Okres próbny we Francji (période d'essai) na CDI: ile trwa, kiedy można go przedłużyć i jak go zakończyć

Krótka odpowiedź: okres próbny (FR: période d'essai) na CDI nie jest obowiązkowy — obowiązuje tylko wtedy, gdy jest zapisany w umowie lub liście o zatrudnieniu. Trwa maksymalnie 2 miesiące (pracownicy i robotnicy), 3 miesiące (technicy i brygadziści) albo 4 miesiące (kadra kierownicza, cadres). Można go przedłużyć tylko raz i tylko wtedy, gdy pozwala na to układ branżowy, umowa i gdy wyrazisz pisemną zgodę. W okresie próbnym obie strony mogą zakończyć umowę bez uzasadnienia, ale muszą zachować krótki termin uprzedzenia (od 24 godzin do 1 miesiąca).

Zakres terytorialny

Zasady wynikają z ogólnokrajowego kodeksu pracy (Code du travail) i obowiązują w całej Francji metropolitalnej, w tym na Korsyce i w Alzacji-Mozeli. Twój układ zbiorowy (convention collective) lub umowa mogą przewidywać krótszy okres próbny. DOM-TOM są poza zakresem poradnika. Poradnik dotyczy umowy na czas nieokreślony (CDI) — okres próbny na CDD liczy się inaczej.

Czy okres próbny jest obowiązkowy?

Nie. Obowiązuje tylko wtedy, gdy przewiduje go umowa o pracę albo list o zatrudnieniu (lettre d'engagement). Jeśli w dokumentach nie ma o nim mowy, nie masz okresu próbnego.

Nie myl okresu próbnego z próbnym dniem pracy (essai professionnel) przed zatrudnieniem ani z okresem próbnym przy zmianie stanowiska (période probatoire).

Ile trwa okres próbny na CDI

Układ zbiorowy albo umowa mogą ustalić krótszy okres.

Jak się liczy

• W dniach kalendarzowych (chyba że układ lub umowa stanowią inaczej) — tak samo przy pełnym etacie i części etatu.
• Zaczyna się pierwszego dnia pracy i nie można go przesunąć.
• Przykłady z Service Public: 2 miesiące od 13 marca kończą się 12 maja o północy; 3 miesiące od 15 marca — 14 czerwca; 4 miesiące od 15 marca — 14 lipca.

Przedłużenie okresu próbnego

Okres próbny na CDI można przedłużyć tylko raz i tylko wtedy, gdy spełnione są łącznie trzy warunki:

1. Przedłużenie przewiduje rozszerzony układ branżowy (accord de branche étendu).
2. Możliwość przedłużenia jest wyraźnie zapisana w umowie o pracę lub liście o zatrudnieniu.
3. Zgadzasz się na przedłużenie na piśmie lub e-mailem, i to w trakcie początkowego okresu próbnego.

Jeśli któregoś warunku brakuje, przedłużenie nie jest możliwe. Pracodawca nie może też od razu wpisać do umowy łącznego, maksymalnego okresu — najpierw obowiązuje okres początkowy (2, 3 lub 4 miesiące), a dopiero potem ewentualne przedłużenie.

Nie musisz się zgodzić na przedłużenie.

CDD, a potem CDI u tego samego pracodawcy

Jeśli po CDD dostajesz CDI u tego samego pracodawcy, może on wprowadzić nowy okres próbny. Czas przepracowany na CDD odejmuje się jednak od okresu próbnego w CDI.

Gdy pracodawca kończy umowę w okresie próbnym

Pracodawca nie musi podawać powodu, ale musi zachować termin uprzedzenia (délai de prévenance), jeśli okres próbny trwa co najmniej tydzień:

• Termin uprzedzenia nie przedłuża okresu próbnego.
• Jeśli pracodawca go nie zachowa, musi wypłacić ci odszkodowanie równe wynagrodzeniu (z dodatkami i ekwiwalentem za urlop), które dostałbyś/dostałabyś do końca terminu uprzedzenia.
• Zakończenie umowy z powodu niezwiązanego z twoimi umiejętnościami może zostać uznane przez sąd pracy (conseil de prud'hommes) za nadużycie.
• Dokumenty końcowe (np. świadectwo pracy) otrzymujesz na koniec terminu uprzedzenia.

Gdy ty kończysz umowę w okresie próbnym

• Możesz odejść bez podawania powodu i bez szczególnych formalności.
• Musisz uprzedzić pracodawcę: 24 godziny (jeśli pracujesz krócej niż 8 dni) albo 48 godzin (od 8 dni pracy).
• Żeby uniknąć sporu, wyślij informację listem poleconym za potwierdzeniem odbioru albo e-mailem z potwierdzeniem przeczytania.

Uwaga na zasiłek: jeśli to ty kończysz umowę w okresie próbnym, co do zasady nie dostaniesz zasiłku dla bezrobotnych (ARE) — są jednak wyjątki. Zanim odejdziesz, sprawdź swoją sytuację w France Travail.

Po okresie próbnym

Jeśli nikt nie zakończył umowy przed końcem okresu próbnego, umowa trwa dalej automatycznie — bez dodatkowych formalności. Od tej chwili jej rozwiązanie podlega zwykłym zasadom (wypowiedzenie, zwolnienie, rupture conventionnelle).

Co zrobić, jeśli…

…pracodawca każe ci podpisać przedłużenie w ostatnim dniu albo po jego upływie

Zgoda na przedłużenie musi zostać wyrażona w trakcie początkowego okresu próbnego. Sprawdź też, czy przedłużenie przewidują układ branżowy i umowa. Jeśli nie — przedłużenie nie jest ważne.

…nie wiesz, jaki układ zbiorowy cię obowiązuje

Nazwa układu zbiorowego jest na twoim pasku płacowym. Jego treść (w tym zasady okresu próbnego) sprawdzisz w serwisie Code du travail numérique (code.travail.gouv.fr).

…uważasz, że zwolnienie w okresie próbnym było nadużyciem

Jeśli powodem nie były twoje umiejętności zawodowe (np. choroba, ciąża, zgłoszenie naruszeń), możesz wnieść sprawę do conseil de prud'hommes. Zbierz dowody: korespondencję, daty, świadków.

Ten poradnik opisuje ogólne zasady kodeksu pracy. Twój układ zbiorowy lub umowa mogą przewidywać korzystniejsze warunki.