CPAM odmówiła zwrotu lub zasiłku: jak się odwołać do komisji (CRA, CMRA) i do sądu (pôle social)

Jeśli kasa chorych (CPAMi) odmówiła ci zwrotu kosztów, zasiłku chorobowego albo podjęła inną decyzję, z którą się nie zgadzasz, nie możesz od razu iść do sądu. Najpierw musisz złożyć obowiązkowe odwołanie do komisji kasy — FR: commission de recours amiable (CRA), zwykle w ciągu 2 miesięcy od doręczenia decyzji. W sprawach medycznych (np. kategoria renty inwalidzkiej) właściwa jest komisja medyczna — FR: commission médicale de recours amiable (CMRA). Dopiero po odmowie komisji albo jej milczeniu (2 miesiące przy CRA, 4 miesiące przy CMRA) sprawę kierujesz do sądu — FR: tribunal judiciaire, pôle social.

Poradnik opisuje zasady dla osób w ogólnym systemie ubezpieczeń (régime général) w całej Francji metropolitalnej. Jeśli podlegasz innej kasie (np. MSA dla rolnictwa), procedura jest podobna, ale sprawdź pouczenie w swojej decyzji.

Najpierw przeczytaj pouczenie w decyzji

Każda decyzja kasy powinna zawierać drogę i termin odwołania (voies et délais de recours) oraz adres komisji. To najważniejszy dokument: termin liczy się od dnia, w którym decyzję ci doręczono (notification). Zachowaj kopertę i zapisz datę odbioru.

Jakie decyzje możesz zakwestionować

Według Service Public odwołanie dotyczy sporów z kasą w sprawach ubezpieczenia, składek i świadczeń, np.:

• odmowa zwrotu kosztów leczenia,
• odmowa zasiłku chorobowego (indemnités journalières),
• odmowa wpisu do ubezpieczenia (affiliation),
• wyliczenie składek albo kwoty do zwrotu.

Która komisja: CRA czy CMRA

Jeśli nie wiesz, którą komisję wybrać, kieruj się pouczeniem i adresem w decyzji.

Odwołanie do CRA krok po kroku

1. Termin: 2 miesiące od doręczenia decyzji. Odwołanie jest obowiązkowe przed sądem.
2. Forma: list, najlepiej polecony za potwierdzeniem odbioru (lettre recommandée avec accusé de réception) — potwierdzenie jest dowodem daty.
3. Adres: podany w decyzji.
4. Treść listu: imię i nazwisko, adres, numer ubezpieczenia (NIR), której decyzji dotyczy odwołanie (data, numer), dlaczego się nie zgadzasz i czego żądasz. Dołącz kopię decyzji i dokumenty, które cię wspierają (np. zaświadczenia, rachunki, paski płacowe).
5. Rozpatrzenie: komisja rozpatruje sprawę na podstawie dokumentów, bez wzywania cię. Powinna przesłać uzasadnioną decyzję w ciągu 2 miesięcy od otrzymania odwołania.
6. Milczenie: brak odpowiedzi w ciągu 2 miesięcy oznacza odmowę (rejet implicite). Taką milczącą odmowę również możesz zaskarżyć do sądu.

List możesz napisać prostym francuskim. Ważne są dane i powód, nie styl.

Odwołanie do CMRA (decyzje medyczne)

• Wyślij list polecony za potwierdzeniem odbioru z uzasadnieniem i kopią decyzji.
• Termin: 2 miesiące od doręczenia decyzji; adres CMRA znajdziesz w decyzji.
• Brak odpowiedzi CMRA w ciągu 4 miesięcy oznacza odmowę, którą możesz zaskarżyć do sądu.
• W sprawach medycznych warto dołączyć dokumentację od lekarza prowadzącego lub specjalisty.

Sąd: tribunal judiciaire (pôle social)

Jeśli komisja odmówi albo nie odpowie w terminie, możesz skierować sprawę do wydziału społecznego sądu — FR: pôle social du tribunal judiciaire.

