Antybiotyk z apteki bez recepty we Francji: szybki test (TROD) na anginę i zapalenie pęcherza — kto może, kto jest wykluczony i ile to kosztuje

Krótka odpowiedź: tak, w określonych sytuacjach. Od 19 czerwca 2024 r. przeszkolony farmaceuta we Francji może zrobić ci w aptece szybki test (FR: test rapide d'orientation diagnostique, TROD) i — jeśli wynik potwierdzi zakażenie bakteryjne — wydać antybiotyk bez recepty od lekarza. Dotyczy to tylko dwóch chorób: anginy (od 10 lat) oraz niepowikłanego zapalenia pęcherza u kobiet w wieku 16–65 lat. Farmaceuta odmówi testu m.in. w ciąży, przy obniżonej odporności albo gdy nie zbierze od ciebie wystarczających informacji o zdrowiu — na przykład dlatego, że się nie porozumiecie po francusku. Assurance Maladiei zwraca 70% kosztu testu, resztę może pokryć mutuellei.

Zakres terytorialny

Poradnik dotyczy Francji metropolitalnej, w tym Korsyki i Alzacji-Mozeli — zasady wynikają z krajowych przepisów kodeksu zdrowia publicznego (Code de la santé publique) i rozporządzenia (arrêté) z 17 czerwca 2024 r. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika.

Na czym polega test w aptece

TROD to szybki test wykonywany na miejscu, w aptece, za twoją zgodą:

• przy bólu gardła (angina) — wymaz z gardła; test wykrywa bakterię — paciorkowca grupy A (streptocoque du groupe A);
• przy objawach zapalenia pęcherza (częste parcie na mocz, pieczenie przy oddawaniu moczu, bez gorączki) — test paskowy moczu (bandelette urinaire).

Zanim farmaceuta zrobi test, zada ci pytania o objawy, ich czas trwania, choroby i przyjmowane leki. Sprawdza w ten sposób, czy w ogóle możesz skorzystać z tej ścieżki. Rozmowa i badanie odbywają się w wydzielonym, poufnym miejscu w aptece.

Kto może skorzystać

Angina (angine)

• osoby w wieku 10 lat i więcej,
• z objawami, które według farmaceuty uzasadniają wykonanie testu.

Zapalenie pęcherza (cystite simple)

• tylko kobiety w wieku od 16 do 65 lat,
• z typowymi objawami i bez gorączki.

Mężczyźni z objawami ze strony układu moczowego nie mogą skorzystać z tej ścieżki — w ich przypadku właściwy jest lekarz.

Kto jest wykluczony

Farmaceuta sprawdza przeciwwskazania przed testem. Testu nie zrobi i antybiotyku nie wyda m.in., gdy:

• jesteś w ciąży albo ciąży nie można wykluczyć (grossesse avérée ou non exclue);
• masz obniżoną odporność lub ryzyko jej obniżenia — z powodu choroby (np. HIV) albo leczenia (np. chemioterapii);
• farmaceuta nie może zebrać wystarczających informacji medycznych (recueil insuffisant des informations médicales) — Service Public jako przykład podaje osobę, która nie rozumie francuskiego.

Przy zapaleniu pęcherza wykluczona jest też m.in. gorączka oraz nawracające infekcje. Przy anginie znaczenie ma m.in. czas trwania objawów i historia choroby.

Ważne dla osób słabo mówiących po francusku: jeśli nie jesteś w stanie opisać objawów, chorób i leków, farmaceuta może odmówić testu. Przygotuj wcześniej listę przyjmowanych leków i chorób przewlekłych po francusku albo przyjdź z osobą, która pomoże ci się porozumieć.

Jaki antybiotyk możesz dostać

Lista leków, które farmaceuta może wydać po dodatnim teście, wynika z rozporządzenia z 17 czerwca 2024 r. Od grudnia 2024 r. farmaceuta ma wydawać antybiotyki zalecane przez francuski urząd ds. zdrowia (Haute Autorité de santé, HAS).

• Zapalenie pęcherza: fosfomycyna (fosfomycine trométamol) albo piwmecylinam (pivmécillinam).
• Angina: antybiotyk z listy dla dorosłych lub dzieci, m.in. amoksycylina (amoxicilline). Rozporządzeniem z 11 grudnia 2024 r. z listy dla anginy usunięto azytromycynę i josamycynę.

O konkretnym leku, dawce i czasie leczenia decyduje farmaceuta. Otrzymasz od niego zaświadczenie (attestation) z nazwą leku, dawkowaniem i czasem kuracji.

