# Polskie małżeństwo we Francji: które prawo decyduje o majątku i kiedy podpisać umowę majątkową u notariusza

- Adres: https://popolsku.fr/baza-wiedzy/intercyza-contrat-de-mariage-ustroj-majatkowy-para-polska-francja/
- Rodzaj: poradnik
- Region: cała Francja
- Dział: Rodzina i dzieci › Ślub, PACS i rozwód › Ślub we Francji
- Stan informacji na dzień: 26.10.2026
- Zweryfikowano: 26.10.2026
- Ostatnia zmiana: 26.10.2026
- Źródła:
  - [Service Public — umowa majątkowa małżeńska (contrat de mariage)](https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F948)
  - [Service Public — zmiana ustroju majątkowego małżonków](https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F1535)
  - [Izba Notarialna Gironde — ustrój majątkowy małżonków w sytuacji międzynarodowej](https://chambre-gironde.notaires.fr/2023/07/28/regimes-matrimoniaux-et-situation-internationale/)
  - [Haska Konferencja Prawa Prywatnego (HCCH) — Konwencja z 14 marca 1978 r. o prawie właściwym dla ustrojów majątkowych](https://www.hcch.net/fr/instruments/conventions/full-text/?cid=87)
  - [Izba Notarialna Paryża — rozporządzenie UE w sprawie ustrojów majątkowych małżeńskich](https://paris.notaires.fr/fr/actualites/couple-le-reglement-europeen-applicable-aux-regimes-matrimoniaux)
  - [Service Public — małżeństwo, PACS i konkubinat: różnice](https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F14485)
- Cytowanie: „Polskie małżeństwo we Francji: które prawo decyduje o majątku i kiedy podpisać umowę majątkową u notariusza”, PoPolsku.fr, stan informacji na dzień 26.10.2026, https://popolsku.fr/baza-wiedzy/intercyza-contrat-de-mariage-ustroj-majatkowy-para-polska-francja/

---

Ten poradnik dotyczy par, w których co najmniej jedna osoba jest Polakiem, a małżonkowie mieszkają we Francji albo planują tu ślub. Wyjaśnia, które prawo decyduje o majątku małżonków, kiedy może się ono zmienić i jak u notariusza wybrać prawo albo ustrój majątkowy.

Miejsce zawarcia ślubu — w Polsce czy we Francji — nie decyduje o prawie właściwym dla majątku. Znaczenie mają data ślubu, obywatelstwo małżonków, miejsce ich zamieszkania oraz to, czy wybrali prawo albo podpisali umowę majątkową. Wybór prawa państwa (np. polskiego albo francuskiego) i wybór ustroju majątkowego (np. rozdzielności majątkowej) to dwie różne decyzje.

## Które prawo decyduje o majątku małżonków?

Według francuskich reguł, jeśli małżonkowie nie wybrali prawa przed ślubem, prawo właściwe zależy od daty ślubu:

- **Ślub przed 1 września 1992 r.:** szuka się prawa, które małżonkowie chcieli przyjąć w dniu ślubu — najczęściej prawa państwa pierwszego wspólnego miejsca zamieszkania. Tak ustalone prawo nie zmienia się samo.
- **Ślub od 1 września 1992 r. do 28 stycznia 2019 r.:** stosuje się Konwencję haską z 14 marca 1978 r. Co do zasady właściwe jest prawo państwa, w którym małżonkowie po ślubie po raz pierwszy wspólnie zamieszkali. W niektórych przypadkach stosuje się prawo wspólnego obywatelstwa, np. gdy po ślubie nie zamieszkali w tym samym państwie. W tym okresie prawo może zmienić się samo (zob. niżej).
- **Ślub od 29 stycznia 2019 r.:** stosuje się rozporządzenie UE 2016/1103. Co do zasady właściwe jest prawo pierwszego wspólnego miejsca zamieszkania po ślubie; gdy go nie ma — prawo wspólnego obywatelstwa (ta reguła nie działa, jeśli oboje mają te same dwa obywatelstwa); w ostateczności prawo państwa najściślej związanego z małżonkami. Prawo to nie zmienia się samo.

