# Emerytura progresywna we Francji (retraite progressive) od 60 lat: część etatu i część emerytury — warunki, zgoda pracodawcy i wniosek

- Adres: https://popolsku.fr/baza-wiedzy/emerytura-progresywna-retraite-progressive-od-60-lat-francja/
- Rodzaj: poradnik
- Region: cała Francja
- Dział: Zasiłki i pomoc społeczna › Emerytura › Emerytura podstawowa
- Stan informacji na dzień: 14.10.2026
- Zweryfikowano: 14.10.2026
- Ostatnia zmiana: 14.10.2026
- Źródła:
  - [Service Public — Retraite progressive du salarié (F12842), vérifié le 17.11.2025](https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F12842)
  - [L'Assurance retraite — La retraite progressive](https://www.lassuranceretraite.fr/portail-info/home/actif/je-souhaite-partir-plus-tot/retraite-progressive.html)
- Cytowanie: „Emerytura progresywna we Francji (retraite progressive) od 60 lat: część etatu i część emerytury — warunki, zgoda pracodawcy i wniosek”, PoPolsku.fr, stan informacji na dzień 14.10.2026, https://popolsku.fr/baza-wiedzy/emerytura-progresywna-retraite-progressive-od-60-lat-francja/

---

Krótka odpowiedź: we Francji możesz od **60 lat** przejść na **niepełny etat** (od **40% do 80%**) i jednocześnie pobierać **część emerytury** — to **emerytura progresywna**, FR: *retraite progressive*. Potrzebujesz **co najmniej 150 kwartałów** ubezpieczenia (*trimestres*) we wszystkich podstawowych systemach emerytalnych. Dostajesz ułamek emerytury równy **100% minus twój wymiar etatu** — np. przy 60% etatu dostajesz 40% emerytury tymczasowej. Pracodawcę prosisz o niepełny etat **listem poleconym co najmniej 2 miesiące wcześniej**; jeśli nie odpowie w ciągu 2 miesięcy, to tak, jakby się zgodził. Wniosek o emeryturę progresywną składasz **najwcześniej 5 miesięcy** przed wybraną datą, najprościej **online** w serwisie Info Retraite.

## Zakres terytorialny

Poradnik dotyczy **Francji metropolitalnej, w tym Korsyki**, i **pracowników sektora prywatnego** w systemie ogólnym (*régime général*). Service Public i L'Assurance retraite nie wskazują różnic regionalnych. **Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem.** **Służba publiczna** ma osobne zasady — tutaj ich nie opisujemy. Dla **samozatrudnionych** podajemy w osobnej sekcji tylko najważniejsze różnice.

## Na czym polega emerytura progresywna

- Pracujesz w **niepełnym wymiarze** (jedna lub kilka prac na część etatu).
- Jednocześnie dostajesz **część emerytury** wyliczonej tymczasowo z praw, które masz w dniu wniosku.
- Dalej **płacisz składki emerytalne** od pensji z niepełnego etatu. Kiedy przejdziesz na pełną emeryturę, zostanie ona **przeliczona** z uwzględnieniem tego okresu.
- Pełna emerytura **nie może być niższa** niż kwota tymczasowa ustalona na początku emerytury progresywnej.

## Warunki

### Wiek: 60 lat

Jeśli emerytura progresywna zaczyna się **od 1 września 2025 r.**, minimalny wiek to **60 lat — niezależnie od roku urodzenia**. Wcześniej, zależnie od rocznika, było to od 60 do 62 lat.

### 150 kwartałów

Potrzebujesz **co najmniej 150 kwartałów** ubezpieczenia i okresów uznanych we **wszystkich podstawowych systemach emerytalnych** razem. Według L'Assurance retraite do tej liczby wliczają się m.in.:

- okresy składkowe (obowiązkowe i dobrowolne),
- okresy traktowane jak ubezpieczenie (np. bezrobocie, choroba),
- okresy wykupione,
- okresy zaliczone w innych podstawowych systemach,
- **okresy przepracowane w kraju, który ma z Francją umowę międzynarodową o zabezpieczeniu społecznym** (*convention internationale de sécurité sociale*),
- dodatkowe kwartały, np. za dzieci.

