Drzewa i żywopłot sąsiada przy granicy działki we Francji: odległość, gałęzie i spór

Poradnik dotyczy działek we Francji metropolitalnej, łącznie z Korsyką, i opisuje zasady francuskiego kodeksu cywilnego (Code civil) o drzewach, krzewach i żywopłotach przy granicy działki.

Jaka odległość od granicy obowiązuje?

Odległość mogą określać miejscowe przepisy albo zwyczaje. Zapytaj o nie w urzędzie gminy (mairiei). Jeśli nie znasz dokładnej granicy między działkami, pomocne może być jej urzędowe wytyczenie (bornage).

Jeśli miejscowych zasad nie ma, odległość zależy od wysokości rośliny:

• roślina wyższa niż 2 m musi rosnąć co najmniej 2 m od granicy działki; rośliny posadzone dalej niż 2 m od granicy nie mają ograniczenia wysokości;
• roślina o wysokości do 2 m musi rosnąć co najmniej 0,5 m od granicy.

Wysokość liczy się od ziemi do wierzchołka, a odległość — od środka pnia. Przy wspólnym murze granicznym (mur mitoyen) można sadzić rośliny bezpośrednio pod murem, ale nie mogą być wyższe niż mur.

Kto przycina gałęzie i korzenie?

Gałęzie, które przechodzą na twoją działkę, musi przyciąć właściciel drzewa. Możesz go do tego zmusić, ale nie wolno ci samemu obciąć jego gałęzi. Owoce, które same spadną z tych gałęzi na twoją działkę, należą do ciebie; nie możesz natomiast zrywać owoców z gałęzi.

Korzenie i jeżyny, które przechodzą na twoją działkę, możesz przyciąć sam, ale dokładnie do granicy działki. Prawo do przycięcia korzeni i żądania przycięcia gałęzi nie przedawnia się.

Wspólny żywopłot na granicy pielęgnuje każdy z sąsiadów od swojej strony.

Czy stare drzewo musi zostać usunięte?

Jeśli roślina rośnie za blisko granicy, sąsiad może żądać jej usunięcia albo przycięcia do dozwolonej wysokości. Właściciel rośliny może się temu sprzeciwić tylko wtedy, gdy:

• ma pisemną umowę (titre), która pozwala zachować roślinę;
• roślina rosła już przed podziałem działki (destination du père de famille);
• roślina przekracza dozwoloną wysokość od ponad 30 lat — termin liczy się od dnia, w którym przekroczyła wysokość dozwoloną przy danej odległości od granicy, a nie od posadzenia.

Nawet roślina posadzona w prawidłowej odległości może powodować nadmierną uciążliwość dla sąsiada (trouble anormal de voisinage), np. przez zacienienie działki. Service Public zaleca wtedy rozmowę i kompromis: przycinanie albo, w razie potrzeby, wycięcie.

Jak rozwiązać spór?

Najpierw porozmawiaj z sąsiadem. Jeśli to nie pomoże, wyślij mu list, w którym opiszesz uciążliwość i przypomnisz obowiązujące zasady. Możesz skorzystać z gotowego wzoru na Service Public („Demander à son voisin de couper ses arbres trop hauts et trop proches”). Wydrukuj go, podpisz i wyślij, najlepiej listem poleconym za potwierdzeniem odbioru.

Jeśli spór trwa, przed wniesieniem sprawy do sądu musisz spróbować polubownego rozwiązania. Możesz wybrać:

• koncyliację u koncyliatora sądowego (conciliateur de justice) — bezpłatnie;
• mediację — bezpłatnie albo odpłatnie, zależnie od mediatora;
• procedurę uczestniczącą (procédure participative) — odpłatnie, z udziałem adwokatów.

Od tego obowiązku są wyjątki, np. gdy w rozsądnym terminie nie ma dostępnego koncyliatora. Przed sądem musisz wykazać, że próbowałeś rozwiązać spór polubownie, inaczej sąd nie rozpatrzy sprawy.

Koncyliatora znajdziesz na stronie Conciliateurs de France. Możesz umówić się telefonicznie albo złożyć wniosek online lub pocztą, a także poprosić o koncyliację w sekretariacie (greffe) sądu. Wniosek powinien zawierać jasny opis faktów i dokumenty. Jeśli dojdziecie do porozumienia, koncyliator może sporządzić protokół ugody (constat d’accord) podpisany przez strony; każda z nich dostaje egzemplarz.

Koncyliacja kończy się niepowodzeniem, gdy jedna ze stron nie przyjdzie na spotkanie albo nie dojdziecie do porozumienia. Wtedy możesz wnieść sprawę do sądu właściwego dla miejsca położenia działki (tribunal judiciaire albo tribunal de proximité). Pozew kieruje się przeciwko właścicielowi działki, także wtedy, gdy roślinę posadził jego najemca.