Przy rozporządzeniu UE sąd może wyjątkowo, na wniosek jednego z małżonków, zastosować prawo ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania. Muszą być spełnione łącznie trzy warunki: zgoda sądu, znacznie dłuższy pobyt w tym państwie niż w pierwszym oraz dowód, że małżonkowie urządzili swoje sprawy majątkowe według tego prawa.

## Kiedy prawo może zmienić się samo?

Dotyczy to tylko małżeństw zawartych od 1 września 1992 r. do 28 stycznia 2019 r., które nie wybrały prawa i nie podpisały umowy majątkowej. Wtedy prawo państwa, w którym oboje mieszkają, zastępuje dotychczasowe prawo:

- gdy zamieszkanie w tym państwie po ślubie trwa ponad 10 lat,
- od chwili zamieszkania w państwie, którego oboje są obywatelami, albo od nabycia przez oboje obywatelstwa tego państwa,
- od chwili wspólnego zamieszkania, jeśli wcześniejsze prawo wynikało tylko z tego, że po ślubie nie mieszkali w tym samym państwie.

Taka zmiana działa tylko na przyszłość. Majątek, który małżonkowie mieli przed zmianą, pozostaje pod dawnym prawem. Dlatego przy zakupie domu ważne jest, kiedy nabyliście wcześniejsze nieruchomości i inne składniki majątku. Małżonkowie mogą jednak w każdej chwili, w przepisanej formie, poddać nowemu prawu cały swój majątek.

## Czy można samemu wybrać prawo?

Tak. Przed ślubem wybór prawa trzeba wyrazić jednoznacznie: w umowie majątkowej, w osobnym akcie albo w oświadczeniu wpisanym do aktu małżeństwa.

Także w trakcie małżeństwa możecie wybrać prawo — zarówno na podstawie Konwencji haskiej, jak i rozporządzenia UE. Wybrać można:

- prawo państwa, którego obywatelem jest co najmniej jedno z was w chwili wyboru — np. prawo polskie,
- prawo państwa, w którym co najmniej jedno z was ma w tym momencie zwykłe miejsce zamieszkania — np. prawo francuskie.

Rozporządzenie UE obejmuje też małżeństwa zawarte przed 29 stycznia 2019 r., jeśli wybór prawa nastąpi po tej dacie. Według Konwencji haskiej dla nieruchomości można osobno wskazać prawo państwa, w którym się znajdują.

Wyboru prawa dokonuje się z pomocą notariusza. Nie zakładajcie, że taki akt będzie automatycznie skuteczny w każdym innym państwie: niektóre państwa nie uznają umów majątkowych. Przed przeprowadzką za granicę warto zapytać notariusza lub doradcę w państwie, do którego się przenosicie.

## Jakie ustroje przewiduje prawo francuskie?

Gdy właściwe jest prawo francuskie, a małżonkowie nie podpisali umowy, obowiązuje ustawowa wspólność dorobku (*communauté réduite aux acquêts*). Każde z małżonków pozostaje wyłącznym właścicielem tego, co miało przed ślubem, a rzeczy nabyte w trakcie małżeństwa są wspólne.

W umowie majątkowej można wybrać inny ustrój, np.:

- **rozdzielność majątkową** (*séparation de biens*) — majątki pozostają osobne, ale każde z was musi przyczyniać się do kosztów małżeństwa, a długi na utrzymanie domu i wychowanie dzieci obciążają oboje,
- **wspólność całkowitą** (*communauté universelle*) — wszystkie obecne i przyszłe składniki majątku są wspólne, a wierzyciele mogą żądać spłaty z całego majątku,
- **udział w dorobku** (*participation aux acquêts*) — w czasie małżeństwa działa jak rozdzielność, a przy rozwodzie lub śmierci dorobek obojga dzieli się między małżonków,
- **zmodyfikowaną wspólność dorobku** — np. z nierównym podziałem majątku wspólnego.

## Jak podpisać umowę majątkową przed ślubem?

Umowę majątkową (*contrat de mariage*) podpisujecie u notariusza przed ślubem. Warto zgłosić się kilka tygodni wcześniej. Notariusz pyta m.in. o majątek każdego z was, o dzieci (wspólne lub nie) i o sytuację zawodową. Doradza, proponuje treść umowy i rejestruje jej ostateczną wersję.

