# Mobbing w pracy we Francji (harcèlement moral): jak zebrać dowody, komu zgłosić i jak chroni cię prawo - Adres: https://popolsku.fr/baza-wiedzy/mobbing-harcelement-moral-w-pracy-dowody-zgloszenie-ochrona-francja/ - Rodzaj: poradnik - Region: cała Francja - Dział: Praca i bezrobocie › Spory z pracodawcą i inspekcja pracy - Stan informacji na dzień: 13.10.2026 - Zweryfikowano: 13.10.2026 - Ostatnia zmiana: 13.10.2026 - Źródła: - [Service Public — Harcèlement moral, zakładka Travail (secteur privé) (F2354, vérifié le 31.10.2025)](https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F2354) - [Ministère du Travail (Code du travail numérique) — Le harcèlement moral (mis à jour le 03.07.2025)](https://code.travail.gouv.fr/fiche-ministere-travail/le-harcelement-moral) - [Code du travail — art. L1154-1 (ciężar dowodu)](https://code.travail.gouv.fr/code-du-travail/l1154-1) - [Code du travail — art. L2312-59 (prawo alarmu CSE)](https://code.travail.gouv.fr/code-du-travail/l2312-59) - [Code du travail — art. L1152-3 (nieważność rozwiązania umowy)](https://code.travail.gouv.fr/code-du-travail/l1152-3) - [Code du travail — art. L1152-6 (mediacja)](https://code.travail.gouv.fr/code-du-travail/l1152-6) - Cytowanie: „Mobbing w pracy we Francji (harcèlement moral): jak zebrać dowody, komu zgłosić i jak chroni cię prawo”, PoPolsku.fr, stan informacji na dzień 13.10.2026, https://popolsku.fr/baza-wiedzy/mobbing-harcelement-moral-w-pracy-dowody-zgloszenie-ochrona-francja/ --- Krótka odpowiedź: we Francji **mobbing w pracy** (*harcèlement moral*) to **powtarzające się** zachowania, które pogarszają twoje warunki pracy i mogą naruszać twoje prawa i godność, szkodzić zdrowiu albo przyszłości zawodowej. Zbieraj **datowane dowody**, zgłoś sprawę **na piśmie pracodawcy** albo przedstawicielom pracowników, możesz też zawiadomić **inspekcję pracy**. Masz **5 lat** od ostatniego zdarzenia na pozew do **sądu pracy** (*conseil de prud'hommes*) i **6 lat** na **zawiadomienie o przestępstwie** na policji lub w żandarmerii. Za zgłoszenie mobbingu w dobrej wierze **nie można cię ukarać ani zwolnić**. ## Zakres terytorialny Poradnik opisuje zasady dla **pracowników sektora prywatnego** we **Francji metropolitalnej** (także na Korsyce i w Alzacji-Mozeli), według francuskiego kodeksu pracy i kodeksu karnego. Pracownicy sektora publicznego (urzędnicy i pracownicy kontraktowi administracji) mają osobną procedurę — ten poradnik jej nie opisuje. **Molestowanie seksualne** (*harcèlement sexuel*) ma odrębne przepisy i nie jest tu omawiane. **Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika.** ## Co jest mobbingiem (harcèlement moral) Według ministerstwa pracy i Service Public mobbing to **powtarzające się działania**, które powodują albo mogą spowodować **pogorszenie warunków pracy** i w efekcie: - naruszają twoje **prawa i godność**, - szkodzą twojemu **zdrowiu fizycznemu lub psychicznemu**, - albo zagrażają twojej **przyszłości zawodowej**. Ważne: - **Nie musi być zamiaru** zaszkodzenia — wystarczy, że zachowanie ma taki skutek. - Nie musisz mieć **udokumentowanej szkody** — wystarczy, że sytuacja może naruszać twoje prawa, zdrowie lub karierę. - Sprawcą może być **pracodawca, przełożony, współpracownik**, a nawet **podwładny**. - Ochrona dotyczy każdego pracownika — na **CDI, CDD**, w **okresie próbnym**, a także **stażystów, apprentich** i **kandydatów** do pracy. ### Przykłady zachowań Przykłady zachowań, które — jeśli się powtarzają — mogą zostać uznane za mobbing: - **odsuwanie od pracy** i izolowanie (tzw. *mise au placard*), - **powtarzające się poniżające uwagi** i obelgi, - przemoc, niestosowne gesty, szykany, - **groźby** dotyczące kariery lub utraty