S1 dla emeryta z Polski we Francji: NFZ, rejestracja w CPAM i dokumenty

Jeśli pobierasz wyłącznie polską emeryturę i przeprowadzasz się do Francji, dokument S1 pozwala zarejestrować tam prawo do leczenia na koszt właściwego polskiego systemu. Warunkiem jest zachowanie uprawnień w Narodowym Funduszu Zdrowia — NFZ. Najpierw występujesz o S1 do właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ, a następnie uzgadniasz rejestrację z francuską kasą CPAMi miejsca zamieszkania. Samo otrzymanie S1 nie oznacza jeszcze zakończenia francuskich formalności ani wydania carte Vitalei.

Czy ten poradnik dotyczy twojej sytuacji?

Poradnik obejmuje emeryta z polskiego ustawowego systemu emerytalnego, który:

• pobiera tylko polską emeryturę i zachowuje prawo do świadczeń NFZ;
• zamieszkuje we Francji metropolitalnej z Korsyką;
• nie pracuje ani nie prowadzi działalności gospodarczej;
• nie pobiera francuskiej emerytury.

Terytoria zamorskie są poza zakresem. Nie opisujemy rejestracji członków rodziny, delegowania, pracy transgranicznej ani procedury rozstrzygania sporu o właściwy system.

Jeżeli masz emeryturę także z Francji lub podejmiesz pracę, poproś NFZ i francuską kasę o ponowną ocenę swojej sytuacji. Kraju odpowiedzialnego za ubezpieczenie nie wybierasz według własnej preferencji.

S1 czy EKUZ — czym się różnią?

S1 — dokument przenośny „Rejestracja w celu objęcia opieką zdrowotną” potwierdza prawo do rejestracji ubezpieczenia zdrowotnego w państwie zamieszkania. Po francusku spotkasz nazwę document portable S1 oraz określenie Inscription en vue de bénéficier de prestations de l’assurance maladie.

EKUZ — Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego, we Francji nazywana carte européenne d’assurance maladie (CEAM), służy leczeniu niezbędnemu podczas czasowego pobytu. Nie traktuj jej jako zamiennika rejestracji po przeprowadzce. NFZ zaznacza, że instytucja państwa zamieszkania może odmówić uznania EKUZ w takiej sytuacji.

Rejestracja S1 otwiera dostęp do świadczeń według zasad państwa zamieszkania, a nie tylko do opieki, która nie może czekać na powrót z podróży.

Krok 1: zgłoś adres i wystąp do NFZ

Zgłoś zmianę miejsca zamieszkania swojemu płatnikowi składek. Jeśli emeryturę wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych — ZUS, poinformuj ZUS o zagranicznym adresie.

Następnie:

1. Otwórz aktualną kartę NFZ o zamieszkaniu za granicą.
2. Pobierz z niej wniosek o S1 dla osoby zamieszkałej w innym państwie i przeczytaj instrukcję oraz wymagania załączników.
3. Przekaż wniosek do właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ. W razie wątpliwości potwierdź z oddziałem właściwość i sposób przekazania.

W opisanym polskim profilu wystawcą S1 jest NFZ. ZUS jako płatnik emerytury nie zastępuje NFZ przy wydaniu tego dokumentu. Francuski organ koordynacji zabezpieczenia społecznego CLEISS również nie wystawia S1.

Krok 2: uzgodnij rejestrację z CPAM

CPAM — caisse primaire d’assurance maladie to kasa, z którą emeryt objęty tym profilem uzgadnia rejestrację w miejscu zamieszkania we Francji.

Dokument może dotrzeć do ciebie w wersji papierowej albo zostać przesłany elektronicznie między instytucjami. Jeżeli dostaniesz informację o przyznaniu S1 bez papierowego dokumentu, zapytaj NFZ, do której instytucji go wysłano, i skontaktuj się z nią w sprawie rejestracji.

Przekaż CPAM informację, że jesteś emerytem ubezpieczonym przez Polskę i chcesz zarejestrować S1. Ustal, gdzie i jak dostarczyć dokumenty. Zachowaj kopie oraz potwierdzenia przekazania, a po rozpatrzeniu sprawy poproś o lokalne potwierdzenie uprawnień.

Czy musisz wypełnić S1106?

Bieżący formularz Ameli S1106a, cerfa 15763*02, zawiera na pierwszej stronie wyraźny wyjątek: osoba objęta systemem zabezpieczenia społecznego innego państwa, na przykład emeryt, nie wypełnia tego formularza, lecz przekazuje swojej kasie S1.

Dlatego nie rozpoczynaj tej procedury automatycznie od ogólnego wniosku S1106. Nie przenoś na rejestrację S1 warunku trzech miesięcy zamieszkania z odrębnej ścieżki opisanej w tym formularzu. Jeżeli kasa skieruje cię do S1106, wskaż swój profil i wyjątek w formularzu podlinkowanym przez Ameli, a następnie poproś o wyjaśnienie właściwej procedury.

Jakie dokumenty przygotować?

CLEISS wskazuje dla zapisu emeryta do francuskich instytucji dokument tożsamości oraz akt urodzenia z danymi rodziców. Przygotuj zatem:

• S1 lub informacje o jego elektronicznym przesłaniu;
• dowód osobisty albo paszport;
• akt urodzenia z danymi rodziców — acte de naissance avec filiation.

To minimum, a nie zamknięta lista załączników każdej CPAM. Do nadania numeru definitywnego Assurance Maladie wymaga kompletnego i czytelnego aktu stanu cywilnego; dokument zagraniczny powinien być wielojęzyczny albo mieć tłumaczenie przysięgłe. Z polskiego urzędu stanu cywilnego możesz zamówić odpis aktu urodzenia na formularzu wielojęzycznym. Zapytaj swoją kasę o dodatkowe dokumenty dotyczące sytuacji i adresu.

Co z numerem, carte Vitale i kosztami leczenia?

Rejestracja uprawnień i wydanie karty to osobne etapy. Przy osobie urodzonej za granicą Assurance Maladie sprawdza dokumenty tożsamości i stanu cywilnego, aby nadać numer definitywny. Dopiero po tym etapie otrzymujesz informacje o zamówieniu carte Vitale. Zapytaj CPAM, jaki dokument potwierdza twoje prawa w czasie obsługi sprawy.

Więcej o kolejnym etapie przeczytasz w poradniku pierwsza carte Vitale po przyjeździe. Opisany tam ogólny wniosek o otwarcie praw nie zastępuje szczególnej rejestracji S1.

Po rejestracji korzystasz z leczenia według francuskich zasad. S1 nie oznacza, że każda wizyta, lek czy pobyt w szpitalu będą bez dopłaty. Przed świadczeniem zapytaj o jego rozliczenie i ewentualny udział własny; ten poradnik nie podaje stawek refundacji.

Co zrobić, gdy sytuacja się zmienia lub sprawa utknęła?

Zgłoś NFZ zmianę państwa zamieszkania, podjęcie pracy albo działalności i uzyskanie emerytury z innego państwa. Jeśli wrócisz do Polski na stałe, również poinformuj właściwy oddział NFZ.

Jeżeli nie możesz pobrać aktualnego wniosku, poproś właściwy oddział NFZ o formularz i instrukcję.

Gdy nie wiesz, czy S1 dotarł, ustal z NFZ odbiorcę i sposób wysłania, a z CPAM — stan rejestracji oraz brakujące załączniki. Przekaż obu instytucjom te same informacje o emeryturze i miejscu zamieszkania. Nie zakładaj, że sam dokument S1 lub wniosek o kartę rozstrzygnął już o dacie rozpoczęcia twoich praw.