Pomoc dla niesamodzielnego seniora w domu we Francji (APA): warunki od 60 lat, GIR 1–4, wniosek do departamentu i ile się dopłaca

Krótka odpowiedź: jeśli twój rodzic lub inna bliska osoba ma co najmniej 60 lat, mieszka we Francji w sposób stały i legalny i potrzebuje pomocy w codziennych czynnościach, może dostać APA (allocation personnalisée d'autonomie) od departamentu (conseil départemental). APA nie jest gotówką „do ręki” – to dofinansowanie planu pomocy (np. opiekunki, posiłków z dowozem, teleopieki). Od 1 stycznia 2026 r. plan może wynieść maksymalnie od 811,52 € (GIR 4) do 2 080,33 € miesięcznie (GIR 1). Przy dochodach do 933,89 € miesięcznie senior niczego nie dopłaca. APA nie jest odzyskiwana ze spadku.

Zakres terytorialny

Poradnik dotyczy APA w domu (APA à domicile) we Francji metropolitalnej, w tym na Korsyce i w Alzacji-Mozeli. Wniosek składasz w departamencie, w którym mieszka senior – formularz, kanał (online lub papierowy) i organizacja wizyty oceniającej zależą od departamentu. W Paryżu działa osobny serwis online. Departamenty mogą mieć też własne, dodatkowe formy pomocy. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika.

APA w domu opieki (EHPAD) działa inaczej – wspominamy o niej krótko na końcu.

Kto może dostać APA

• Wiek: co najmniej 60 lat.
• Utrata samodzielności: stopień GIR 1, 2, 3 lub 4 według siatki AGGIR. GIR 1 oznacza największą zależność. Osoby z GIR 5 i 6 nie dostają APA.
• Pobyt: stały i legalny pobyt we Francji. Service Public wymienia kartę rezydenta lub dokument pobytowy dla cudzoziemców; nie opisuje osobno sytuacji obywateli UE. Jako obywatel Polski karty pobytu zwykle mieć nie musisz – zapytaj w departamencie, jakim dokumentem potwierdzić stały pobyt (np. adres, decyzja podatkowa). Prawo pobytu obywatela UE opisujemy w poradniku Czy Polak potrzebuje karty pobytu we Francji?.
• Dochody: APA nie ma progu dochodowego – dochody wpływają tylko na to, ile senior dopłaca do planu.

Co może sfinansować APA

Plan pomocy ustala zespół departamentu. Według portalu pour-les-personnes-agees.gouv.fr może obejmować m.in.:

• pomoc domową (opiekunka, pomoc w toalecie, posiłkach, ubieraniu się),
• sprzęt i drobne udogodnienia (np. uchwyty, oświetlenie, pomoce do jedzenia),
• środki higieniczne, np. na nietrzymanie moczu,
• dowóz posiłków,
• teleopiekę (téléassistance),
• prace adaptacyjne w mieszkaniu,
• opiekę dzienną lub krótkie pobyty z noclegiem,
• transport.

Jak złożyć wniosek – krok po kroku

1. Wniosek do departamentu – przez serwis online departamentu albo na formularzu cerfa nr 16301 („Demande d'aides à l'autonomie à domicile”).
2. Dokumenty: dowód tożsamości (lub livret de famille), ostatnia decyzja podatkowa (avis d'imposition), RIB, a w niektórych przypadkach decyzja w sprawie podatku od nieruchomości.
3. Potwierdzenie: departament ma 10 dni na potwierdzenie otrzymania wniosku.
4. Wizyta w domu: pracownik zespołu medyczno-społecznego (équipe médico-sociale) ocenia potrzeby, ustala GIR i proponuje plan pomocy. Warto, żeby przy wizycie był członek rodziny.
5. Akceptacja planu: masz 10 dni na przyjęcie planu albo poproszenie o zmiany.
6. Decyzja: departament wydaje ją w ciągu 2 miesięcy od otrzymania kompletnego wniosku.
7. Wypłata: pierwsza płatność przychodzi w miesiącu po decyzji i obejmuje kwoty należne od daty przyznania; potem APA jest wypłacana co miesiąc.