**Praca w Polsce:** Polska jest w Unii Europejskiej, której przepisy koordynują systemy emerytalne, więc okresy z Polski mogą się wliczać do 150 kwartałów. Zanim złożysz wniosek, sprawdź na swoim koncie emerytalnym (*relevé de carrière*) albo w Carsat, czy i jak kasa uwzględni twoje okresy z Polski.

### Wymiar etatu: 40–80%

- Twoja praca (albo kilka prac razem) musi wynosić **od 40% do 80%** ustawowego lub układowego czasu pracy.
- Przy rozliczeniu w **dniach** (*forfait jours*): od **87 do 174 dni** w roku, przy maksimum **218 dni**.

### Kiedy emerytura progresywna nie przysługuje

Według Service Public i L'Assurance retraite m.in. gdy:

- jesteś na **wcześniejszej emeryturze** (*préretraite*) — ustawowej, układowej albo przyznanej przez pracodawcę,
- pracujesz na część etatu, a **odprawę emerytalną** wykorzystujesz do zachowania pełnej lub częściowej pensji,
- jako pracownik **równolegle prowadzisz działalność na własny rachunek** (według L'Assurance retraite salarié nie może jednocześnie wykonywać działalności niezależnej),
- wykonujesz niektóre szczególne rodzaje działalności.

## Krok 1: zgoda pracodawcy na niepełny etat

1. Wyślij pracodawcy **list polecony za potwierdzeniem odbioru** (*lettre recommandée avec accusé de réception*) z prośbą o niepełny etat. Podaj **wymiar czasu pracy**, o jaki prosisz, i **datę rozpoczęcia**.
2. Wyślij go **co najmniej 2 miesiące** przed tą datą.
3. Pracodawca odpowiada **listem poleconym w ciągu 2 miesięcy** od otrzymania prośby.
4. **Brak pisemnej, uzasadnionej odpowiedzi w tym terminie oznacza zgodę.**
5. Pracodawca może odmówić tylko wtedy, gdy wymiar pracy, o który prosisz, **nie daje się pogodzić z działalnością firmy**. Musi to uzasadnić, np. ciągłością pracy albo trudnością ze znalezieniem osoby na brakującą część etatu.

Jeśli już pracujesz na część etatu, możesz o to poprosić także **przed** spełnieniem warunków wieku i stażu.

Jak wysłać list polecony za potwierdzeniem odbioru, wyjaśniamy w poradniku [List polecony we Francji](/baza-wiedzy/list-polecony-la-poste-avis-de-reception-lre-francja/).

## Krok 2: wniosek o emeryturę progresywną

- **Termin:** najwcześniej **5 miesięcy** przed wybraną datą rozpoczęcia. Emerytura progresywna **nie przyznaje się automatycznie**.
- **Online:** na swoim koncie w serwisie **Info Retraite** albo na koncie L'Assurance retraite — usługa *Demander ma retraite progressive*. Formularz możesz zapisać i wrócić do niego przez **90 dni**.
- **Zaświadczenie od pracodawcy** (*attestation employeur*) dla kas emerytalnych dołączasz do wniosku — wzór pobierzesz w trakcie składania wniosku online.
- **Jeden wniosek** wystarcza dla **wszystkich kas** — podstawowych i uzupełniających.
- **Papierowo:** formularz *Demande de retraite progressive* wysyłasz do jednej ze swoich kas. Listę kas znajdziesz na koncie w zakładce *Ma carrière* / *Mes régimes de retraite*.
- Po złożeniu wniosku dostaniesz **potwierdzenie** (*récépissé*).

