# Koncyliator sądowy we Francji (conciliateur de justice): bezpłatna ugoda z sąsiadem, właścicielem lub firmą i kiedy jest obowiązkowa przed sądem

- Adres: https://popolsku.fr/baza-wiedzy/koncyliator-sadowy-conciliateur-de-justice-francja/
- Rodzaj: poradnik
- Region: cała Francja
- Dział: Prawo i konsumenci › Spory i pomoc prawna › Koncyliator sądowy
- Stan informacji na dzień: 13.10.2026
- Zweryfikowano: 13.10.2026
- Ostatnia zmiana: 13.10.2026
- Źródła:
  - [Service Public — Conciliateur de justice (F1736, vérifié le 01.09.2025)](https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F1736)
  - [Conciliateurs de France — conciliateurs.fr (rola, zakres sporów, wyszukiwarka dyżurów, podstawa prawna)](https://www.conciliateurs.fr/)
  - [Service Public — Accord amiable pour éviter un procès civil (F1732, vérifié le 01.09.2025)](https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F1732)
  - [Légifrance — Code de procédure civile, art. 750-1](https://www.legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000039501708/)
  - [Service Public — Opłata 50 € przy wszczęciu postępowania od 1.03.2026 (A18826)](https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/actualites/A18826)
  - [Service Public — Contribution pour l'aide juridique (50 €) i zwolnienia (F33227)](https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F33227)
- Cytowanie: „Koncyliator sądowy we Francji (conciliateur de justice): bezpłatna ugoda z sąsiadem, właścicielem lub firmą i kiedy jest obowiązkowa przed sądem”, PoPolsku.fr, stan informacji na dzień 13.10.2026, https://popolsku.fr/baza-wiedzy/koncyliator-sadowy-conciliateur-de-justice-francja/

---

Krótka odpowiedź: **koncyliator sądowy** (*conciliateur de justice*) to zaprzysiężony wolontariusz, pomocnik wymiaru sprawiedliwości, który **bezpłatnie** pomaga ci dogadać się z drugą stroną — np. z sąsiadem, właścicielem mieszkania (czynsz, kaucja, opłaty) albo firmą. Zanim pozwiesz kogoś o zapłatę **do 5 000 €** albo w sprawie uciążliwości sąsiedzkich (*trouble anormal du voisinage*), co do zasady **musisz najpierw spróbować polubownego rozwiązania** — inaczej sąd może uznać pozew za niedopuszczalny. Koncyliatora znajdziesz na **conciliateurs.fr** albo przez sekretariat sądu (*greffe du tribunal judiciaire*). Jeśli się dogadacie, podpisujecie porozumienie (*constat d'accord*), które sąd może zatwierdzić.

## Zakres terytorialny

Poradnik dotyczy **Francji metropolitalnej, w tym Korsyki i Alzacji-Mozeli**. Koncyliatorzy przyjmują lokalnie, na dyżurach (*permanences*). **Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem.**

## Kim jest koncyliator

Według Service Public i conciliateurs.fr koncyliator:

- jest **pomocnikiem wymiaru sprawiedliwości** (*auxiliaire de justice*), działa społecznie i jest zaprzysiężony;
- jest powoływany przez **pierwszego prezesa sądu apelacyjnego** (*premier président de la cour d'appel*);
- pracuje **bezpłatnie** dla stron — zarówno przy ugodzie z własnej inicjatywy, jak i skierowanej przez sąd;
- **nie udziela porad prawnych** — jego rolą jest pomoc w dojściu do porozumienia, a nie rozstrzyganie, kto ma rację.

## Jakie spory prowadzi

| Rodzaj sporu | Przykłady |
|---|---|
| **Sąsiedzkie** | hałas, zwierzęta, granice działki, przejazd, wspólny mur, nasadzenia |
| **Najem mieszkania** | czynsz, opłaty (*charges*), kaucja, protokół stanu mieszkania (*état des lieux*) |
| **Długi między osobami prywatnymi** | niezwrócona pożyczka, niezapłacona usługa |
| **Konsumenckie** | usługi, budowlanka, telefon, energia, banki, ubezpieczenia — z wyjątkiem sporów o klauzule abuzywne |
| **Wspólnota mieszkaniowa** (*copropriété*) | syndyk, opłaty, remonty (według conciliateurs.fr) |
| **Między przedsiębiorcami** | sprawy handlowe |

**Czego koncyliator nie prowadzi:**

- spraw **stanu cywilnego**;
- spraw **rodzinnych** (alimenty, miejsce zamieszkania dzieci) — to sędzia rodzinny (*juge aux affaires familiales*);
- spraw **karnych**;
- sporów z **administracją** — tu właściwy jest Rzecznik Praw (*Défenseur des droits*) albo sąd administracyjny.

Spory pracownicze: conciliateurs.fr wymienia je z zastrzeżeniami, a Service Public ich nie wymienia. Przy sporze z pracodawcą nie licz na koncyliatora — właściwy jest sąd pracy (*conseil de prud'hommes*).