Ile wynosi APA w 2026 r.

Maksymalna wartość planu pomocy (od 1.01.2026)

Kwoty poniżej 36,93 € miesięcznie nie są wypłacane. Plan przyznany w twojej sprawie może być niższy od maksimum – zależy od potrzeb ocenionych przy wizycie.

Ile dopłaca senior (osoba samotna)

Para: w przypadku APA w domu łączne dochody pary dzieli się przez 1,7.

Przykład: samotna mama z GIR 3 ma 900 € emerytury miesięcznie. Jej dochody nie przekraczają 933,89 €, więc departament pokrywa cały plan pomocy (do 1 215,99 € miesięcznie), a ona nic nie dopłaca.

APA nie jest odzyskiwana ze spadku

APA nie podlega zwrotowi ze spadku, od zapisobierców, obdarowanych ani beneficjentów ubezpieczenia na życie. Nie trzeba jej też oddawać, jeśli sytuacja finansowa seniora się poprawi (art. L232-19 Code de l'action sociale et des familles).

APA w trybie pilnym

W pilnej sytuacji medycznej lub społecznej departament może przyznać tymczasowy ryczałt 1 040,16 € (APA w domu), zanim zapadnie zwykła decyzja.

Wsparcie dla opiekuna rodzinnego

Jeśli opiekun (np. córka lub syn) jest niezbędny, a potrzebuje odpoczynku, plan może zostać zwiększony:

• prawo do wytchnienia (droit au répit): do 583,52 € rocznie, do wykorzystania w ciągu roku od przyznania;
• hospitalizacja opiekuna: do 1 159,32 € za jeden pobyt w szpitalu, na zastępczą opiekę w tym czasie.

Osobno możesz mieć prawo do urlopu na opiekę nad bliskim (congéi de proche aidant) – to inny temat.

Czego nie da się łączyć z APA

APA nie łączy się m.in. z:

• PCH (prestation de compensation du handicap) – świadczeniem dla osób z niepełnosprawnością;
• pomocą z kasy emerytalnej na opiekunkę domową i inną pomocą finansową na opłacenie pomocy domowej;
• allocation simple d'aide sociale;
• dodatkiem do renty za stałą pomoc osoby trzeciej (majoration pour aide constante d'une tierce personne).

Osoba z PCRTP może złożyć wniosek o APA i wybrać korzystniejsze świadczenie.

Co zrobić, jeśli…

…sytuacja seniora się pogorszyła

Złóż w departamencie wniosek o ponowną ocenę (révision). Może zostać rozpatrzony pilnie albo w ciągu 2 miesięcy. Zmianę możesz zgłosić także, gdy zmieni się sytuacja opiekuna.

…nie zgadzasz się z decyzją

Najpierw złóż odwołanie do przewodniczącego departamentu (RAPO) w ciągu 2 miesięcy od doręczenia decyzji. Departament ma 2 miesiące na odpowiedź. Potem możesz w ciągu 2 miesięcy skierować sprawę do sądu administracyjnego (tribunal administratif).

…mama przyjechała z Polski i ma tylko polską emeryturę

Warunkiem APA jest stały i legalny pobyt we Francji, a nie francuska emerytura. Ubezpieczenie zdrowotne (np. na formularzu S1) to osobna sprawa i samo w sobie nie przesądza o APA. Zapytaj departament, jakich dokumentów potrzebuje w twojej sytuacji i jak liczy dochody z Polski.

…senior przeprowadza się do domu opieki (EHPAD)

APA może pokryć część opłaty za opiekę (tarif dépendance). Wniosek zwykle składa się przez dyrekcję placówki. Udział własny liczy się inaczej niż w domu – dla pary dochody dzieli się przez 2.

Ten poradnik opisuje ogólne zasady według Service Public (strona zweryfikowana 1.06.2026) i portalu pour-les-personnes-agees.gouv.fr (aktualizacja 30.01.2026). Kwoty zmieniają się co roku – sprawdź aktualne w swoim departamencie.