Choroba przewlekła i leczenie w 100% (ALD) we Francji: protokół opieki, recepta „bizone” i za co nadal płacisz

Jeśli lekarz mówi ci o „ALD” i „100%”, chodzi o chorobę długotrwałą uznaną przez kasę chorych — FR: affection de longue durée (ALD). Przy ALD tzw. zwalniającej z dopłat (exonérante) — np. cukrzycy, nowotworze, stwardnieniu rozsianym — kasa (Assurance Maladiei) pokrywa leczenie związane z tą chorobą w 100% stawki urzędowej, bez części, którą normalnie płacisz sam (ticket modérateur). „100%” nie oznacza jednak, że nic nie dopłacasz: zostają m.in. przekroczenia honorariów, udział 2 €, franchises i opłata za pobyt w szpitalu.

Poradnik dotyczy osób objętych francuskim ubezpieczeniem zdrowotnym w Francji metropolitalnej, w tym na Korsyce. W Alzacji-Mozeli część osób ma dodatkowo lokalne ubezpieczenie (régime local) z innymi zwrotami — sprawdź w swojej kasie. Terytoria zamorskie są poza zakresem poradnika.

Rodzaje ALD

ALD zwalniające z dopłat (ALD exonérantes)

Przy ALD 31 leczenie musi obejmować leki albo sprzęt medyczny, a dodatkowo spełnione muszą być 2 z 4 kryteriów: planowana hospitalizacja, powtarzane zabiegi medyczne, powtarzane badania laboratoryjne albo częste i regularne zabiegi paramedyczne (np. pielęgniarka, fizjoterapeuta).

Powyższa lista przykładów nie jest pełną listą ALD 30. O uznaniu choroby decyduje kasa na wniosek lekarza.

ALD niezwalniające z dopłat (ALD non exonérantes)

To choroby, które wymagają zwolnienia z pracy albo stałej opieki przez ponad 6 miesięcy, ale nie dają zwolnienia z ticket modérateur. Leczenie jest zwracane według zwykłych stawek. Przykład z Service Public: złamanie barku powikłane zakażeniem, z ponad 6-miesięcznym zwolnieniem lekarskim.

Uznanie ALD non exonérante ma znaczenie głównie dla zasiłku chorobowego przy długim zwolnieniu (patrz niżej).

Jak uzyskać ALD: protokół opieki

Wniosek przygotowuje zwykle lekarz prowadzący (médecin traitanti). Wypełnia protokół opieki — FR: protocole de soins, w porozumieniu z innymi lekarzami, którzy leczą tę chorobę. W niektórych sytuacjach (rozpoznanie w szpitalu, nagły przypadek) protokół może przygotować inny lekarz.

Protokół:

1. wymienia leczenie, badania i zabiegi potrzebne przy tej chorobie — które są pokrywane w 100%, a które według zwykłych stawek — oraz specjalistów, do których możesz chodzić bez skierowania;
2. wymaga zgody lekarza orzecznika kasy (médecin-conseil de l'Assurance Maladie);
3. ma trzy egzemplarze: dla lekarza prowadzącego, dla lekarza orzecznika i dla ciebie;
4. podpisujesz go i pokazujesz każdemu lekarzowi, u którego leczysz się w związku z tą chorobą — tylko wtedy dostaniesz pokrycie w 100%.

Jeśli nie masz jeszcze zgłoszonego lekarza prowadzącego, zrób to najpierw — to on zwykle prowadzi wniosek o ALD.

Co znaczy „100%”

Przy ALD 30 i ALD 31 leczenie związane z chorobą jest pokrywane w 100% stawki bazowej Assurance Maladie (base de remboursement, tarif de la Sécurité sociale). Dla świadczeń związanych z ALD działa tiers payant: nie płacisz z góry części, którą pokrywa kasa. Przy ALD 32 również nie płacisz ticket modérateur.

Kluczowe zastrzeżenia:

• 100% dotyczy stawki urzędowej, a nie kwoty, którą faktycznie wystawi lekarz lub placówka;
• 100% obejmuje tylko leczenie związane z ALD i wpisane do protokołu. Grypa, ząb czy złamana ręka są zwracane jak zwykle.