Notariusz ma obowiązek doradzić wam. Jest to szczególnie ważne, gdy jedno z was nie jest obywatelem Francji — z powodu możliwego konfliktu przepisów różnych państw oraz skutków cywilnych i podatkowych.

## Jak zmienić ustrój majątkowy po ślubie?

Po ślubie możecie podpisać umowę majątkową, zmienić dotychczasową umowę albo zmienić ustrój. Muszą być spełnione trzy warunki: zmiana leży w interesie rodziny (także samej pary albo jednego z małżonków), oboje się na nią zgadzacie, a akt sporządza notariusz.

Do notariusza warto zabrać książeczkę rodzinną (*livret de famille*), dowody tożsamości, dotychczasową umowę majątkową (jeśli jest) oraz imiona, nazwiska i adresy dzieci.

> Uwaga: jeśli któreś z was jest objęte ochroną prawną (opieką, kuratelą, *sauvegarde de justice* albo *habilitation familiale*), zmiana wymaga najpierw zgody sędziego opiekuńczego (*juge des contentieux de la protection*) albo rady rodzinnej. Do notariusza idziecie dopiero po jej uzyskaniu.

### Kogo trzeba poinformować?

- pełnoletnie dzieci (wspólne lub nie) — listem poleconym za potwierdzeniem odbioru albo przez komornika; za pełnoletnie dziecko objęte ochroną prawną informację otrzymuje jego przedstawiciel,
- przedstawiciela małoletniego dziecka pozostającego pod opieką (*tutelle*),
- wierzycieli — przez ogłoszenie w dzienniku ogłoszeń urzędowych (*journal d'annonces légales*), zwykle zleca je notariusz,
- osoby, które były stronami dotychczasowej umowy majątkowej (np. rodzica, który w niej dokonał darowizny).

Pełnoletnie dzieci mogą wnieść sprzeciw w ciągu 3 miesięcy od poinformowania, a wierzyciele — w ciągu 3 miesięcy od ogłoszenia. Brak sprzeciwu dzieci w tym terminie oznacza ich milczącą zgodę.

### Małoletnie dzieci

Jeśli macie małoletnie dzieci, notariusz sprawdza, czy zmiana nie narusza ich interesów. Gdy uzna, że poważnie im szkodzi, może skierować sprawę do sędziego rodzinnego (*juge aux affaires familiales*) działającego jako sędzia opiekuńczy dla małoletnich.

### Co, jeśli ktoś wniesie sprzeciw?

Wtedy musicie wystąpić do sądu (*tribunal judiciaire*) właściwego dla waszego miejsca zamieszkania o zatwierdzenie zmiany (*homologation*). Adwokat jest obowiązkowy. Sąd bada interes rodziny i ewentualną szkodę dla wierzycieli; może wysłuchać dzieci, ale nie musi się stosować do ich zdania.

### Od kiedy zmiana działa?

Notariusz wnosi o wpisanie zmiany na marginesie aktu małżeństwa. Między małżonkami nowy ustrój działa od daty aktu notarialnego albo od daty wyroku zatwierdzającego. Wobec osób trzecich działa 3 miesiące po wpisaniu wzmianki na marginesie aktu małżeństwa. Bez tej wzmianki można się na zmianę powołać wobec osób trzecich, jeśli w umowach z nimi małżonkowie oświadczyli, że zmienili ustrój.

Koszt zmiany oblicza notariusz. Zależy on m.in. od rodzaju zmiany i wartości majątku; przy sprzeciwie dochodzą koszty adwokata.

## Czym różnią się PACS i konkubinat?

W związku partnerskim (PACS), jeśli umowa nie stanowi inaczej, majątki partnerów są oddzielne, a rzeczy nabyte przez każde z nich należą do niego. W konkubinacie każdy również zachowuje własne rzeczy. W obu przypadkach warto móc udowodnić, co do kogo należy; przy cennych przedmiotach można sporządzić wspólną listę.

Jeśli partnerzy albo konkubenci kupują mieszkanie razem, ich udziały wynikają z aktu kupna (np. po 50%). Do tych związków nie stosuje się małżeńskiej wspólności dorobku.