Rezygnacja z własnej mutuelle we Francji: po roku w każdej chwili i bez opłat — jak wypowiedzieć umowę i od kiedy działa

Krótka odpowiedź: jeśli twoja własna, indywidualna mutuellei trwa już co najmniej rok, możesz ją wypowiedzieć w każdej chwili, bez opłat i kar. Rezygnacja zaczyna działać miesiąc po tym, jak ubezpieczyciel otrzyma twoje wypowiedzenie, a nadpłaconą część składki musi ci zwrócić w ciągu 30 dni od tej daty. Jeśli przechodzisz do innej mutuelle, wypowiedzenie u starego ubezpieczyciela może za ciebie załatwić nowy ubezpieczyciel. W pierwszym roku umowy co do zasady możesz zrezygnować tylko na jej roczny termin.

Zakres terytorialny

Zasady opisane w tym poradniku wynikają z ogólnokrajowych przepisów (m.in. kodeksu mutualistycznego — FR: Code de la mutualité — i kodeksu ubezpieczeń — FR: Code des assurances). Poradnik dotyczy Francji metropolitalnej, w tym Korsyki i Alzacji-Mozeli. Departamenty i terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika.

Poradnik dotyczy wyłącznie umowy, którą zawarłeś sam (indywidualnej — FR: contrat individuel). Nie dotyczy obowiązkowej mutuelle firmowej, do której zapisał cię pracodawca — tu obowiązują inne zasady, opisane w poradniku Mutuelle firmowa: kiedy możesz z niej zrezygnować.

Czym jest mutuelle i jak działa umowa

Mutuelle to potoczna nazwa dodatkowego ubezpieczenia zdrowotnego — FR: complémentaire santé. Pokrywa część kosztów leczenia, której nie zwraca podstawowe ubezpieczenie (Assurance Maladiei). Oferują je mutuelles, firmy ubezpieczeniowe i instytucje zabezpieczenia (institutions de prévoyance) — zasady wypowiadania są w praktyce bardzo podobne.

Większość umów indywidualnych zawiera się na rok z automatycznym odnowieniem (FR: tacite reconduction). Jeśli nic nie zrobisz, umowa przedłuża się na kolejny rok.

Zawiadomienie o terminie (avis d'échéance)

Co roku ubezpieczyciel wysyła ci zawiadomienie o rocznym terminie umowy — FR: avis d'échéance. Według Service Public powinno przyjść co najmniej 15 dni przed datą terminu i przypominać, do kiedy możesz sprzeciwić się automatycznemu odnowieniu. W zawiadomieniu musi też być przypomniane prawo do rezygnacji w trakcie roku po upływie pierwszego roku umowy.

Jesień to zwykle czas, gdy przychodzą zawiadomienia z nową składką na kolejny rok. Sprawdź kwotę i datę terminu.

Kiedy możesz zrezygnować

Umowa trwa co najmniej rok — w każdej chwili

Od 1 grudnia 2020 r. umowę mutuelle zawartą indywidualnie możesz wypowiedzieć w dowolnym momencie po upływie roku od pierwszego zawarcia (FR: résiliation infra-annuelle). Nie musisz podawać powodu ani czekać na rocznicę.

• Bez opłat i kar za rezygnację.
• Rezygnacja działa miesiąc po otrzymaniu wypowiedzenia przez ubezpieczyciela.
• Jeśli zapłaciłeś składkę z góry (np. za cały rok), ubezpieczyciel zwraca ci część za okres, w którym już nie jesteś ubezpieczony — w ciągu 30 dni od daty, w której rezygnacja zaczęła działać. Jeśli się spóźni, należą ci się odsetki ustawowe.

