Bank odmawia otwarcia konta we Francji: prawo do rachunku (droit au compte)

Krótka odpowiedź: jeśli mieszkasz we Francji, nie masz tu żadnego konta bankowego, a bank odmówił ci jego otwarcia, możesz skorzystać z prawa do rachunku — FR: droit au compte. Składasz wniosek do Banque de France (bank centralny), a ona wyznacza bank, który musi otworzyć ci konto. Konto i podstawowe usługi są bezpłatne. Obywatelstwo nie ma znaczenia: liczy się miejsce zamieszkania.

Zakres terytorialny

Poradnik dotyczy Francji metropolitalnej, w tym Korsyki i Alzacji-Mozeli. Procedura jest krajowa i wszędzie wygląda tak samo. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika.

Kto może skorzystać

Prawo do rachunku przysługuje, jeśli spełniasz jeden z warunków:

• mieszkasz we Francji — bez względu na obywatelstwo;
• legalnie mieszkasz w innym państwie UE i konto nie służy celom zawodowym;
• jesteś obywatelem Francji mieszkającym za granicą.

Warunek dodatkowy: nie masz jeszcze rachunku depozytowego we Francji (compte de dépôt) na swoje nazwisko. Nie przeszkadza:

• wpis na listę osób z zakazem wystawiania czeków (interdit bancaire) albo do rejestru zaległości kredytowych (FICP);
• procedura nadmiernego zadłużenia (surendettement);
• posiadanie tylko konta wspólnego albo konta płatniczego w instytucji płatniczej (np. niektóre aplikacje płatnicze, które nie są bankiem).

Krok 1: uzyskaj odmowę banku

Najpierw poproś bank o otwarcie konta — najlepiej na piśmie, listem poleconym za potwierdzeniem odbioru albo osobiście w oddziale z potwierdzeniem złożenia.

• Bank, który odmawia, powinien dać ci pisemną odmowę z uzasadnieniem i poinformować, że możesz zwrócić się do Banque de France.
• Jeśli bank nie odpowie w ciągu 15 dni, traktuje się to jako odmowę. Termin liczy się od daty potwierdzenia odbioru albo złożenia wniosku w oddziale.
• Możesz też poprosić bank, który odmówił, aby sam przekazał twoje dokumenty do Banque de France.

Krok 2: przygotuj dokumenty

Do wniosku w Banque de France potrzebujesz:

• formularza wniosku o prawo do rachunku (Banque de France udostępnia go po francusku i po angielsku);
• ważnego dokumentu tożsamości — polski dowód osobisty lub paszport;
• potwierdzenia adresu nie starszego niż 3 miesiące;
• odmowy banku albo potwierdzenia złożenia wniosku sprzed ponad 15 dni;
• oświadczenia na honor, że nie masz rachunku depozytowego we Francji (albo decyzji o jego zamknięciu, jeśli go miałeś);
• jeśli mieszkasz w innym kraju UE — oświadczenia na honor o legalnym pobycie w tym kraju i zagranicznego potwierdzenia adresu.

Czym potwierdzić adres

Banque de France przyjmuje m.in.:

• rachunek za wodę, gaz, prąd, internet lub telefon (do 3 miesięcy);
• potwierdzenie zapłaty czynszu (quittance de loyer, do 3 miesięcy);
• zaświadczenie o ubezpieczeniu mieszkania (do 3 miesięcy);
• ostatnią decyzję podatkową lub zaświadczenie o braku podatku;
• akt własności mieszkania;
• oświadczenie osoby, u której mieszkasz (attestation d'hébergement), z kopią jej dokumentu tożsamości i jej potwierdzeniem adresu do 3 miesięcy;
• zaświadczenie o adresie do korespondencji (attestation d'élection de domicile) z gminnego ośrodka pomocy społecznej (CCAS/CIAS) albo z uprawnionej organizacji — jeśli nie masz stałego adresu.

Krok 3: złóż wniosek w Banque de France

Masz trzy możliwości:

Informacje uzyskasz pod numerem 3414. Przy wniosku mogą ci pomóc: zatwierdzone stowarzyszenie konsumentów, CAF, departament albo gminny ośrodek pomocy społecznej (CCAS).

