Nie daję rady spłacać kredytu we Francji: odroczenie rat, délai de grâce i surendettement

Ten poradnik dotyczy kredytów konsumpcyjnych i revolvingu we Francji metropolitalnej z Korsyką. Wyjaśnia, jak po kolei szukać pomocy, gdy brakuje pieniędzy na raty. Opisuje zasady obowiązujące do 19 listopada 2026 r. włącznie; co zmieni reforma od 20 listopada 2026 r., wyjaśniamy w osobnej sekcji.

Co zrobić najpierw?

Jeśli masz ubezpieczenie kredytu, sprawdź, czy twoja sytuacja (np. choroba, niezdolność do pracy, utrata pracy) jest w nim objęta ochroną. Wtedy możesz poprosić ubezpieczyciela, by spłacał raty za ciebie. Zgłoś się do niego od razu, bo niektóre umowy przewidują terminy zgłoszenia.

Od pierwszych trudności skontaktuj się z kredytodawcą. Opisz swoje trudności i poproś o odroczenie rat, czasowe obniżenie rat, nowy harmonogram albo wydłużenie okresu kredytu. Kredytodawca nie musi się zgodzić, ale przy trudnościach w spłacie musi rozważyć renegocjację kredytu, np. refinansowanie, wydłużenie okresu, zawieszenie rat na pewien czas, zmianę oprocentowania, nowy harmonogram albo częściowe umorzenie długu. Część instytucji robi to bezpłatnie, inne pobierają opłaty — sprawdź warunki w umowie (przy revolvingu obowiązują szczególne zasady, zob. niżej). Każda zmiana wymaga aneksu do umowy na trwałym nośniku.

Od pierwszej zaległej raty kredytodawca musi cię poinformować na papierze albo na innym trwałym nośniku o ryzyku, należnej kwocie i sposobach uregulowania zaległości. Musi cię też uprzedzić, jeśli zgłasza zaległość do rejestru zaległości w spłacie kredytów (fichier des incidents de remboursement).

Jeśli nie płacisz rat, kredytodawca może żądać natychmiastowej spłaty pozostałego kapitału i należnych, niezapłaconych odsetek. Może też żądać odszkodowania, które nie może przekroczyć 8% pozostałego salda (stan na 12.06.2026 według Service Public).

Jak działa revolving?

Przy kredycie odnawialnym (crédit renouvelable, revolving) dostępna kwota odnawia się po każdej spłacie. Odsetki nalicza się tylko od wykorzystanej kwoty, ale oprocentowanie jest często wysokie. Jeśli kredytodawca albo ty zawiesicie korzystanie z kredytu, nadal musisz spłacić kwotę już wykorzystaną.

Przy kredycie odnawialnym kredytodawca może odroczyć raty najwyżej 2 razy w roku. Do czasu spłaty odroczonych rat musi zawiesić korzystanie z kredytu, a za odroczenie nie może pobrać innych opłat niż odsetki i składka ubezpieczeniowa (stan na 12.06.2026 według Service Public).

Dziś przepisy kodeksu konsumenckiego o kredycie konsumpcyjnym obejmują kredyty od 200 do 75 000 euro na zakup dóbr lub usług (bez zakupu nieruchomości), spłacane dłużej niż 3 miesiące (stan na 18.06.2025 według La finance pour tous). Płatności w ratach i kredyty na najwyżej 3 miesiące, bez odsetek albo z nieznacznymi odsetkami lub opłatami, nie podlegają dziś przepisom kodeksu konsumenckiego o kredycie konsumpcyjnym (stan na 18.06.2025 według La finance pour tous). Zmieni to reforma od 20 listopada 2026 r. (zob. niżej).

Co zmieni się od 20 listopada 2026 r.?

20 listopada 2026 r. wchodzi w życie reforma kredytu konsumpcyjnego. Według Service Public (stan na 5.12.2025):

• obejmie przepisami o kredycie konsumpcyjnym także mini-kredyty, płatności w ratach, kredyty krótsze niż 3 miesiące oraz kredyty do 100 000 euro;
• wzmocni obowiązki informacyjne kredytodawcy;
• zmieni zasady obowiązujące przy trudnościach ze spłatą;
• zobowiąże kredytodawców do zaproponowania dostosowanych rozwiązań, zanim sprawa trafi do sądu.

Nowe zasady będą dotyczyć ofert kredytu wydanych od 20 listopada 2026 r. Oferty wydane wcześniej będą traktowane jako umowy w toku (contrats en cours). Do 19 listopada 2026 r. włącznie obowiązują zasady opisane w tym poradniku.

