# Umowa o naukę zawodu we Francji (contrat d'apprentissage): wiek, pensja od 27% do 100% Smic, czas pracy i rezygnacja w 45 dni

- Adres: https://popolsku.fr/baza-wiedzy/umowa-o-nauke-zawodu-contrat-d-apprentissage-pensja-francja/
- Rodzaj: poradnik
- Region: cała Francja
- Dział: Praca i bezrobocie › Praca dla młodych, studentów i praktyki
- Stan informacji na dzień: 13.10.2026
- Zweryfikowano: 13.10.2026
- Ostatnia zmiana: 13.10.2026
- Źródła:
  - [Service Public — Contrat d'apprentissage (F2918, weryf. 08.09.2026)](https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F2918)
  - [LégiSocial — Rémunération contrat d'apprentissage 2026 (kwoty od 1.01 i 1.06.2026)](https://www.legisocial.fr/reperes-sociaux/remuneration-contrat-alternance-apprentissage-2026.html)
- Cytowanie: „Umowa o naukę zawodu we Francji (contrat d'apprentissage): wiek, pensja od 27% do 100% Smic, czas pracy i rezygnacja w 45 dni”, PoPolsku.fr, stan informacji na dzień 13.10.2026, https://popolsku.fr/baza-wiedzy/umowa-o-nauke-zawodu-contrat-d-apprentissage-pensja-francja/

---

Krótka odpowiedź: **umowa o naukę zawodu** — FR: *contrat d'apprentissage* — łączy pracę w firmie z nauką w szkole zawodowej dla apprentich — FR: *centre de formation d'apprentis* (**CFA**). Może ją podpisać co do zasady osoba w wieku **od 16 do 29 lat**; obywatelstwo polskie nie jest przeszkodą w żadnym z odczytanych źródeł. Apprenti dostaje pensję liczoną jako **procent płacy minimalnej (Smic)** — od **27%** (16–17 lat, 1. rok) do **100%** (od 26 lat). Przy Smic **1 867,02 € brutto** miesięcznie (stawka od 1.06.2026 r.) to od **504,10 €** do **1 867,02 € brutto**. Czas nauki w CFA wlicza się do czasu pracy. W ciągu pierwszych **45 dni** pracy w firmie każda ze stron może rozwiązać umowę na piśmie, bez podawania powodu.

## Zakres terytorialny

Zasady są **krajowe** i dotyczą całej **Francji metropolitalnej, w tym Korsyki i Alzacji-Mozeli** — w odczytanych źródłach nie ma odrębnych reguł regionalnych. Wyjątki dotyczą branż (budownictwo, roboty publiczne, tereny zielone), a nie regionów. **Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika.** Kwoty pensji zależą od Smic — przy jego zmianie (np. 1 stycznia) zmieniają się też minimalne pensje.

## Na czym polega apprentissage

*Apprentissage* to jedna z form nauki w systemie przemiennym (*alternance*): część czasu spędzasz w firmie, część — na zajęciach w CFA. Celem jest dyplom lub tytuł zawodowy wpisany do krajowego rejestru (RNCP).

- Umowa musi być **na piśmie** (formularz **cerfa nr 10103**). Podpisują ją pracodawca i apprenti, a przy niepełnoletnim — także jego przedstawiciel ustawowy (rodzic).
- Może to być umowa **na czas określony** — od **6 miesięcy do 3 lat** — albo **CDI**, które zaczyna się okresem nauki odpowiadającym cyklowi kształcenia.
- Pracodawca przekazuje umowę do instytucji finansującej (*opérateur de compétences*, OPCO) w ciągu 5 dni roboczych. **Za rejestrację nie można pobierać opłat od apprentiego ani jego rodziców.**

Inna umowa — *contrat de professionnalisation* — ma osobne zasady; ten poradnik jej nie opisuje.

## Kto może podpisać umowę

| Sytuacja | Wiek |
|---|---|
| Zasada ogólna | od **16** do **29 lat** (do dnia przed 30. urodzinami) |
| Po ukończeniu klasy *3e* (koniec collège) | od **15 lat** |
| Kolejna umowa — wyższy dyplom, poprzednia umowa przerwana bez winy apprentiego lub z powodu czasowej niezdolności fizycznej (max 1 rok przerwy) | do **35 lat** |
| Osoby z uznaną niepełnosprawnością (RQTH), sportowcy wyczynowi, osoby zakładające lub przejmujące firmę wymagającą dyplomu, osoby powtarzające egzamin u innego pracodawcy | **bez górnej granicy wieku** |

## Ile zarabia apprenti

Minimalna pensja to procent Smic, zależny od **wieku** i **roku nauki**. Kwoty brutto miesięcznie przy Smic **1 867,02 €** (od 1.06.2026 r.):

| Rok nauki | 16–17 lat | 18–20 lat | 21–25 lat | 26 lat i więcej |
|---|---|---|---|---|
| 1. rok | 27% — **504,10 €** | 43% — **802,82 €** | 53% — **989,52 €** | 100% — **1 867,02 €** |
| 2. rok | 39% — **728,14 €** | 51% — **952,18 €** | 61% — **1 138,88 €** | 100% — **1 867,02 €** |
| 3. rok | 55% — **1 026,86 €** | 67% — **1 250,90 €** | 78% — **1 456,28 €** | 100% — **1 867,02 €** |

Ważne zasady:

- Od **21 lat** liczy się wyższa z dwóch kwot: procent Smic albo ten sam procent **minimum z układu zbiorowego** branży. Od 26 lat — wyższa z kwot: Smic albo minimum z układu.
- **Układ zbiorowy** (*convention collective*) może przewidywać wyższe pensje.
- Wyższa stawka wiekowa obowiązuje od **1. dnia miesiąca po urodzinach**.
- Apprenti poniżej 16 lat dostaje stawkę jak 16–17-latek.
- Jeśli umowa trwa najwyżej rok i prowadzi do dyplomu tego samego poziomu, bezpośrednio związanego z poprzednim, minimalny procent rośnie o 15 punktów.
- Potrącenia za posiłki i mieszkanie od pracodawcy nie mogą przekroczyć **75% pensji**.