Recepta „bizone”

Lekarz wypisuje ci receptę na formularzu z dwiema częściami — FR: ordonnance bizone:

• górna część — leczenie związane z ALD, pokrywane w 100%;
• dolna część — inne leczenie, zwracane według zwykłych stawek.

Jeśli wszystko trafia do jednej części, a leczysz kilka różnych spraw, poproś lekarza o poprawne rozdzielenie.

Za co nadal płacisz przy ALD exonérante

Według Service Public, nawet przy ALD 30 i ALD 31 zostają:

Od 1 października 2026 r. udział 2 € i franchises mają osobne roczne pułapy po 70 € na osobę (łącznie do 140 € rocznie; wcześniej 2 × 50 €) — dekret nr 2026-858 z 11 września 2026 r.

Dlatego nawet przy ALD warto mieć mutuelle: może pokryć m.in. opłatę za szpital i przekroczenia honorariów. Ubezpieczyciel AG2R La Mondiale zwraca uwagę, że zgłoszenie ALD do mutuelle nie jest obowiązkowe, ale może ułatwić m.in. tiers payant.

Jeśli masz niskie dochody, sprawdź Complémentaire santé solidaire (C2S)i — osoby z C2S są zwolnione z udziału 2 € i franchises.

Jak długo trwa ALD

• Zwolnienie z dopłat jest przyznawane na okres początkowy zależny od choroby.
• Przy ALD 30 można je odnowić na taki sam okres albo na 10 lat. Przy ALD 31 lekarz składa wniosek o odnowienie, a o okresie decyduje kasa.
• Pod koniec okresu, jeśli nadal potrzebujesz aktywnego leczenia, lekarz składa wniosek o odnowienie.
• Nie ma limitu wieku ani liczby odnowień, dopóki stan zdrowia tego wymaga.

Transport, pielęgniarka referencyjna i długie zwolnienia

Transport medyczny

Kasa pokrywa przejazdy na leczenie lub badania związane z ALD na receptę, jeśli twój stan wymaga transportu medycznego (np. pozycja leżąca, tlen, potrzeba nadzoru). Franchise 4 € za przejazd nadal obowiązuje.

Pielęgniarka referencyjna (ALD 30)

Przy ALD 30 możesz zgłosić w kasie pielęgniarkę referencyjną (infirmier référent). Pomaga w obserwacji choroby i profilaktyce, we współpracy z lekarzem prowadzącym i farmaceutą.

Długie zwolnienie lekarskie

Przy ALD (także non exonérante) zasiłek chorobowy (indemnités journalières) może być wypłacany po 6. miesiącu zwolnienia, jeśli zgodzi się lekarz orzecznik. Nieprzerwane zwolnienie nie może jednak trwać dłużej niż 3 lata. Potem wracasz do pracy (także na zmienionych warunkach) albo kasa rozważa rentę inwalidzką (invalidité).

Zasady zasiłku chorobowego przy długich zwolnieniach opisujemy osobno, przy zwolnieniu lekarskim.

Zapowiedziane zmiany (jeszcze nie obowiązują)

Ustawa o finansowaniu zabezpieczenia społecznego na 2026 r. (LFSS 2026, z 30 grudnia 2025 r.) przewiduje wsparcie profilaktyczne dla osób z chorobą, która może przejść w ALD. Według Service Public ta zmiana jeszcze nie obowiązuje — czeka na dekret wykonawczy.

Co zrobić, jeśli…

…kasa odmówiła uznania ALD

Decyzję możesz zakwestionować. Odmowa oparta na ocenie medycznej idzie inną drogą niż decyzja administracyjna — sprawdź pouczenie w piśmie z kasy i termin na odwołanie.

…lekarz nie chce wpisać czegoś do górnej części recepty

O tym, co jest związane z ALD, decyduje protokół opieki zatwierdzony przez lekarza orzecznika. Jeśli twoje leczenie się zmieniło, poproś lekarza prowadzącego o aktualizację protokołu.

…potrzebujesz pomocy

Infolinia Santé Info Droits: 01 53 62 40 30 (poniedziałek, środa, piątek 14–18; wtorek, czwartek 14–20) odpowiada na pytania o prawa pacjenta, także w sprawach ALD.