Nadmierne zadłużenie we Francji: wniosek o procedurę surendettement w Banque de France krok po kroku

Krótka odpowiedź: jeśli mieszkasz we Francji i nie jesteś w stanie spłacać swoich długów (kredyty, debet, zaległy czynsz, rachunki za prąd czy telefon), możesz złożyć wniosek o procedurę nadmiernego zadłużenia (dossier de surendettement) w Banque de France. Procedura jest bezpłatna, a wniosek składasz online (z FranceConnect) albo pocztą na formularzu cerfa nr 13594. Obywatelstwo nie ma znaczenia — może z niej skorzystać także cudzoziemiec mieszkający we Francji. W ciągu 3 miesięcy komisja decyduje, czy wniosek jest dopuszczalny; jeśli tak, część zajęć komorniczych zostaje wstrzymana, a odsetki od objętych długów przestają rosnąć.

Procedura nie gwarantuje umorzenia długów — rozwiązanie (plan spłat, odroczenie, częściowe lub całkowite umorzenie) ustala komisja.

Zakres terytorialny

Poradnik dotyczy Francji metropolitalnej, w tym Korsyki. W Alzacji-Mozeli oprócz wniosku w Banque de France istnieje lokalna procedura upadłości cywilnej (faillite civile); Service Public zaleca wybrać tylko jedną z tych dróg. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika (tam wnioski składa się przez IEDOM).

Kto może złożyć wniosek

Według Service Public musisz spełnić cztery warunki:

1. jesteś osobą fizyczną;
2. jesteś Francuzem albo cudzoziemcem mieszkającym we Francji;
3. nie możesz spłacać długów — bieżących lub przyszłych, prywatnych (lub zawodowych w określonych przypadkach);
4. działasz w dobrej wierze — nie doprowadziłeś celowo do niewypłacalności.

Posiadanie własnego mieszkania, w którym mieszkasz, nie wyklucza złożenia wniosku.

Przedsiębiorcy indywidualni (np. micro-entrepreneur) mogą złożyć wniosek tylko wtedy, gdy mają wyłącznie długi prywatne i wyrejestrowali działalność; w innym razie właściwa jest procedura w sądzie.

Jakie długi obejmuje procedura

Uwaga dla osób z długami w Polsce: według Service Public decyzji komisji nie można narzucić wierzycielom mającym siedzibę za granicą — plan spłat czy umorzenie nie będą ich wiązać.

Krok 1: przygotuj dokumenty

Banque de France wymaga co najmniej:

• kopii dokumentu tożsamości (polski dowód osobisty lub paszport);
• ostatniej decyzji podatkowej (avis d'imposition albo de non-imposition);
• wyciągów ze wszystkich kont z numerami IBAN.

Service Public dodaje:

• podpisany formularz (przy wniosku papierowym — cerfa nr 13594);
• kopie dokumentów o dochodach, wydatkach, długach i majątku;
• podpisany list, w którym opisujesz swoją sytuację i przyczyny zadłużenia, w tym ewentualne zajęcia lub postępowanie eksmisyjne (Service Public udostępnia wzór).

Zachowaj oryginały — załączniki nie są zwracane. Pracownik Banque de France może poprosić o dodatkowe dokumenty.

Krok 2: złóż wniosek

Online

1. Potrzebujesz konta FranceConnect.
2. Załóż przestrzeń osobistą w serwisie „Vos demandes en ligne” Banque de France i rozpocznij wniosek. Zapisuj postępy.
3. Dołącz skany dokumentów.
4. Podpisz, klikając „Confirmer” — to ostateczne przekazanie wniosku.

Online mogą złożyć wniosek osoby składające samodzielnie lub we dwoje, które nie są pod kuratelą ani opieką prawną.

