Emerytura za pracę w Polsce i we Francji: jeden wniosek, dwie decyzje — gdzie złożyć i co przygotować

Krótka odpowiedź: jeśli pracowałeś w Polsce i we Francji, składasz jeden wniosek o emeryturę — w kraju, w którym mieszkasz. Mieszkając we Francji, składasz go we francuskiej kasie emerytalnej, a ona przekazuje go do ZUS (sprawy z Francją prowadzi I Oddział ZUS w Warszawie). Każdy kraj rozpatruje wniosek według własnych przepisów, wydaje osobną decyzję i wypłaca swoją część emerytury. Okresy pracy z obu krajów mogą być sumowane przy ustalaniu prawa do emerytury. Wniosek warto złożyć z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem.

Zakres terytorialny

Poradnik dotyczy osób, które pracowały w Polsce i we Francji metropolitalnej (także na Korsyce i w Alzacji-Mozeli), i opisuje emeryturę podstawową (retraite de base) z francuskiego systemu ogólnego oraz emeryturę z ZUS. Zasady wynikają z unijnych przepisów o koordynacji zabezpieczenia społecznego (rozporządzenia 883/2004 i 987/2009). Nie opisujemy tu emerytury uzupełniającej Agirc-Arrco, systemu rolniczego (MSA) ani pracy w krajach spoza UE. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika.

Jak to działa: sumowanie okresów i dwie emerytury

• Każdy kraj płaci za okresy ubezpieczenia u siebie. Francja płaci część emerytury za lata pracy we Francji, Polska — za lata pracy w Polsce.
• Okresy się sumuje (totalisation). Według Cleiss francuska kasa liczy emeryturę tak, jakby cała twoja kariera przebiegła w jednym kraju, a potem wypłaca tylko część proporcjonalną do okresów przepracowanych we Francji (proratisation). We Francji sumowanie ma znaczenie m.in. dla ustalenia stawki emerytury w ustawowym wieku emerytalnym.
• Każdy kraj stosuje własne warunki — w tym własny wiek emerytalny. Jeden wniosek nie oznacza, że obie emerytury zaczną się w tym samym dniu.
• Dostaniesz dwie decyzje: z Francji i z ZUS. Według ZUS wszystkie instytucje przyjmują tę samą datę złożenia wniosku.

Emerytura nie jest przyznawana automatycznie — musisz o nią wystąpić.

Gdzie złożyć wniosek

Mieszkasz we Francji

Składasz jeden wniosek we francuskiej kasie emerytalnej:

• według Cleiss — w kasie, w której byłeś ostatnio ubezpieczony we Francji (np. Carsat/Cnav w systemie ogólnym), przez konto online albo pocztą;
• Assurance retraite radzi zwrócić się do kasy regionalnej właściwej dla miejsca zamieszkania po formularz wniosku przeznaczony dla danego kraju.

We wniosku wymień kraje, w których pracowałeś (czyli Polskę). Francuska kasa sama przekaże wniosek do ZUS — między instytucjami UE drogą elektroniczną — razem z twoim francuskim przebiegiem kariery.

ZUS opisuje dokładnie taki przypadek: osoba, która pracowała w Polsce i we Francji i mieszka we Francji, składa wniosek we francuskiej instytucji na francuskim formularzu, wykazuje okresy pracy w obu krajach i dołącza dokumenty potwierdzające pracę w Polsce. Instytucja francuska przekazuje wniosek do I Oddziału ZUS w Warszawie.

Mieszkasz w Polsce

Składasz wniosek w ZUS:

• w placówce obsługującej kraj, w którym ostatnio pracowałeś (dla Francji: I Oddział ZUS w Warszawie),
• albo w najbliższej placówce ZUS,
• albo przez PUE ZUS — wtedy dokumenty dołączane do wniosku musisz złożyć w placówce papierowo albo wysłać pocztą.

ZUS rozpatrzy swoją część i przekaże wniosek do Francji.

