ASPA we Francji (minimum vieillesse): dopłata do 1 043,59 € miesięcznie od 65 lat, warunki dla obywatela UE, emerytura z Polski i zwrot ze spadku

Krótka odpowiedź: jeśli masz co najmniej 65 lat, mieszkasz we Francji na stałe i twoje dochody są niskie, możesz dostać dopłatę do minimum socjalnego dla seniorów — FR: allocation de solidarité aux personnes âgées (ASPA), potocznie minimum vieillesse. W 2026 r. ASPA uzupełnia dochody osoby samotnej maksymalnie do 1 043,59 € brutto miesięcznie, a pary do 1 620,18 €. Jako obywatel Polski (UE) nie musisz mieć 10 lat karty pobytu, ale musisz najpierw wystąpić o wszystkie swoje emerytury, także z Polski. ASPA może zostać częściowo odzyskana ze spadku — tylko wtedy, gdy majątek netto zmarłego przekracza 108 586,14 €, i tylko z nadwyżki ponad tę kwotę.

Zakres terytorialny

Poradnik dotyczy Francji metropolitalnej, w tym Korsyki. ASPA przysługuje też w części terytoriów zamorskich (m.in. Gwadelupa, Gujana, Martynika, Reunion), ale tam obowiązuje inny próg odzyskiwania ze spadku (150 000 €) i inne właściwe kasy, dlatego DOM-TOM są poza zakresem tego poradnika. Kwoty podane niżej obowiązują w 2026 r.; są podnoszone co roku, zwykle od 1 stycznia.

Czym jest ASPA, a czym nie jest

• ASPA to nie emerytura. To świadczenie solidarnościowe, które dopłaca różnicę między twoimi dochodami a gwarantowanym minimum. Nie zależy od tego, ile lat pracowałeś/pracowałaś.
• ASPA to nie APA. Allocation personnalisée d'autonomie (APA) to pomoc departamentu dla osób niesamodzielnych na opłacenie opieki. To zupełnie inne świadczenie, o które wnioskuje się osobno. APA nie wlicza się do dochodów przy ASPA.
• ASPA nie jest przyznawana automatycznie. Trzeba złożyć wniosek, nawet jeśli już dostajesz francuską emeryturę.

Kto może dostać ASPA

Wiek

• Zasada: od 65 lat.
• Od 62 lat w niektórych sytuacjach. Źródła urzędowe opisują je różnie: Assurance retraite i MSA wskazują m.in. uznaną niezdolność do pracy (inaptitude au travail) lub trwałą niezdolność co najmniej 50%, a MSA i Service Public — wcześniejszą emeryturę za długą karierę (carrière longue); Service Public wymienia też wcześniejszą emeryturę z powodu niepełnosprawności. Jeśli masz od 62 do 64 lat, zapytaj swoją kasę emerytalną, czy twoja sytuacja się kwalifikuje.
• Niższy wiek przewidziano też dla kilku szczególnych grup (np. kombatantów), według roku urodzenia.

Stałe zamieszkanie we Francji

• Musisz mieszkać we Francji w sposób stały — mieć tu stałe gospodarstwo domowe albo spędzać tu ponad 9 miesięcy w roku.
• Jeśli wyjedziesz na dłużej, np. do Polski na większą część roku, kasa może zawiesić lub cofnąć ASPA. Kasy mogą sprawdzać rzeczywisty pobyt.

Obywatel Polski i UE

• Obywatele spoza UE muszą zwykle mieć dokument pobytowy uprawniający do pracy od co najmniej 10 lat.
• Obywatele państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego (w tym Polski) i Szwajcarii są z tego warunku zwolnieni. Wystarczy ci stałe zamieszkanie we Francji.

Najpierw wszystkie emerytury — także z Polski

Zanim dostaniesz ASPA, musisz wystąpić o wszystkie emerytury, do których masz prawo: podstawowe i uzupełniające, francuskie i zagraniczne. Jeśli żyjesz w parze, dotyczy to także twojego małżonka, partnera z PACS lub konkubenta.

Dla osoby, która pracowała w Polsce, oznacza to w praktyce emeryturę z ZUS lub KRUS. ASPA nie zastępuje polskiej emerytury — tylko dopłaca do minimum to, czego brakuje po uwzględnieniu wszystkich emerytur. Emerytury liczą się do twoich dochodów przy obliczaniu ASPA.

