# Nazwisko po ślubie, gdy mieszkasz we Francji: francuskie nom d'usage, oświadczenie w polskim konsulacie i wymiana polskich dokumentów

- Adres: https://popolsku.fr/baza-wiedzy/nazwisko-po-slubie-nom-d-usage-transkrypcja-konsulat-francja/
- Rodzaj: poradnik
- Region: cała Francja
- Dział: Pobyt i dokumenty › Polskie dokumenty i konsulat
- Stan informacji na dzień: 14.10.2026
- Zweryfikowano: 14.10.2026
- Ostatnia zmiana: 14.10.2026
- Źródła:
  - [Service Public — Nom d'usage : utilisation du nom de son époux ou son épouse (vérifié le 21.07.2026)](https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F868)
  - [Ambasada RP we Francji (gov.pl) — Transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa](https://www.gov.pl/web/francja/transkrypcja-zagranicznego-aktu-malzenstwa)
- Cytowanie: „Nazwisko po ślubie, gdy mieszkasz we Francji: francuskie nom d'usage, oświadczenie w polskim konsulacie i wymiana polskich dokumentów”, PoPolsku.fr, stan informacji na dzień 14.10.2026, https://popolsku.fr/baza-wiedzy/nazwisko-po-slubie-nom-d-usage-transkrypcja-konsulat-francja/

---

Krótka odpowiedź: we Francji ślub **nie zmienia** twojego nazwiska w aktach stanu cywilnego. Możesz za to **używać** nazwiska współmałżonka albo połączenia obu nazwisk jako **nazwiska używanego** (*nom d'usage*) — to twój wybór, nie dzieje się to automatycznie i każdą instytucję trzeba o tym poinformować samodzielnie. Jeśli ślub odbył się we Francji, polskie nazwisko zmienisz dopiero przy **transkrypcji** francuskiego aktu małżeństwa do polskich ksiąg: wniosek składasz w konsulacie RP (opłata **60 €**) i dołączasz **oświadczenie o nazwisku**. Gdy nazwisko się zmieni, twój polski paszport i dowód zachowują ważność jeszcze przez **4 miesiące** od doręczenia odpisu polskiego aktu małżeństwa — w tym czasie trzeba je wymienić.

## Zakres terytorialny

Poradnik opisuje francuskie zasady *nom d'usage* obowiązujące we **Francji metropolitalnej, w tym na Korsyce**, oraz polską procedurę transkrypcji aktu małżeństwa w konsulatach RP we Francji. **Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem.** Nie opisujemy ślubu zawartego w Polsce — tam wybór nazwiska składa się przed polskim urzędem stanu cywilnego według polskich przepisów.

Sam ślub we Francji (dokumenty do mairie, *certificat de coutume*) opisujemy w osobnym poradniku: [ślub cywilny we Francji z obywatelem Polski](/baza-wiedzy/slub-cywilny-mairie-certificat-de-coutume-francja/).

## Dwa systemy, dwa nazwiska

Mieszkając we Francji jako Polka lub Polak, masz do czynienia z dwoma niezależnymi systemami:

| | Francja | Polska |
|---|---|---|
| Co się zmienia po ślubie | Nic w aktach — w aktach stanu cywilnego zostaje nazwisko rodowe (*nom de famille*) | Nazwisko może się zmienić w polskim akcie małżeństwa |
| Jak wybierasz | Dobrowolnie zaczynasz używać *nom d'usage* | Oświadczenie o nazwisku przy transkrypcji aktu (ślub za granicą) |
| Gdzie widać zmianę | W dokumentach i pismach instytucji, które poinformujesz | W polskim akcie małżeństwa, a potem w nowym paszporcie i dowodzie |

Dlatego możesz mieć np. nazwisko męża w polskim paszporcie, a we francuskim urzędzie figurować pod nazwiskiem panieńskim — albo odwrotnie. Warto oba systemy uporządkować w podobnym czasie.

## Francja: nazwisko używane (nom d'usage)

### Jakie masz możliwości

Po ślubie możesz (kobieta albo mężczyzna):

- **przyjąć nazwisko współmałżonka** jako nazwisko używane albo
- **połączyć** swoje nazwisko z nazwiskiem współmałżonka **w dowolnej kolejności** — po jednym nazwisku rodowym każdego z was.

To prawo wynika z art. 225-1 francuskiego kodeksu cywilnego. **Nie przysługuje** w związku partnerskim **PACS** ani w konkubinacie.

### Co trzeba wiedzieć

- *Nom d'usage* jest **dobrowolne i nieautomatyczne** — możesz nadal używać tylko swojego nazwiska.
- W **aktach stanu cywilnego** zawsze widnieje wyłącznie twoje nazwisko rodowe.
- Wybór *nom d'usage* **nie zmienia nazwiska wspólnych dzieci**.
- Na twoją prośbę administracja **musi** używać nazwiska używanego w korespondencji z tobą.

### Jak poinformować francuskie instytucje

Instytucje nie dowiedzą się same — musisz zgłosić zmianę każdej z nich:

- **Assurance Maladie (CPAM) i Caf:** Service Public wskazuje usługę online, przez którą zgłosisz nazwisko używane jednocześnie do Assurance Maladie i Caf. O samej karcie zdrowia przeczytasz w poradniku [pierwsza carte Vitale po przyjeździe](/baza-wiedzy/pierwsza-carte-vitale-po-przyjezdzie-do-francji/).
- **Pracodawca, bank, ubezpieczyciel, szkoła dzieci:** zgłoś zmianę bezpośrednio i miej pod ręką akt małżeństwa.