• Termin: 2 miesiące od doręczenia decyzji komisji albo — przy milczeniu — od końca okresu na jej odpowiedź (2 miesiące dla CRA, 4 miesiące dla CMRA).
• Który sąd: właściwy dla twojego miejsca zamieszkania.
• Jak: wniosek (requête) w 2 egzemplarzach składasz w punkcie obsługi sądu (SAUJ) albo wysyłasz listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Faksem ani elektronicznie nie można.
• Formularz: „Requête de saisine du tribunal – Contentieux de la sécurité sociale et de l'aide sociale” (Service Public, ref. R53718).
• Adwokat nie jest obowiązkowy. Możesz stawić się sam, z osobą wspierającą (np. przedstawicielem związku zawodowego) albo z adwokatem.
• Wezwanie na rozprawę dostaniesz co najmniej 15 dni wcześniej.
• Przy niskich dochodach możesz wystąpić o pomoc prawną z urzędu (aide juridictionnelle).
• Od 1 marca 2026 r. wszczęcie postępowania cywilnego w 1. instancji przed tribunal judiciaire wymaga co do zasady opłaty 50 € (timbre fiscal, kupowany online); nie płacą m.in. osoby z aide juridictionnelle. Przed złożeniem requête zapytaj w SAUJ, czy opłata dotyczy twojej sprawy.

Apelacja i kasacja

Mediator Assurance Maladie

Jeśli złożyłeś reklamację w CPAM i odpowiedź nie rozwiązała problemu, możesz zwrócić się do mediatora kasy (Médiateur de l'Assurance Maladie):

• przez konto ameli (wersja w przeglądarce) albo listem do mediatora swojej CPAM;
• usługa jest bezpłatna;
• według Service Public zwrócenie się do mediatora zawiesza termin na odwołanie, dopóki trwa mediacja (jeśli mediator potwierdzi, że zajmuje się sprawą);
• mediator nie wydaje decyzji — proponuje polubowne rozwiązanie.

Bezpieczniej jest nie czekać do ostatniego dnia: jeśli zbliża się koniec 2 miesięcy, wyślij odwołanie do CRA równolegle albo upewnij się na piśmie, że mediator przyjął sprawę.

Co zrobić, jeśli…

…przegapiłeś termin 2 miesięcy

Sprawdź, czy decyzja zawierała poprawne pouczenie o terminie i od kiedy liczysz doręczenie. Jeśli nie jesteś pewien, poproś o pomoc (niżej) — nie zakładaj z góry, że sprawa jest przegrana.

…kasa żąda zwrotu wypłaconych pieniędzy

To również decyzja, którą możesz zakwestionować w CRA. Niezależnie od odwołania możesz zapytać kasę o rozłożenie spłaty na raty.

…nie mówisz dobrze po francusku

Odwołanie musi być po francusku. Możesz poprosić o pomoc bezpłatny punkt France services albo stowarzyszenie pomocy prawnej. Infolinia Santé Info Droits: 01 53 62 40 30 (poniedziałek, środa, piątek 14–18; wtorek, czwartek 14–20; koszt zwykłego połączenia) doradza w sprawach praw pacjenta i ubezpieczenia.

Krótki wzór listu do CRA

Objet : Recours devant la commission de recours amiable

Madame, Monsieur,

Je conteste la décision du [date] (référence : [numéro]) par laquelle la caisse a refusé [le remboursement / les indemnités journalières / …].

Motifs : [krótko, po francusku, dlaczego decyzja jest błędna].

Je vous prie de bien vouloir réexaminer ma situation. Vous trouverez ci-joint une copie de la décision contestée et les justificatifs.

Nom, prénom, numéro de sécurité sociale, adresse, signature

Wzór jest pomocą redakcyjną, nie oficjalnym formularzem kasy.