Niskie dochody

Twoje dochody (a w parze — dochody obojga) muszą być niższe od limitu. Szczegóły w następnej sekcji.

Ile wynosi ASPA w 2026 r.

Kwoty są brutto. ASPA wypłacana jest co miesiąc i wynosi różnicę między limitem a twoimi miesięcznymi dochodami.

Przykład (osoba samotna): dostajesz razem z emeryturą francuską i polską 700 € miesięcznie i nie masz innych dochodów ani majątku branego pod uwagę. ASPA wyniesie wtedy około 1 043,59 € − 700 € = 343,59 € miesięcznie. To tylko ilustracja — kwotę ustala kasa po sprawdzeniu wszystkich dochodów.

Jak liczone są dochody

• Kasa sprawdza dochody z 3 miesięcy przed datą, od której miałaby wypłacać ASPA. Jeśli w tych 3 miesiącach przekraczają limit, liczy je ponownie z 12 miesięcy.
• Liczą się m.in.: emerytury, renty inwalidzkie, alimenty zasądzone przez sąd.
• Dochody z pracy liczą się po odliczeniu stałej kwoty. W 2026 r. to dla osoby samotnej 1 640,72 € (za 3 miesiące) lub 6 562,91 € (za 12 miesięcy), a dla pary 2 734,55 € (3 miesiące) lub 10 938,20 € (12 miesięcy). ASPA można łączyć z pracą na określonych warunkach.
• Majątek (np. oszczędności, mieszkanie na wynajem, działka) liczy się jako dochód w wysokości 3% jego wartości rynkowej rocznie. Mieszkanie, w którym mieszkasz (résidence principale), się nie liczy.
• Darowizny mogą być wzięte pod uwagę w określonych przypadkach.
• Nie liczą się m.in.: APA, dopłaty do czynszu APLi i ALS, świadczenia rodzinne, PCH, zwykle AAH. Pełną listę ma kasa.

Jak złożyć wniosek

To, gdzie składasz wniosek, zależy od tego, jaką emeryturę dostajesz:

1. Masz jedną emeryturę — wniosek składasz w kasie, która ją wypłaca, np. w systemie ogólnym (Assurance retraite, regionalnie Carsat) albo w MSA, jeśli pracowałeś/pracowałaś w rolnictwie.
2. Masz kilka emerytur — pierwszeństwo ma kasa rolników indywidualnych (jeśli nim byłeś/byłaś), potem system ogólny, a w innych przypadkach kasa, która wypłaca najwyższą emeryturę.
3. Nie masz żadnej emerytury — formularz R54975 składasz w mairiei (urząd gminy). Sprawę prowadzi wtedy specjalna służba SASPA. MSA wskazuje też gminny ośrodek pomocy społecznej (CCAS).

Wniosek online w Assurance retraite

Od czerwca 2026 r. Assurance retraite przyjmuje wnioski o ASPA online:

1. Zaloguj się do konta osobistego (espace personnel) na lassuranceretraite.fr — zwykłymi danymi albo przez FranceConnect.
2. Wybierz usługę Demander une allocation de solidarité (Aspa).
3. Uzupełnij formularz. Część dochodów jest wstępnie wypełniona, ale dochody z ostatnich 3 miesięcy możesz musieć dopisać sam/sama.
4. Dodaj wymagane dokumenty (m.in. dotyczące dochodów i miejsca zamieszkania), sprawdź i zatwierdź wniosek.
5. Niedokończony wniosek zostaje zapisany jako szkic przez 90 dni.

Jeśli wnioskujesz o ASPA dla siebie i małżonka/partnera jednocześnie, użyj formularza papierowego — usługa online tego nie obsługuje.

Pobyt we Francji i dochody z Polski udokumentuj tak, jak wskaże kasa w formularzu lub w swojej informacji o wymaganych dokumentach.

Od kiedy jest wypłacana

ASPA przysługuje najwcześniej od 1. dnia miesiąca po złożeniu wniosku. Przykład z Service Public: wniosek otrzymany 12 maja 2026 r. — wypłata od 1 czerwca 2026 r. Nie zwlekaj więc z wnioskiem — ASPA nie jest wypłacana wstecz za okres przed złożeniem wniosku.