Pocztą lub w okienku

• Wypełnij i podpisz formularz (do pobrania ze strony, w okienku Banque de France lub na prośbę pocztą).
• Dołącz dokumenty i list z opisem sytuacji.
• Wyślij zwykłym listem (nie paczką ani kurierem) na adres: Banque de France Surendettement, TSA 41217, 75035 Paris Cedex 01.
• Jeśli dokumenty mają ponad 3 cm grubości, złóż je w okienku Banque de France.

Przed wysłaniem możesz sprawdzić kompletność wniosku pod numerem 34 14 (pon.–pt., 8–18; koszt połączenia lokalnego). W wypełnieniu pomogą ci m.in. Points conseil budget i gminny ośrodek pomocy społecznej (CCAS).

Krok 3: co dzieje się po złożeniu

• W ciągu 2 dni roboczych dostajesz pocztą potwierdzenie złożenia (attestation de dépôt) z numerem sprawy.
• Zostajesz automatycznie wpisany do rejestru FICP (krajowy rejestr zaległości w spłacie kredytów).
• Możesz poprosić o wstrzymanie zajęć (np. zajęcia konta, pensji, ruchomości).
• Jeśli sąd zarządził przymusową sprzedaż twojego mieszkania, możesz poprosić o odroczenie licytacji.
• Komisja ma 3 miesiące na decyzję, czy wniosek jest dopuszczalny (recevable).

Twoje obowiązki w tym czasie: płać bieżące wydatki (czynsz, rachunki) i spłacaj kredyty; nie wolno ci zaciągać nowych kredytów.

Krok 4: decyzja o dopuszczalności

Jeśli wniosek zostanie uznany za dopuszczalny, według Service Public:

• niektóre zajęcia są automatycznie wstrzymane do czasu ustalenia rozwiązania, najdłużej na 2 lata;
• odsetki i kary za zwłokę od długów objętych procedurą przestają być naliczane;
• komisja może poprosić sędziego o czasowe wstrzymanie eksmisji; ty też możesz o to wystąpić do sądu (tribunal judiciaire).

Przez ten czas (najdłużej 2 lata) nie wolno ci: zwiększać zadłużenia, darować ani sprzedawać majątku, wcześniej spłacać kredytów ani spłacać zaległych długów zgłoszonych przed decyzją.

Terminy na sprzeciw: wierzyciel może zakwestionować dopuszczalność w ciągu 15 dni od doręczenia; ty możesz zakwestionować decyzję o niedopuszczalności w ciągu 15 dni.

Co dalej: możliwe rozwiązania

Komisja ustala ostateczne zestawienie długów i wybiera rozwiązanie:

• plan ugodowy (plan conventionnel de redressement) uzgodniony z wierzycielami;
• środki narzucone (mesures imposées), np. rozłożenie spłaty w czasie;
• przywrócenie sytuacji osobistej (rétablissement personnel) bez likwidacji majątku albo z likwidacją — w praktyce umorzenie długów, gdy sytuacja jest bez wyjścia.

Co zrobić, jeśli…

…bank odmawia ci konta z powodu wpisu do FICP

Procedura nadmiernego zadłużenia nie odbiera prawa do konta. Skorzystaj z prawa do rachunku (droit au compte).

…grozi ci eksmisja

Złóż wniosek jak najszybciej i w liście opisz postępowanie eksmisyjne. Po decyzji o dopuszczalności możesz prosić o wstrzymanie eksmisji.

…masz dług wobec Caf

Zwykła nadpłata z Caf może być objęta procedurą, ale dług wynikający z oszustwa — nie. W sprawie samego długu wobec Caf możesz też prosić Caf o umorzenie lub raty.

…masz długi w Polsce

Decyzji francuskiej komisji nie można narzucić wierzycielom z siedzibą za granicą, dlatego w sprawie tych długów skontaktuj się też bezpośrednio z wierzycielem w Polsce.

Ten poradnik opisuje ogólne zasady według Service Public (strony sprawdzone 7.01.2025 i 3.01.2025) i Banque de France. Szczegóły twojej sprawy wyjaśnisz pod numerem 34 14 albo z pracownikiem socjalnym.