## Kiedy próba ugody jest obowiązkowa przed sądem

Według art. 750-1 kodeksu postępowania cywilnego (stosowanego w sprawach wniesionych do sądu od 1 października 2023 r.) i Service Public (strona sprawdzona 1.09.2025) przed pozwem musisz spróbować polubownego rozwiązania, gdy:

- żądasz zapłaty kwoty **nieprzekraczającej 5 000 €**;
- chodzi o **uciążliwości sąsiedzkie** (*trouble anormal du voisinage*);
- chodzi o niektóre inne sprawy sąsiedzkie wymienione w przepisach: m.in. **rozgraniczenie działek** (*bornage*), niektóre **służebności**, **odległości drzew i żywopłotów** oraz ich przycinanie, odległości budowli (np. ogrodzeń) od granicy, czyszczenie rowów.

Według conciliateurs.fr do wyboru jest koncyliacja, **mediacja** albo tzw. procedura partycypacyjna (z adwokatami). Bez próby ugody sąd **może uznać pozew za niedopuszczalny**.

### Kiedy obowiązek nie dotyczy

Service Public wymienia m.in.:

- gdy prosisz sąd tylko o **zatwierdzenie** (homologację) porozumienia;
- gdy prawo wymaga najpierw odwołania do organu, który wydał decyzję;
- gdy masz **uzasadniony powód**: **pilną sytuację** (np. wyciek wody, brak ogrzewania), okoliczności uniemożliwiające próbę ugody albo **brak wolnego koncyliatora** — gdy pierwsze spotkanie mogłoby się odbyć dopiero **po ponad 3 miesiącach** od zgłoszenia sprawy (zachowaj dowód zgłoszenia i odpowiedzi);
- gdy szczególny przepis przewiduje próbę pojednania przez sędziego lub organ;
- gdy nie powiodła się uproszczona procedura odzyskiwania drobnych należności.

## Jak znaleźć koncyliatora i zgłosić sprawę

1. Wejdź na **conciliateurs.fr** i znajdź dyżur w pobliżu. Właściwy jest koncyliator z okolic **twojego miejsca zamieszkania, miejsca sporu albo miejsca zamieszkania drugiej strony**.
2. Zgłoś sprawę: **online**, **telefonicznie** albo **listownie**. Możesz też złożyć wniosek w sekretariacie sądu (*greffe du tribunal judiciaire*).
3. Opisz jasno fakty i dołącz dokumenty (np. umowę najmu, protokół stanu mieszkania, korespondencję, zdjęcia).

Sędzia może też sam skierować strony na spotkanie z koncyliatorem w trakcie sprawy.

## Jak przebiega koncyliacja

- Koncyliator wysłuchuje strony **osobno lub razem** i pomaga w rozmowie.
- Możesz przyjść z **osobą, którą wybierzesz** — Service Public mówi o osobie uprawnionej do występowania przed danym sądem; zapytaj koncyliatora, kto może ci towarzyszyć.
- Za zgodą stron koncyliator może obejrzeć miejsce sporu i wysłuchać inne osoby.
- Koncyliator przekazuje sędziemu treść rozmów tylko za zgodą stron.

**Ile to trwa:** przy koncyliacji skierowanej przez sąd — najwyżej **5 miesięcy**, z możliwością jednorazowego przedłużenia o **3 miesiące**. Przy koncyliacji z własnej inicjatywy nie ma sztywnego terminu.

## Wynik

- **Porozumienie:** koncyliator spisuje **constat d'accord**, który podpisują strony; każda dostaje egzemplarz. Porozumienie może zostać **zatwierdzone przez sędziego** (homologacja).
- **Brak porozumienia** (albo druga strona nie przyszła): każda strona może skierować sprawę do sądu. Zachowaj dowód, że próbowałeś ugody. Od 1 marca 2026 r. wniesienie sprawy cywilnej do sądu (*tribunal judiciaire*) w pierwszej instancji kosztuje **50 €** (elektroniczny znaczek skarbowy *timbre fiscal*, kupowany tylko online); nie płacisz m.in., jeśli masz pomoc prawną z urzędu (*aide juridictionnelle*) albo składasz wniosek o nakaz zapłaty (*injonction de payer*). Sama koncyliacja pozostaje bezpłatna.

## Co zrobić, jeśli…

### …właściciel nie oddaje kaucji

To typowa sprawa dla koncyliatora. Przygotuj umowę najmu, protokoły stanu mieszkania przy wprowadzce i wyprowadzce oraz dowód wpłaty kaucji. Więcej o protokole: [État des lieux we Francji](https://popolsku.fr/baza-wiedzy/etat-des-lieux-protokol-stanu-mieszkania-francja/).

### …sąsiad nie przyjdzie na spotkanie

Koncyliacja się nie powiedzie, ale możesz iść do sądu — próba ugody została podjęta.

### …spór dotyczy urzędu (CAF, prefektura, urząd skarbowy)

Koncyliator nie zajmuje się sporami z administracją. Skorzystaj z odwołania w urzędzie, mediatora danej instytucji, Défenseur des droits albo sądu administracyjnego.

### …słabo mówisz po francusku

Źródła nie mówią, czy koncyliator zapewnia tłumacza. Zapytaj przy zgłoszeniu, czy możesz przyjść z osobą, która ci pomoże.

Ten poradnik opisuje ogólne zasady według Service Public (strona sprawdzona 1.09.2025) i conciliateurs.fr. Przepisy o obowiązkowej próbie ugody (art. 750-1 kodeksu postępowania cywilnego) bywały zmieniane — w sprawie indywidualnej zapytaj w sądzie lub punkcie porad prawnych.