Czy rodzina będzie musiała oddać ASPA po twojej śmierci

Tak, ale tylko w części i tylko przy większym majątku. To odpowiedź na częste pytanie, czy dzieci „odziedziczą dług”.

• Kasa może odzyskać wypłaconą ASPA ze spadku (récupération sur succession), jeśli majątek netto zmarłego przekracza 108 586,14 € (próg dla Francji metropolitalnej przy zgonie w 2026 r.).
• Odzyskać można tylko część majątku powyżej tego progu — nigdy więcej niż faktycznie wypłacona ASPA.
• Obowiązuje też limit roczny: najwyżej 8 463,42 € za każdy rok wypłaty ASPA dla osoby samotnej i 11 322,77 € dla pary (za niepełny rok — proporcjonalnie).
• Kasa musi wystąpić o zwrot w ciągu 5 lat od sporządzenia dokumentu stwierdzającego zgon i wskazującego co najmniej jednego spadkobiercę.

Przykład: samotna osoba pobierała ASPA przez 4 lata i zostawiła majątek netto wart 120 000 €. Nadwyżka ponad próg to 11 413,86 €. Kasa może odzyskać najwyżej tę nadwyżkę (i nie więcej niż wypłacona ASPA oraz limit 4 × 8 463,42 €). Część majątku do 108 586,14 € pozostaje poza odzyskiwaniem.

Kiedy zwrot jest odroczony

• Małżonek, partner z PACS lub konkubent: odzyskanie części spadku, która mu przypada, odkłada się do jego śmierci.
• Spadkobierca na twoim utrzymaniu, który mieszkał z tobą, ma co najmniej 65 lat (albo 60 lat przy niezdolności do pracy lub inwalidztwie zmniejszającym zdolność do pracy o co najmniej 2/3) i ma niskie dochody — może skorzystać z odroczenia na warunkach opisanych przez Service Public.

Twoje obowiązki po przyznaniu ASPA

• Zgłaszaj kasie każdą zmianę dochodów, sytuacji rodzinnej i adresu — także nową emeryturę, np. przyznaną później polską emeryturę lub jej podwyżkę.
• Pamiętaj o warunku ponad 9 miesięcy pobytu we Francji w roku.
• Kasa może zmienić, zawiesić lub cofnąć ASPA, jeśli zmienią się twoje dochody albo nie spełniasz warunku zamieszkania.

Pobierając ASPA, masz też uproszczony dostęp do bezpłatnego lub taniego ubezpieczenia uzupełniającego — zobacz poradnik Complémentaire santé solidaire (C2S).

Co zrobić, jeśli…

…nie dostałeś/dostałaś jeszcze decyzji z ZUS lub KRUS

Wystąp o polską emeryturę jak najszybciej — kasa francuska wymaga, by wszystkie emerytury, także zagraniczne, były wcześniej uzyskane. Zapytaj kasę francuską, jak postąpić, dopóki polska decyzja nie zapadnie.

…kasa odmówiła albo przyznała za mało

Możesz złożyć odwołanie do komisji odwoławczej swojej kasy (commission de recours amiable) w ciągu 2 miesięcy od otrzymania decyzji. Komisja ma 2 miesiące na odpowiedź od otrzymania kompletu dokumentów; brak odpowiedzi oznacza odmowę. Potem możesz w ciągu 2 miesięcy skierować sprawę do sądu (tribunal judiciaire, wydział społeczny — pôle social) właściwego dla twojego miejsca zamieszkania.

…chcesz spędzać część roku w Polsce

Pilnuj, by we Francji przebywać ponad 9 miesięcy w roku. Dłuższy pobyt w Polsce może skończyć się zawieszeniem ASPA. Jeśli planujesz przeprowadzkę do Polski na stałe, ASPA ci nie przysługuje — zgłoś zmianę adresu kasie.

…nie wiesz, czy się kwalifikujesz

Zadzwoń do Assurance retraite pod numer 39 60 (z komórki lub z zagranicy: 09 71 10 39 60), od poniedziałku do piątku w godz. 8–17, albo umów wizytę w swojej Carsat. Jeśli pracowałeś/pracowałaś w rolnictwie — skontaktuj się z MSA.

Kwoty i progi w tym poradniku obowiązują w 2026 r. Przed złożeniem wniosku sprawdź aktualne wartości na service-public.gouv.fr lub w swojej kasie emerytalnej.