Jakie dokumenty przygotować

Gdy składasz wniosek w Polsce (ZUS)

Według ZUS:

• EMP — wniosek o emeryturę, z załącznikiem EMZ (dla osób ubiegających się też o emeryturę z instytucji zagranicznej państwa UE),
• E 207 PL — informacje o przebiegu ubezpieczenia; wpisz wszystkie kraje, w których pracowałeś,
• dokumenty potwierdzające okresy w Polsce, m.in.: świadectwa pracy lub zaświadczenia pracodawców, zaświadczenia o zarobkach (np. na druku ERP-7), legitymację ubezpieczeniową, zaświadczenie z uczelni o okresie studiów, książeczkę wojskową, odpisy aktów urodzenia dzieci,
• dokumenty dotyczące pracy we Francji i francuski numer ubezpieczenia — ZUS wymaga, żeby go podać.

Gdy składasz wniosek we Francji

Wypełniasz formularz obowiązujący we Francji. Dołącz dokumenty potwierdzające pracę w Polsce (np. świadectwa pracy) i podaj polskie dane ubezpieczeniowe. W odczytanych źródłach nie znaleźliśmy francuskiej listy załączników dla osób z polskim stażem — zapytaj w swojej kasie o aktualny formularz i komplet dokumentów.

Przygotuj polskie dokumenty wcześniej — odtworzenie starych świadectw pracy może potrwać.

Kiedy złożyć wniosek

• Cleiss radzi złożyć wniosek ok. 6 miesięcy przed osiągnięciem ustawowego wieku emerytalnego.
• Assurance retraite radzi skontaktować się z właściwą kasą 5 miesięcy przed wybraną datą przejścia na emeryturę.

Przy pracy w dwóch krajach nie zostawiaj tego na ostatnią chwilę. Pamiętaj, że wiek emerytalny w Polsce i we Francji jest różny — sprawdź go osobno w każdym kraju.

Wiek emerytalny we Francji (stan od 1 września 2026 r.)

Według Assurance retraite, po zmianach w ustawie o finansowaniu zabezpieczenia społecznego na 2026 r., od 1 września 2026 r. obowiązują m.in.:

To dotyczy części francuskiej. Według Cleiss okresy z innych krajów UE (np. z Polski) mogą się liczyć przy sumowaniu, ale francuska kasa wypłaca tylko część odpowiadającą okresom we Francji. Polski wiek emerytalny i warunki ZUS sprawdź w ZUS.

Jak sprawdzić swój staż

• Francja: na swoim koncie w Assurance retraite skorzystaj z usługi „Consulter ma carrière”. Uwaga: według Assurance retraite obecne zestawienia nie pokazują okresów za granicą — to nie znaczy, że nie zostaną uwzględnione.
• Polska: zbierz świadectwa pracy i zaświadczenia o zarobkach; w razie pytań skontaktuj się z ZUS.

Wypłata emerytury i coroczne potwierdzenie życia

• Francuska emerytura może być wypłacana za granicą. Przy zmianie adresu lub konta zgłoś to kasie przez konto online lub pocztą.
• Jeśli mieszkasz poza Francją, francuska kasa co roku wysyła zaświadczenie o życiu (certificat de vie). Odeślij je po potwierdzeniu przez lokalny urząd — bez tego wypłata zostanie wstrzymana.

Co zrobić, jeśli…

…nie masz wszystkich polskich świadectw pracy

Zacznij je odtwarzać przed złożeniem wniosku — szukaj u byłych pracodawców lub ich następców. W odczytanych źródłach nie ma szczegółowej procedury dla braku dokumentów — zapytaj w ZUS, jakie dowody zastępcze są możliwe.

…chcesz przejść na emeryturę we Francji wcześniej niż w Polsce

Każdy kraj stosuje własny wiek i własne warunki. Część francuską dostaniesz po spełnieniu francuskich warunków, a polską — po spełnieniu polskich.

…pracowałeś też w innym kraju UE

Wpisz go we wniosku. Instytucja, w której składasz wniosek, przekaże go do wszystkich krajów UE, w których pracowałeś.

…byłeś pracownikiem delegowanym

Jeśli pracowałeś za granicą w ramach delegowania, a pracodawca dalej opłacał składki we Francji, Assurance retraite liczy ten okres tak, jakbyś nie wyjeżdżał z Francji. Takie sytuacje wymagają osobnego sprawdzenia w kasie.

Ten poradnik opisuje ogólne zasady. Prawo do emerytury i jej wysokość ustalają kasa francuska i ZUS w swoich decyzjach.