### Składki i podatek (umowy od 1 marca 2025 r.)

- **Składki pracownika** i **CSG/CRDS**: pensja jest z nich zwolniona do **50% Smic** (933,51 €); od nadwyżki składki się płaci. Wcześniejsze umowy zachowują dawne, korzystniejsze zwolnienie (79% Smic).
- **Podatek dochodowy**: pensja apprentiego jest zwolniona do wysokości **rocznego Smic**.

## Czas pracy

**Dorosły apprenti** pracuje na tych samych zasadach co inni pracownicy: **35 godzin** tygodniowo, czas zajęć w CFA jest czasem pracy, nadgodziny są możliwe.

**Niepełnoletni apprenti** ma dodatkową ochronę:

- najwyżej **8 godzin dziennie** i 35 godzin tygodniowo;
- po **4,5 godziny** pracy — **30 minut** przerwy;
- **2 kolejne dni** odpoczynku w tygodniu;
- **zakaz pracy w nocy**: 22:00–6:00 (16–17 lat), 20:00–6:00 (poniżej 16 lat) — z wyjątkami;
- zakaz pracy w niedziele (poza niektórymi branżami) i w święta;
- nadgodziny — wyjątkowo, do 5 godzin tygodniowo, za zgodą inspektora pracy.

W **budownictwie, robotach publicznych i terenach zielonych** tydzień pracy niepełnoletniego może wynieść **40 godzin**, a dzień **10 godzin**, jeśli wymaga tego organizacja pracy.

## Urlop

- **5 tygodni** płatnego urlopu rocznie, jak każdy pracownik.
- **5 dni roboczych** płatnego urlopu na przygotowanie do egzaminu w miesiącu przed egzaminem — ponad zwykły urlop.
- Apprenti, który 30 kwietnia poprzedniego roku miał mniej niż 21 lat, może poprosić o dodatkowe **30 dni bezpłatnego urlopu** rocznie.

## Jak zakończyć umowę

### W pierwszych 45 dniach

Przez pierwsze **45 dni pracy w firmie** (nie muszą być kolejne) pracodawca albo apprenti może rozwiązać umowę **na piśmie**, bez podawania powodu.

### Po 45 dniach

Umowę można rozwiązać na piśmie tylko w określonych sytuacjach:

- **za porozumieniem** pracodawcy i apprentiego;
- **rezygnacja apprentiego**: najpierw kontakt z **mediatorem ds. apprentissage**, potem — po co najmniej **5 dniach kalendarzowych** — poinformowanie pracodawcy; umowa kończy się najwcześniej **7 dni kalendarzowych** po poinformowaniu pracodawcy;
- **wcześniejsze uzyskanie dyplomu** — apprenti informuje pracodawcę na piśmie z **miesięcznym** wyprzedzeniem;
- **z inicjatywy pracodawcy** — tylko przy ciężkim przewinieniu, niezdolności do pracy, sile wyższej lub definitywnym wykluczeniu z CFA, z zachowaniem procedury zwolnienia.

Jeśli po zerwaniu umowy apprenti nie znajdzie nowego pracodawcy, może przez **6 miesięcy** kontynuować naukę teoretyczną w CFA jako stażysta, z zachowaniem praw socjalnych.

## Dokumenty na koniec umowy

Jeśli nie zostajesz u tego pracodawcy, musi ci on wydać:

- **świadectwo pracy** (*certificat de travail*);
- **zaświadczenie dla France Travail** (*attestation France Travail*) — potrzebne do zasiłku;
- **rozliczenie końcowe** (*solde de tout compte*).

Jeśli pracodawca zatrudnia cię dalej (CDI, CDD, praca tymczasowa), **nie może wprowadzić okresu próbnego** (chyba że układ zbiorowy stanowi inaczej), a czas nauki liczy się do stażu pracy.

## Co zrobić, jeśli…

### …apprenti nie zdał egzaminu

Za zgodą apprentiego, pracodawcy i CFA umowę można przedłużyć o **najwyżej 1 rok**, z pensją z ostatniego roku nauki.

### …w pracy dzieje się coś niebezpiecznego (przemoc, nękanie)

Inspektor pracy może zaproponować **zawieszenie umowy** — pensja jest wtedy nadal wypłacana. Decyzja zapada w ciągu **15 dni**.

### …pracodawca płaci mniej niż w tabeli

Sprawdź na pasku płacowym swój wiek, rok nauki i układ zbiorowy. Jeśli pensja jest niższa od minimum, zgłoś to pracodawcy, a w razie braku reakcji — inspekcji pracy lub mediatorowi ds. apprentissage.

Ten poradnik opisuje zasady z 2026 r. Minimalne kwoty zmieniają się razem ze Smic, a szczegóły twojej umowy zależą też od układu zbiorowego branży.