Spis ludności we Francji (recensement): czy jako cudzoziemiec musisz odpowiedzieć, jak rozpoznać rachmistrza i co dzieje się z twoimi danymi

Krótka odpowiedź: tak — jeśli twoje mieszkanie zostało objęte spisem ludności (FR: recensement de la population), odpowiedź jest obowiązkowa, także dla obywateli Polski i innych cudzoziemców. Spis jest bezpłatny. Odpowiesz najprościej online na stronie le-recensement-et-moi.fr z kodami, które dostaniesz od rachmistrza, albo na papierze. Dane wykorzystuje wyłącznie krajowy urząd statystyczny INSEE, anonimowo — według INSEE nie mogą one posłużyć do żadnej kontroli administracyjnej ani podatkowej. Prawdziwy rachmistrz (agent recenseur) ma legitymację ze zdjęciem i podpisem mera — możesz to sprawdzić w swoim urzędzie gminy (mairiei).

Zakres terytorialny

Poradnik dotyczy Francji metropolitalnej, w tym Korsyki. Terytoria zamorskie mają inne terminy i są poza zakresem tego poradnika. Terminy spisu podajemy na podstawie kampanii 2026 r.; daty kampanii 2027 r. ogłasza INSEE i twoja mairie.

Po co jest spis i kogo dotyczy

Według INSEE spis ustala oficjalną liczbę mieszkańców każdej gminy. Od niej zależą m.in. dotacje państwa dla gminy, liczba radnych i sposób głosowania w wyborach lokalnych, a dane o mieszkańcach pomagają planować żłobki, mieszkania czy transport.

Spis nie obejmuje co roku wszystkich:

Jeśli twój adres jest w danym roku spisywany, odpowiadają wszyscy mieszkańcy — bez względu na obywatelstwo. Spisuje się cię pod adresem głównego miejsca zamieszkania; jeśli rachmistrz przyjdzie do domu, który jest twoim drugim mieszkaniem, nie wypełniasz kwestionariusza.

Kiedy odbywa się spis

Spis zaczyna się w połowie stycznia i trwa kilka tygodni. W 2026 r. we Francji metropolitalnej trwał:

• od 15 stycznia do 14 lutego — w gminach poniżej 10 000 mieszkańców,
• od 15 stycznia do 21 lutego — w gminach od 10 000 mieszkańców.

Dokładne daty na 2027 r. sprawdź na stronie le-recensement-et-moi.fr albo w swojej mairie.

Jak rozpoznać prawdziwego rachmistrza

• Zwykle kilka dni wcześniej dostaniesz list od mera z zapowiedzią spisu albo rachmistrz poinformuje cię osobiście.
• Rachmistrz ma legitymację z podpisem mera, swoim zdjęciem i nazwiskiem. Możesz poprosić o jej pokazanie.
• Jeśli masz wątpliwości, zadzwoń do mairie i potwierdź tożsamość rachmistrza.
• Spis jest bezpłatny. Według Service Public nie odpowiadaj na strony internetowe, które żądają za niego zapłaty.
• Rachmistrz i wszyscy, którzy mają dostęp do kwestionariuszy, są objęci tajemnicą zawodową.

Jak odpowiedzieć

Online (najprościej)

1. Rachmistrz albo mairie przekaże ci instrukcję z kodami (notice internet).
2. Wejdź na le-recensement-et-moi.fr i kliknij Ici, je réponds au questionnaire.
3. Wpisz kod dostępu i hasło z instrukcji oraz dane identyfikujące mieszkanie.
4. Wypełnij pytania o mieszkanie i o każdą osobę w gospodarstwie domowym.
5. Kliknij Envoyer le questionnaire. Jeśli podasz e-mail, dostaniesz potwierdzenie odpowiedzi.

Na papierze

Jeśli nie możesz odpowiedzieć przez internet, rachmistrz zostawi:

• arkusz mieszkania (feuille de logement) — pytania o mieszkanie,
• arkusz osobowy (bulletin individuel) dla każdej osoby w gospodarstwie domowym,
• objaśnienia po francusku i w kilku językach obcych (m.in. angielskim, niemieckim, hiszpańskim, portugalskim, rumuńskim, rosyjskim i ukraińskim — polskiego na liście Service Public nie ma).

Wypełnione formularze oddajesz rachmistrzowi na umówionym spotkaniu, w mairie albo w regionalnej dyrekcji INSEE. Jeśli chcesz, rachmistrz pomoże ci je wypełnić pod twoje dyktando. Gdy nikogo nie zastanie, zostawi wiadomość, żeby umówić wizytę.

Czy dane trafią do urzędu skarbowego, CAF albo prefektury?

Według informacji INSEE dla spisywanych:

• INSEE jest jedynym podmiotem, który może wykorzystywać kwestionariusze — i to anonimowo;
• kwestionariusze nie mogą być podstawą żadnej kontroli administracyjnej ani podatkowej;
• imię, nazwisko i adres są potrzebne tylko do sprawdzenia, czy nikogo nie pominięto ani nie policzono dwa razy; imiona i nazwiska są usuwane z plików (dla kampanii 2026 r. — najpóźniej 31 grudnia 2026 r.);
• procedury spisu zatwierdziła francuska komisja ochrony danych CNIL.

Co zrobić, jeśli…

…ktoś podaje się za rachmistrza, ale nie ma legitymacji

Nie wpuszczaj go i nie podawaj danych. Zadzwoń do mairie i sprawdź, czy spis w twojej gminie w ogóle trwa i kto jest rachmistrzem.

…dostałeś e-mail lub SMS z prośbą o zapłatę za spis

To nie jest spis. Spis jest bezpłatny, a odpowiedź online składasz na le-recensement-et-moi.fr z kodami od rachmistrza.

…nie rozumiesz pytań po francusku

Poproś rachmistrza o objaśnienia w innym języku albo o pomoc w wypełnieniu. Możesz też zapytać w mairie.

Ten poradnik opisuje ogólne zasady spisu. Terminy i organizację w twojej gminie potwierdzi mairie.