Francuskie zasady wpisu *nom d'usage* w dowodzie osobistym i paszporcie dotyczą francuskich dokumentów tożsamości. Jako obywatel lub obywatelka Polski masz polskie dokumenty tożsamości — w nich nazwisko zmienia się według polskich przepisów (niżej).

### Rozwód i wdowieństwo

- **Po rozwodzie** co do zasady tracisz prawo do nazwiska byłego współmałżonka. Możesz je zachować za jego **pisemną zgodą** (także czasowo albo tylko w pracy zawodowej) albo za zgodą **sądu**, jeśli wykażesz szczególny interes swój lub dzieci. Zgoda wygasa, gdy ponownie wstąpisz w związek małżeński. Zobacz też [rozwód we Francji i jego uznanie w Polsce](/baza-wiedzy/rozwod-za-porozumieniem-notariusz-francja-uznanie-w-polsce/).
- **Po śmierci współmałżonka** możesz dalej używać jego nazwiska bez żadnych formalności.

## Polska: transkrypcja aktu małżeństwa i oświadczenie o nazwisku

Jeśli ślub odbył się we Francji, polskie nazwisko zmienia się dopiero wtedy, gdy francuski akt małżeństwa zostanie przeniesiony do polskich ksiąg stanu cywilnego (**transkrypcja**).

### Gdzie i jak złożyć wniosek

- Wniosek składasz we **właściwym konsulacie RP** we Francji — **osobiście** (wizytę umawiasz przez system **e-Konsulat**) albo **listownie**.
- Dokumenty:
  1. wniosek o transkrypcję (formularz z konsulatu albo ze strony gov.pl);
  2. **oryginał** francuskiego aktu małżeństwa;
  3. **tłumaczenie** aktu na polski wykonane przez polskiego tłumacza przysięgłego, tłumacza przysięgłego uprawnionego w innym państwie UE lub EOG albo przez konsula.
- Opłata: **60 €**.
- Konsul przekazuje wniosek do wskazanego przez ciebie urzędu stanu cywilnego w Polsce. Polski odpis aktu odbierzesz w konsulacie albo pocztą.

### Oświadczenie o nazwisku

Razem z wnioskiem (albo przed konsulem, do protokołu) możesz złożyć **oświadczenie o nazwisku**, które będziesz nosić po ślubie, i o nazwisku dzieci. Możliwości:

- zostajesz przy **dotychczasowym** nazwisku,
- przyjmujesz **nazwisko współmałżonka**,
- tworzysz **nazwisko dwuczłonowe**.

**Uwaga, gdy wniosek składa tylko jedno z was:** osoba składająca wniosek może złożyć oświadczenie **tylko za siebie**. Drugi małżonek zostaje przy dotychczasowym nazwisku, a dzieci będą nosić nazwisko dwuczłonowe z nazwiska matki i dodanego nazwiska ojca. To ograniczenie nie działa, jeśli wybór nazwisk jest zapisany w samym francuskim akcie małżeństwa.

Jeśli we francuskim akcie zapisano polskie dane bez polskich znaków (np. „Lukasz” zamiast „Łukasz”), możesz złożyć wniosek o dostosowanie pisowni albo o sprostowanie danych na podstawie aktów urodzenia.

### Odmowa transkrypcji

Kierownik urzędu stanu cywilnego może odmówić transkrypcji m.in., gdy dokument budzi wątpliwości co do autentyczności albo jest sprzeczny z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego. Odmowa ma formę decyzji administracyjnej — możesz się od niej **odwołać do wojewody** właściwego dla urzędu stanu cywilnego.

## Polski paszport i dowód: 4 miesiące na wymianę

Po zmianie nazwiska wystąp **jak najszybciej** o nowy paszport i dowód osobisty. Dla małżeństwa zawartego za granicą dotychczasowe dokumenty zachowują ważność **4 miesiące od dnia doręczenia odpisu polskiego aktu małżeństwa**. Złóż wniosek o nowe dokumenty tak, żeby zdążyć przed końcem tego okresu — zwłaszcza jeśli planujesz podróż.

## Co zrobić, jeśli…

### …nazwiska w polskich i francuskich dokumentach się różnią

Zgłoś *nom d'usage* francuskim instytucjom (Assurance Maladie, Caf, pracodawca, bank), a przy sprawach urzędowych miej przy sobie akt małżeństwa — francuski oraz polski odpis po transkrypcji. Akt pokazuje, że oba nazwiska należą do tej samej osoby.

### …nie chcesz zmieniać nazwiska wcale

We Francji nic nie musisz robić — nazwisko używane jest dobrowolne. W Polsce przy transkrypcji możesz oświadczyć, że zostajesz przy dotychczasowym nazwisku.

### …zawarliście PACS, a nie ślub

PACS nie daje prawa do używania nazwiska partnera ani partnerki jako *nom d'usage*.

## Najważniejsze w skrócie

- We Francji ślub nie zmienia nazwiska w aktach; *nom d'usage* (nazwisko współmałżonka lub połączenie obu) jest dobrowolne i trzeba je zgłaszać każdej instytucji.
- Do Assurance Maladie i Caf zgłosisz nazwisko używane przez usługę online.
- Po ślubie we Francji polskie nazwisko zmieniasz przez transkrypcję aktu w konsulacie RP (60 €) z oświadczeniem o nazwisku.
- Gdy wniosek składa jedno z małżonków, oświadcza ono nazwisko tylko za siebie.
- Stary paszport i dowód są ważne 4 miesiące od doręczenia odpisu polskiego aktu — wymień je wcześniej.