3 sposoby

Każdy nieuregulowany czek trzeba uregulować osobno. Banque de France podaje trzy możliwości:

1. Zasil konto i poproś odbiorcę, by ponownie zrealizował czek. Sprawdź na wyciągu, że czek został pobrany, i poinformuj o tym bank.
2. Zapłać odbiorcy bezpośrednio (np. gotówką) i odbierz od niego czek. Ten czek oddajesz bankowi jako dowód — innego dowodu zapłaty bank nie przyjmie, więc bez oryginału czeku ta droga nie zadziała.
3. Wpłać kwotę czeku do banku i poproś o jej zablokowanie na rok. Jeśli czek nie zostanie w tym czasie przedstawiony do zapłaty, pieniądze wracają do ciebie.

Gdy wszystkie czeki są uregulowane:

• poinformuj bank na piśmie i przekaż mu dowody;
• bank musi zgłosić to do Banque de France najpóźniej w 2. dniu roboczym po regularyzacji (po otrzymaniu dowodów);
• po wykreśleniu znów możesz wystawiać czeki.

Regularyzacja przy karcie

Ureguluj zaległą kwotę w banku, a potem poproś bank — najlepiej na piśmie — o wykreślenie z FCC. Bez twojej prośby bank może nie zgłosić regularyzacji.

Sądowy zakaz wystawiania czeków

Sąd może orzec zakaz wystawiania czeków jako karę dodatkową (peine complémentaire) — np. za wystawienie czeku mimo zakazu bankowego. Za takie przestępstwo grozi także grzywna do 375 000 € i do 5 lat więzienia. Zakazu sądowego nie zdejmiesz wcześniej przez regularyzację — to kara. Możesz go zakwestionować tylko apelacją od wyroku.

Jak sprawdzić, czy jesteś w FCC

• O wpisie informuje cię twój bank.
• Wyciąg z FCC (informację o swoim wpisie) dostaniesz w oddziale Banque de France po okazaniu dokumentu tożsamości albo listownie — wysyłając podpisany list z podpisaną kopią dokumentu tożsamości (Service Public udostępnia wzór listu R50764).
• Infolinia Banque de France 34 14 (dni robocze, 8:00–18:00) wyjaśnia zasady, ale przez telefon nie poda informacji o twoim wpisie.

Co zrobić, jeśli…

…dostałem list o czeku bez pokrycia, ale mogę od razu zapłacić

Wybierz jeden z trzech sposobów regularyzacji i działaj szybko. Najprostszy bywa sposób 1 (zasilenie konta i ponowne przedstawienie czeku) — pod warunkiem że odbiorca się zgodzi. Zachowaj wszystkie dokumenty i na koniec napisz do banku.

…odbiorca czeku nie odpowiada

Skorzystaj ze sposobu 3: wpłać kwotę czeku do banku i poproś o blokadę na rok. Nie potrzebujesz do tego zgody odbiorcy.

…uważam, że wpis jest błędny albo bank nie zgłosił regularyzacji

Najpierw złóż reklamację w swoim banku. Jeśli to nie pomoże, możesz zwrócić się do mediatora bankowego (médiateur bancaire). Przy problemie z danymi w rejestrze możesz też złożyć skargę do CNIL — potrzebny będzie wyciąg z FCC nie starszy niż miesiąc.

…muszę zapłacić czynsz albo kaucję, a nie mogę wystawić czeku

Zakaz dotyczy tylko czeków. Możesz płacić przelewem, poleceniem zapłaty albo kartą, jeśli bank ci ją zostawił.