## Ile dostaniesz

1. Kasa wylicza **tymczasową emeryturę** z praw, które masz w dniu wniosku.
2. Wypłaca ci jej **ułamek**: **100% minus twój wymiar etatu**.
3. Ten sam ułamek dotyczy innych systemów, w których masz prawa.

| Twój wymiar etatu | Część emerytury |
|---|---|
| 80% | 20% |
| 65% | 35% |
| 60% | 40% |
| 40% | 60% |

Orientacyjną kwotę policzysz w symulatorze *Mon estimation retraite* na koncie emerytalnym.

### Składki od pełnego etatu (surcotisation)

**Za pisemną zgodą pracodawcy** możesz płacić składki emerytalne od pensji odpowiadającej **pełnemu etatowi**, choć pracujesz na część. Według L'Assurance retraite daje to emeryturę taką, jak przy pracy na pełny etat.

## Zmiany w trakcie

- **Zmieniasz wymiar pracy (nadal 40–80%):** zgłoś to na piśmie do swojej kasy (Carsat). Emerytura zostaje przeliczona od 1. dnia następnego miesiąca. L'Assurance retraite wymaga m.in. umowy o pracę na część etatu, oświadczenia, że nie masz innej pracy, zaświadczenia pracodawcy o pełnym wymiarze czasu pracy i numeru ubezpieczenia.
- **Zmieniasz pracę:** poinformuj Carsat i wyślij nową umowę.
- **Schodzisz poniżej 40% albo powyżej 80%:** wypłata zostaje **zawieszona** od 1. dnia następnego miesiąca i wraca, gdy znów spełnisz warunki.
- **Nie odsyłasz w terminie okresowego kwestionariusza** kasy: wypłata może zostać zawieszona.
- **Wracasz na pełny etat** albo zarabiasz na części etatu tyle, ile wcześniej na całym: emerytura progresywna **kończy się na stałe** od 1. dnia następnego miesiąca. **Nie możesz** potem znów o nią wystąpić.

## Przejście na pełną emeryturę

Przejście **nie jest automatyczne**. Gdy kończysz pracę, składasz **osobny wniosek o pełną emeryturę**. Zostanie ona przeliczona z uwzględnieniem składek z okresu pracy na część etatu i nie będzie niższa niż kwota tymczasowa. Jeśli potem znów podejmiesz pracę, obowiązują zasady łączenia pracy z emeryturą (*cumul emploi-retraite*).

## Samozatrudnieni

Według L'Assurance retraite emerytura progresywna dla samozatrudnionych dotyczy tylko osób prowadzących **wyłącznie działalność rzemieślniczą lub handlową**. Wysokość zależy od **spadku dochodów zawodowych**: w pierwszym roku dostajesz połowę tymczasowo; jeśli dochód spadł tylko o 20–50%, różnicę trzeba oddać, a przy spadku poniżej 20% emerytura nie przysługuje. Rozliczenie następuje co roku 1 lipca.

## Co zrobić, jeśli…

### …pracodawca odmówił

Sprawdź, czy odmowa przyszła **na piśmie, w ciągu 2 miesięcy i z uzasadnieniem** opartym na działalności firmy. Jeśli nie — według Service Public twoja prośba jest uznana za przyjętą. W sporze możesz zapytać o pomoc w punkcie *Allô Service Public* (sprawy prawa pracy) albo skorzystać z porady prawnej.

### …nie wiesz, ile masz kwartałów

Sprawdź **relevé de carrière** na koncie emerytalnym (Info Retraite albo L'Assurance retraite). Jeśli brakuje okresów z Polski, zapytaj Carsat, jak je udokumentować.

### …masz pytania do kasy

L'Assurance retraite: **39 60** (z komórki, internetu stacjonarnego albo z zagranicy: **09 71 10 39 60**), od poniedziałku do piątku, 8:00–17:00.

Ten poradnik opisuje ogólne zasady dla pracowników sektora prywatnego. O przyznaniu emerytury progresywnej i jej wysokości decyduje twoja kasa emerytalna.