pracy, - celowo **gorsze warunki pracy** niż u innych pracowników, - zachowania przełożonego **wykraczające poza normalne kierowanie pracą**. Sąd ocenia każdą sprawę indywidualnie. ## Jak zebrać dowody Service Public zaleca gromadzenie m.in.: - **danych sprawcy** (imię, nazwisko, kontakt), - **zrzutów ekranu** (SMS-y, wiadomości, obrazy), - **kopii e-maili**, - **dokumentów pracy** (paski płacowe, wyniki ocen okresowych itp.), - **nagrań audio lub wideo**, - **pisemnych oświadczeń świadków** (z ich pełnymi danymi), - **zaświadczenia lekarskiego**. Dowody **datuj** — będą brane pod uwagę, nawet jeśli zdarzenia trwały latami. Prowadź na bieżąco notatki: co się stało, kiedy, kto był obecny. ### Kto musi co udowodnić w sądzie pracy Nie musisz udowadniać mobbingu „w 100%”. Według art. L1154-1 kodeksu pracy przedstawiasz **fakty, które pozwalają przypuszczać**, że doszło do mobbingu. Wtedy to **druga strona** musi wykazać, że to nie był mobbing, a jej decyzje miały obiektywne uzasadnienie. Sąd bierze pod uwagę wszystkie przedstawione elementy łącznie, także **dokumentację medyczną**. ## Komu zgłosić mobbing w firmie ### Gdy sprawcą jest współpracownik lub przełożony - **Zgłoś sprawę pracodawcy na piśmie** i poproś o przywrócenie normalnych warunków pracy. Service Public udostępnia wzór takiego pisma (*Modèle de lettre pour signaler des faits pouvant relever du harcèlement moral ou sexuel au travail*). - Możesz też zawiadomić: **przełożonego**, **dział kadr**, **osobę wyznaczoną do takich spraw**, **lekarza medycyny pracy** albo **przedstawiciela pracowników**. - W firmie z **co najmniej 11 pracownikami** sprawę można zgłosić **radzie pracowniczej** (*comité social et économique*, CSE). W mniejszych firmach rolę przedstawicieli pełnią członkowie **regionalnych komisji parytetowych** (*commissions paritaires régionales interprofessionnelles*, CPRI). Po zgłoszeniu pracodawca **musi przeprowadzić wyjaśnienie** (*enquête*). Jeśli fakty się potwierdzą, musi **ukarać sprawcę** (np. przeniesienie, zawieszenie, a nawet zwolnienie). Jeśli nic nie zrobi, możesz domagać się od niego **odszkodowania**. ### Gdy sprawcą jest pracodawca Zgłoś sprawę **przedstawicielom pracowników** (CSE albo CPRI) i/lub **inspekcji pracy**. ### Prawo alarmu CSE Członkowie CSE mają **prawo alarmu** (*droit d'alerte*) przy mobbingu. Pracodawca musi wtedy **niezwłocznie** przeprowadzić wyjaśnienie i zakończyć sytuację. Jeśli tego nie zrobi albo nie ma porozumienia co do faktów, członek CSE może skierować sprawę do sądu pracy, który rozpatruje ją w **trybie przyspieszonym** — chyba że ty, poinformowany/poinformowana na piśmie, się temu sprzeciwisz. ### Lekarz medycyny pracy **Lekarz medycyny pracy** (*médecin du travail*) może zaproponować na piśmie zmiany na twoim stanowisku lub w czasie pracy ze względu na stan zdrowia. Pracodawca musi wziąć te propozycje pod uwagę, a odmowę uzasadnić na piśmie. ### Mediacja Przed sprawą sądową ty albo osoba oskarżona możecie zaproponować **mediację**. Mediatora wybieracie wspólnie (może to być ktoś z firmy). Jeśli mediacja się nie uda, mediator informuje o możliwych sankcjach i gwarancjach dla ofiary. ## Inspekcja pracy Możesz zawiadomić **inspekcję pracy** (*inspection du travail*). Inspekcja prowadzi własne kontrole, może stwierdzić fakty w protokole i przekazać sprawę **prokuratorowi** (*procureur de la République*). Kontakt do inspekcji znajdziesz przez regionalną dyrekcję ds. gospodarki, zatrudnienia, pracy i solidarności (**DREETS**). ## Sąd pracy (conseil de prud'hommes) W sądzie pracy możesz: - domagać się **odszkodowania** — pracodawca może musieć zapłacić, **nawet jeśli to nie on był sprawcą**, - domagać się **unieważnienia