Pierwszy rok umowy — na roczny termin

W pierwszym roku co do zasady możesz zrezygnować tylko na roczny termin umowy (échéance). Według ABE Info Service (serwis Banque de France i nadzorów finansowych) przy rezygnacji na termin obowiązuje zwykle 2-miesięczny okres wypowiedzenia. Dokładną datę graniczną podaje zawiadomienie avis d'échéance i warunki ogólne twojej umowy (FR: conditions générales).

ABE Info Service wskazuje też, że:

• jeśli zawiadomienie przyszło za późno, masz 20 dni od jego wysłania (liczy się data stempla pocztowego), żeby wypowiedzieć umowę;
• jeśli zawiadomienia w ogóle nie dostałeś, możesz wypowiedzieć umowę w każdej chwili od jej automatycznego odnowienia;
• możesz zrezygnować także wtedy, gdy ubezpieczyciel podnosi składkę w sposób, którego nie przewiduje umowa.

Niektóre zmiany w życiu (np. ślub, rozwód, zmiana zawodu, przeprowadzka) mogą w określonych warunkach pozwalać na wcześniejszą rezygnację. To, czy dotyczy to twojej umowy, zależy od jej rodzaju i warunków — zapytaj ubezpieczyciela na piśmie.

Kiedy prawo do rezygnacji w każdej chwili nie działa

• Obowiązkowa mutuelle firmowa — pracownik zapisany do obowiązkowej umowy zbiorowej pracodawcy nie może z niej zrezygnować w ten sposób (patrz poradnik o mutuelle firmowej).
• Członek rodziny objęty twoją umową (FR: ayant droit) nie może sam jej wypowiedzieć — robi to osoba, która zawarła umowę.
• Umowy łączące zdrowie z innymi ubezpieczeniami — według ABE Info Service rezygnacja w każdej chwili dotyczy umów, które obejmują tylko zdrowie albo dodatkowo wyłącznie niektóre gwarancje (np. na wypadek śmierci, niezdolności do pracy lub niepełnosprawności, niesamodzielności, assistance, ochronę prawną, OC, świadczenia przy hospitalizacji). Jeśli twoja umowa zawiera coś więcej, zapytaj ubezpieczyciela.

Jak wypowiedzieć umowę

Zmieniasz mutuelle na inną

Jeśli zawierasz nową umowę mutuelle, powiedz nowemu ubezpieczycielowi, że chcesz zrezygnować z dotychczasowej. Nowy ubezpieczyciel załatwia formalności wypowiedzenia u starego, tak aby nie było przerwy w ochronie. Podaj mu dane swojej obecnej umowy (nazwa ubezpieczyciela, numer umowy lub członkostwa).

Rezygnujesz bez nowej umowy

Jeśli po prostu kończysz umowę (np. dostałeś mutuelle w pracy albo wyjeżdżasz), wypowiedzenie wysyłasz sam. Możesz to zrobić:

• listem (nie musi to być list polecony) lub na innym trwałym nośniku (FR: support durable) — sprawdź w umowie, jakie formy akceptuje ubezpieczyciel;
• przez internet — od 1 czerwca 2023 r., jeśli ubezpieczyciel pozwala zawrzeć umowę online, musi też udostępnić łatwo dostępną funkcję rezygnacji online (tzw. résiliation en 3 clics);
• dawnymi sposobami, np. listem poleconym za potwierdzeniem odbioru — to nadal najlepszy dowód daty otrzymania. Więcej w poradniku List polecony we Francji.

Ubezpieczyciel powinien potwierdzić na piśmie otrzymanie wypowiedzenia. Zachowaj to potwierdzenie.

Krok po kroku

1. Sprawdź datę zawarcia umowy. Jeśli minął rok — możesz zrezygnować od razu. Jeśli nie — znajdź roczny termin w avis d'échéance lub w umowie.
2. Zdecyduj, czy zmieniasz ubezpieczyciela. Jeśli tak — wypowiedzenie załatwi nowy. Jeśli nie — wyślij je sam.
3. Wyślij wypowiedzenie wybraną formą i zachowaj dowód wysłania.
4. Policz datę końca ochrony: miesiąc od otrzymania wypowiedzenia przez ubezpieczyciela. Do tego dnia nadal jesteś ubezpieczony i płacisz składkę.
5. Zatrzymaj płatności (np. polecenie zapłaty — prélèvement) dopiero po dacie końca umowy.
6. Sprawdź zwrot nadpłaty — powinien przyjść w ciągu 30 dni od końca umowy.