Nie każda apteka to robi

Farmaceuta może wykonać test i wydać antybiotyk tylko po obowiązkowym szkoleniu. Apteka musi też mieć odpowiednie miejsce do poufnej rozmowy i badania. Dlatego zadzwoń wcześniej do apteki i zapytaj, czy robi TROD angine lub test cystite i czy przeszkolony farmaceuta jest akurat na miejscu.

Ile to kosztuje

• Test: Assurance Maladie zwraca 70% kosztu, pozostałe 30% może pokryć twoje ubezpieczenie uzupełniające (mutuelle). Weź ze sobą kartę Vitalei.
• Antybiotyk: jest refundowany na zwykłych zasadach, jeśli dany lek jest na liście leków refundowanych.

Według informacji VIDAL z czerwca 2024 r. apteka otrzymuje za tę usługę 10 € z VAT za test bez wydania antybiotyku i 15 € z VAT za test zakończony wydaniem antybiotyku; stawki określono wtedy jako tymczasowe. Jeśli chcesz znać dokładną kwotę i to, ile zapłacisz z własnej kieszeni, zapytaj w aptece przed testem.

Jeśli nie masz jeszcze karty Vitale ani francuskiego ubezpieczenia, sprawdź w aptece, jak zostaniesz rozliczony — zasady refundacji dla osób bez francuskiego ubezpieczenia nie wynikają z odczytanych źródeł.

Krok po kroku

1. Zadzwoń do apteki i zapytaj, czy wykonuje TROD na anginę lub test na zapalenie pęcherza.
2. Przygotuj informacje: jakie masz objawy i od kiedy, czy masz gorączkę, jakie leki przyjmujesz, na co chorujesz, czy możesz być w ciąży.
3. Odpowiedz na pytania farmaceuty. Jeśli spełniasz warunki, farmaceuta za twoją zgodą wykona test.
4. Wynik dodatni: farmaceuta może wydać antybiotyk i da ci zaświadczenie. Informacja o leczeniu trafia do twojej elektronicznej dokumentacji medycznej (dossier médical partagé, DMP), a gdy to niemożliwe — do twojego lekarza prowadzącego bezpieczną pocztą; jeśli nie masz lekarza prowadzącego, dostajesz zaświadczenie do ręki.
5. Przyjmuj antybiotyk zgodnie z zaświadczeniem — dawkowanie i czas kuracji wskazuje farmaceuta.

Recepta „warunkowa” od lekarza

Istnieje też druga ścieżka: lekarz (przy zapaleniu pęcherza — także położna) może wystawić receptę warunkową (ordonnance de dispensation conditionnelle). Apteka wydaje wtedy antybiotyk dopiero wtedy, gdy test w aptece da wynik dodatni. Przy anginie na takiej recepcie musi być dopisek „si TROD angine positif”, a recepta jest ważna 7 dni.

Kiedy mimo wszystko iść do lekarza

• wynik testu jest ujemny, a objawy nie mijają lub się nasilają;
• masz gorączkę przy objawach ze strony pęcherza;
• zapalenie pęcherza wraca;
• jesteś mężczyzną z objawami ze strony układu moczowego;
• jesteś w ciąży, masz obniżoną odporność lub przewlekłą chorobę;
• dziecko poniżej 10 lat ma ból gardła.

Jeśli nie masz jeszcze lekarza, przeczytaj, jak zgłosić lekarza prowadzącego (médecin traitant).

W nagłym, poważnym stanie zdrowia (np. utrata przytomności) dzwoń pod 15 (SAMU) albo europejski numer alarmowy 112. Numer 15 łączy też z serwisem dostępu do opieki (Service d'accès aux soins, SAS), gdy twój lekarz jest nieosiągalny.

Co zrobić, jeśli…

…farmaceuta odmówił testu

To nie jest błąd ani złośliwość: farmaceuta musi przestrzegać kryteriów z rozporządzenia. Idź do lekarza — albo zapytaj, czy w okolicy jest inna apteka z przeszkolonym farmaceutą, jeśli powodem odmowy był brak szkolenia.

…test wyszedł ujemny

Farmaceuta nie wyda ci antybiotyku. Jeśli objawy się utrzymują lub nasilają, skontaktuj się z lekarzem.

…nie mówisz dobrze po francusku

Przyjdź z kimś, kto przetłumaczy, albo przygotuj na piśmie po francusku listę objawów, chorób i leków. Bez wystarczających informacji farmaceuta nie może przeprowadzić tej ścieżki.

…objawy nie ustępują po antybiotyku

Skontaktuj się z lekarzem. Pokaż mu zaświadczenie z apteki z nazwą leku i dawkowaniem.

Ten poradnik opisuje ogólne zasady i nie zastępuje porady medycznej. O wykonaniu testu i leczeniu decyduje farmaceuta lub lekarz.