zwolnienia, rupture conventionnelle albo rezygnacji**, jeśli były związane z mobbingiem. **Termin: 5 lat** od **ostatniego** zdarzenia. Jeśli zmieścisz się w terminie, sąd może wziąć pod uwagę także wcześniejsze zdarzenia. Jeśli umowa o pracę już się zakończyła, nie zwlekaj z pozwem i skonsultuj termin z prawnikiem. Możesz pozwać pracodawcę **także wtedy, gdy złożyłeś już zawiadomienie** na policji. Nie musisz informować pracodawcy o złożeniu zawiadomienia przeciwko sprawcy. **Związek zawodowy** reprezentatywny w firmie może wystąpić do sądu **w twoim imieniu**, za twoją **pisemną zgodą**. ## Zawiadomienie o przestępstwie Mobbing jest **przestępstwem**. Zawiadomienie (*plainte*) składasz na **komisariacie policji** albo w **żandarmerii**. - **Termin: 6 lat** od ostatniego zdarzenia (gestu, wypowiedzi). - Możesz zostać **stroną cywilną** (*partie civile*) — przy składaniu zawiadomienia albo później, do dnia wyroku — żeby domagać się odszkodowania i śledzić sprawę. - Kara dla sprawcy: do **2 lat więzienia** i **30 000 € grzywny**; przy dwóch okolicznościach obciążających (np. mobbing przez internet, który spowodował niezdolność do pracy powyżej 8 dni) — do **3 lat** i **45 000 €**. - Możesz skorzystać z pomocy **adwokata**. Jeśli nie masz pieniędzy, możesz wystąpić o **pomoc prawną z urzędu** (*aide juridictionnelle*). ## Ochrona przed zwolnieniem i karą Jeśli doznałeś mobbingu, **odmówiłeś** mu się poddać albo **w dobrej wierze** zgłosiłeś lub poświadczyłeś takie fakty, pracodawca **nie może** cię za to: - **zwolnić** ani **ukarać**, - **dyskryminować** (np. przy wynagrodzeniu, awansie, szkoleniach, godzinach pracy, ocenie, przeniesieniu, przedłużeniu umowy), - odsunąć od **rekrutacji, stażu czy szkolenia**. Zwolnienie z tego powodu jest **nieważne** (art. L1152-3 kodeksu pracy). Możesz wtedy żądać **przywrócenia do pracy** albo **odszkodowania** za nieważne zwolnienie. Ochrona dotyczy zgłoszeń **w dobrej wierze** — nie obejmuje kogoś, kto **wiedział, że zgłaszane fakty są nieprawdziwe**. Ta sama ochrona dotyczy **świadków**. ## Obowiązki pracodawcy Pracodawca musi m.in.: - **zapobiegać** mobbingowi i chronić zdrowie fizyczne i psychiczne pracowników, - **informować** pracowników o przepisach karnych dotyczących mobbingu (np. ogłoszenie przy wejściu, strona internetowa), - w firmie z **co najmniej 50 pracownikami** — wpisać zakaz mobbingu do **regulaminu pracy** (*règlement intérieur*), - **reagować natychmiast** po zgłoszeniu i doprowadzić do zakończenia sytuacji. ## Co zrobić, jeśli… ### …boisz się, że zgłoszenie pogorszy twoją sytuację Zgłoszenie w dobrej wierze jest chronione. Zrób je **na piśmie** (najlepiej listem poleconym albo e-mailem z potwierdzeniem) i zachowaj kopię. Jeśli po zgłoszeniu spotkają cię kary lub zwolnienie, zachowaj korespondencję — to ważny dowód w sądzie pracy. ### …pracodawca nie reaguje na zgłoszenie Zawiadom **CSE** (jeśli jest) i **inspekcję pracy**. Rozważ pozew do **sądu pracy** — pracodawca odpowiada za brak reakcji. ### …mobbing wpływa na twoje zdrowie Idź do **lekarza** — zaświadczenie lekarskie jest jednym z dowodów. Możesz też poprosić o wizytę u **lekarza medycyny pracy**. ### …chcesz odejść z pracy z powodu mobbingu Nie podpisuj rezygnacji ani rupture conventionnelle pod presją bez porady. Według Service Public sąd pracy może **unieważnić** rezygnację, zwolnienie albo rupture conventionnelle związane z mobbingiem — np. rupture conventionnelle, jeśli pracodawca wiedział o mobbingu i nic nie zrobił. Przed decyzją skonsultuj się z prawnikiem albo związkiem zawodowym. Ten poradnik opisuje ogólne zasady. W konkretnej sprawie skorzystaj z porady adwokata, związku zawodowego albo bezpłatnej informacji prawnej.