Przykładowe pismo (po francusku, z tłumaczeniem)

Objet : Résiliation de mon contrat de complémentaire santé n° [numéro]

Madame, Monsieur,

Mon contrat de complémentaire santé n° [numéro], souscrit le [date], a plus d’un an. Je vous informe que je le résilie. Conformément à la loi, la résiliation prendra effet un mois après la réception de ce courrier.

Je vous remercie de me confirmer la réception de cette demande par écrit et de me rembourser, le cas échéant, la part de cotisation correspondant à la période non couverte.

[Prénom Nom], [adresse], [date], [signature]

Tłumaczenie: „Dotyczy: wypowiedzenia umowy dodatkowego ubezpieczenia zdrowotnego nr […]. Moja umowa nr […], zawarta dnia […], trwa ponad rok. Informuję, że ją wypowiadam. Zgodnie z prawem rezygnacja zacznie działać miesiąc po otrzymaniu tego pisma. Proszę o pisemne potwierdzenie otrzymania wniosku oraz, w razie potrzeby, o zwrot części składki za okres bez ochrony.”

Jeśli umowa trwa krócej niż rok, zamiast drugiego zdania napisz, że wypowiadasz ją na najbliższy roczny termin (à la prochaine échéance annuelle), i wyślij pismo przed datą podaną w avis d'échéance.

Co zrobić, jeśli…

…dostałeś mutuelle w nowej pracy

Jeśli mutuelle firmowa jest obowiązkowa, możesz mieć prawo do zwolnienia z niej, dopóki trwa twoja indywidualna umowa — ale tylko do jej rocznego terminu. Zanim wypowiesz własną polisę, przeczytaj poradnik Mutuelle firmowa: kiedy możesz z niej zrezygnować i sprawdź datę zakończenia nowej i starej ochrony, żeby nie zostać bez ubezpieczenia ani nie płacić podwójnie dłużej, niż to konieczne.

…przyznano ci complémentaire santé solidaire (C2S)

C2Si zastępuje mutuelle osobom o niskich dochodach. Zapytaj swojego ubezpieczyciela, jak zakończyć lub zamienić dotychczasową umowę. Więcej w poradniku Complémentaire santé solidaire (C2S).

…wracasz do Polski

Jeśli umowa trwa ponad rok, wyślij wypowiedzenie około miesiąc przed wyjazdem — ochrona skończy się miesiąc po otrzymaniu pisma. Jeśli umowa trwa krócej, sprawdź roczny termin i warunki umowy; podaj ubezpieczycielowi adres w Polsce do korespondencji i zwrotu nadpłaty.

…mutuelle podrożała

Po roku umowy możesz zmienić ubezpieczyciela w każdej chwili. W pierwszym roku sprawdź, czy podwyżka wynika z zasad zapisanych w umowie — jeśli nie, ABE Info Service wskazuje, że możesz zrezygnować.

…ubezpieczyciel nie potwierdza rezygnacji lub dalej pobiera składki

Wyślij wypowiedzenie ponownie listem poleconym za potwierdzeniem odbioru i zachowaj kopię. Jeśli to nie pomaga, złóż reklamację u ubezpieczyciela (service réclamations), a potem skorzystaj z drogi odwoławczej opisanej w warunkach umowy.

Ten poradnik opisuje ogólne zasady. Szczegóły (formy wypowiedzenia, daty, gwarancje dodatkowe) zawsze sprawdź w warunkach ogólnych swojej umowy.