Terminy: ile to trwa

Według Service Public:

1. Banque de France wyznacza bank w ciągu 1 dnia roboczego od otrzymania kompletnych dokumentów i informuje cię o tym listownie. Bank powinien być blisko twojego miejsca zamieszkania albo innego wskazanego przez ciebie miejsca.
2. Wyznaczony bank w ciągu 3 dni roboczych przesyła ci listę dokumentów i dane oddziału.
3. Po otrzymaniu dokumentów bank otwiera konto w ciągu 3 dni roboczych.

Pismo o wyznaczeniu banku jest ważne 6 miesięcy. Skontaktuj się z bankiem szybko i zachowaj potwierdzenie przekazanych dokumentów.

Co dostaniesz: bezpłatne usługi podstawowe

Konto otwarte w tej procedurze obejmuje podstawowe usługi bankowe (services bancaires de base). Są one bezpłatne:

• otwarcie, prowadzenie i zamknięcie konta;
• dane rachunku (RIB) na żądanie — potrzebne do wypłaty, CAF czy CPAM;
• przyjmowanie przelewów i wpłata czeków;
• comiesięczne zestawienie operacji;
• wpłaty i wypłaty gotówki w okienku i w bankomatach tego banku;
• płatności poleceniem zapłaty, przelewem i TIP;
• sprawdzanie salda na odległość;
• karta płatnicza, której każde użycie bank autoryzuje (sprawdza saldo);
• 2 czeki bankierskie (chèques de banque) miesięcznie lub równoważne środki płatności.

Inne usługi, np. debet (découvert) czy książeczka czekowa, nie wchodzą w ten pakiet. W każdej chwili możesz poprosić bank o dodatkowe usługi albo zwykłą ofertę, ale bank może się nie zgodzić. Bank powinien też raz w roku zaproponować przegląd, czy inna oferta nie będzie dla ciebie lepsza.

Kiedy wyznaczony bank może odmówić lub zamknąć konto

Wyznaczony bank może odmówić otwarcia tylko wtedy, gdy masz już rachunek depozytowy albo nie dostarczysz dokumentów wymaganych przy przeciwdziałaniu praniu pieniędzy.

Zamknąć konto może tylko w określonych przypadkach, m.in. gdy:

• konto jest celowo używane do nielegalnych operacji;
• podałeś nieprawdziwe informacje;
• nie spełniasz już warunku zamieszkania;
• otworzyłeś drugie konto depozytowe we Francji;
• wielokrotnie zachowywałeś się agresywnie wobec pracowników;
• bank nie może cię zidentyfikować ani zebrać wymaganych informacji.

Bank musi przesłać ci uzasadnioną decyzję na piśmie i poinformować Banque de France. Obowiązuje 2-miesięczny okres wypowiedzenia (poza przypadkami nielegalnych operacji i fałszywych informacji). W sporze o zamknięcie konta możesz zwrócić się do działu obsługi klientów Banque de France.

Co zrobić, jeśli…

…bank w ogóle nie chce przyjąć wniosku

Wyślij prośbę o otwarcie konta listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Po 15 dniach bez odpowiedzi możesz złożyć wniosek w Banque de France z potwierdzeniem nadania i odbioru.

…nie masz stałego adresu

Poproś o adres do korespondencji w CCAS swojej gminy albo w uprawnionej organizacji. Możesz też użyć oświadczenia osoby, która cię gości.

…mieszkasz jeszcze w Polsce, a do Francji dopiero się przeprowadzasz

Prawo do rachunku przysługuje także osobie legalnie mieszkającej w innym państwie UE (bez celów zawodowych). Wtedy potrzebne jest oświadczenie o legalnym pobycie i zagraniczne potwierdzenie adresu.

…masz już francuskie konto, ale w innym banku

Procedura nie przysługuje. Jeśli masz rachunek depozytowy we Francji, nie możesz żądać drugiego w ramach prawa do rachunku.

Ten poradnik opisuje ogólne zasady. W sprawie indywidualnej skontaktuj się z Banque de France (tel. 3414).