Kiedy sąd może odroczyć spłatę?

Jeśli kredytodawca się nie zgodzi, możesz poprosić sąd o odroczenie spłaty (délai de grâce). Sędzia do spraw ochrony (juge des contentieux de la protection, JCP) może zawiesić lub obniżyć raty, odroczyć albo rozłożyć spłatę na najwyżej 2 lata (stan na 5.12.2025 według Service Public i 14.11.2025 według INC), np. po zwolnieniu z pracy albo dużym spadku dochodów.

Według INC (stan na 14.11.2025) odroczenie ma sens tylko wtedy, gdy twoja sytuacja może się poprawić w ciągu 2 lat; w przeciwnym razie lepiej od razu złożyć wniosek o surendettementi. W okresie odroczenia nie naliczają się kary za opóźnienie, a kredytodawca nie może skorzystać z zabezpieczeń (np. poręczenia). Decyzja sędziego wstrzymuje też wszczęte już egzekucje.

Musisz udokumentować swoją sytuację (dochody, wydatki, inne kredyty, dowody trudności) i zaproponować kwotę, którą jesteś w stanie płacić.

O délai de grâce możesz prosić także wtedy, gdy kredytodawca już pozwał cię do sądu — na rozprawie, z opisem trudności i dowodami (np. paskami płac, wypowiedzeniem umowy o pracę).

Jeśli na podstawie wyroku sądu prowadzona jest już przeciw tobie egzekucja (np. zajęcie), o délai de grâce możesz jeszcze poprosić sędziego egzekucyjnego (juge de l'exécution) w sądzie (tribunal judiciaire) właściwym dla twojego miejsca zamieszkania.

Jak złożyć sprawę w sądzie?

Sprawę kierujesz do JCP w sądzie lokalnym (tribunal de proximité) albo w sądzie (tribunal judiciaire) właściwym dla siedziby kredytodawcy albo dla twojego miejsca zamieszkania w chwili zawarcia umowy. Adwokat przed JCP nie jest obowiązkowy.

Możesz pozwać kredytodawcę przez assignation, którą doręcza mu komornik (commissaire de justice). Pozew musi zawierać m.in. wskazanie sądu, miejsce, dzień i godzinę rozprawy (te informacje uzyskujesz w sądzie), przedmiot żądania, pełne dane stron, uzasadnienie sporu, listę dowodów, opis prób polubownego rozwiązania sporu (albo powód zwolnienia z takiej próby), informację, jak druga strona ma się stawić w sądzie, oraz skutki jej niestawiennictwa. Żądania trzeba podać kwotowo; pozew przedstawia twoje żądania i argumenty. Złóż go w sądzie co najmniej 15 dni przed rozprawą; inaczej traci ważność i trzeba przygotować nowy (stan na 11.09.2026 według Service Public).

Jeśli twoje żądania nie przekraczają 5 000 euro, możesz zamiast tego złożyć podpisany i datowany wniosek (requête) z kopiami dowodów (stan na 11.09.2026 według Service Public). Przy takich kwotach przed pójściem do sądu musisz najpierw spróbować postępowania pojednawczego (conciliation), mediacji albo procedury partycypacyjnej (procédure participative), chyba że przysługuje ci zwolnienie z tego obowiązku — wtedy uzasadniasz je we wniosku albo w pozwie. Do pozwu albo wniosku dołącza się znaczek skarbowy (timbre fiscal) za 50 euro, chyba że masz pomoc prawną (aide juridictionnelle) (stan na 11.09.2026 według Service Public).

Co, gdy trudności są trwałe?

Przy poważnych i trwałych trudnościach możesz złożyć w Banque de France wniosek o nadmierne zadłużenie (surendettement). Po wszczęciu tej procedury kredytodawcy nie mogą prowadzić egzekucji.

Na dochodzenie w sądzie długu z kredytu konsumpcyjnego kredytodawca ma termin zawity (forclusion, art. R. 312-35 kodeksu konsumenckiego): 2 lata od pierwszej niezapłaconej i nieuregulowanej raty (stan na 14.11.2025 według INC). Po upływie tego terminu kredytodawca nie może już pozwać cię do sądu o ten dług.

Bezpłatnie pomoże ci Point Conseil Budget albo stowarzyszenie konsumentów: przygotują z tobą budżet, zbiorą dokumenty i pomogą napisać pisma.