# Dziecko nie mówi po francusku: ocena po przyjeździe, klasa według wieku i lekcje francuskiego w UPE2A

- Adres: https://popolsku.fr/baza-wiedzy/dziecko-nie-mowi-po-francusku-upe2a-casnav-szkola-francja/
- Rodzaj: poradnik
- Region: cała Francja
- Dział: Edukacja i kwalifikacje › Szkoła i studia › Uczniowie z zagranicy (UPE2A)
- Stan informacji na dzień: 14.10.2026
- Zweryfikowano: 14.10.2026
- Ostatnia zmiana: 14.10.2026
- Źródła:
  - [Circulaire n° 2012-141 du 2.10.2012 — Organisation de la scolarité des élèves allophones nouvellement arrivés (BO n° 37 du 11.10.2012), kopia na stronie okręgu szkolnego akademii Lyon](https://belleville69.circo.ac-lyon.fr/spip/IMG/pdf/rede1236612c_-_ministere_de_l_education_nationale_de_l_enseignement_superieur_et_de_la_recherche.pdf)
  - [Your Europe (Komisja Europejska) — Scolarisation dans un autre pays de l'UE (dernière vérification 29.08.2025)](https://europa.eu/youreurope/citizens/education/school/enrol/index_fr.htm)
  - [Assemblée nationale — question écrite n° 5918 (JO 15.04.2025) i odpowiedź ministerstwa edukacji (JO 04.11.2025) o UPE2A](https://questions.assemblee-nationale.fr/q17/17-5918QE.htm)
- Cytowanie: „Dziecko nie mówi po francusku: ocena po przyjeździe, klasa według wieku i lekcje francuskiego w UPE2A”, PoPolsku.fr, stan informacji na dzień 14.10.2026, https://popolsku.fr/baza-wiedzy/dziecko-nie-mowi-po-francusku-upe2a-casnav-szkola-francja/

---

Krótka odpowiedź: dziecko, które nie mówi po francusku, **idzie do zwykłej klasy odpowiedniej do swojego wieku** — nie do „zerówki” ani do klasy dla młodszych tylko z powodu języka. Po przyjeździe szkoła sprawdza, co dziecko już umie (także w języku dotychczasowej nauki, np. z matematyki), a przez część tygodnia dziecko uczy się francuskiego w małej grupie **UPE2A** (*unité pédagogique pour élèves allophones arrivants* — jednostka dla uczniów przybyłych z zagranicy, którzy nie znają francuskiego). Okólnik ministerstwa edukacji przewiduje w pierwszym roku **co najmniej 9 godzin francuskiego tygodniowo w szkole podstawowej i 12 w collège i lycée**. Wsparcie trwa zwykle **nie dłużej niż rok szkolny**, a dziecko może przejść w pełni do swojej klasy w dowolnym momencie.

## Zakres terytorialny

Zasady krajowe obowiązują w całej **Francji metropolitalnej, w tym na Korsyce i w Alzacji-Mozeli**. Wykonują je **akademie** (okręgi szkolne) i ich ośrodki **CASNAV** (*centre académique pour la scolarisation des enfants allophones nouvellement arrivés et des enfants issus de familles itinérantes et de voyageurs*). Według okólnika każda akademia co roku wydaje własne instrukcje, więc organizacja — gdzie są grupy UPE2A, kiedy odbywa się ocena, czy nauczyciel dojeżdża do kilku szkół — **różni się między akademiami**. Szczegóły sprawdź w CASNAV swojej akademii albo w szkole. Terytoria zamorskie (DOM-TOM) są poza zakresem tego poradnika.

## Prawo do szkoły

- Szkoła we Francji jest prawem każdego dziecka mieszkającego we Francji, niezależnie od obywatelstwa (okólnik nr 2012-141).
- Według Your Europe dzieci obywateli UE mogą być zapisane do szkoły **na tych samych warunkach co dzieci obywateli** danego kraju, do klasy dla swojej grupy wieku, na poziomie odpowiadającym klasie w kraju pochodzenia, **niezależnie od znajomości języka**.
- Dzieci obywateli UE, którzy przenieśli się do pracy, mogą korzystać z **bezpłatnych zajęć** z języka kraju przyjmującego.

## Do której klasy pójdzie dziecko

Okólnik mówi wprost: dzieci w wieku przedszkolnym, dzieci objęte obowiązkiem szkolnym i uczniowie **powyżej 16 lat** są zapisywani **do klasy odpowiedniej do wieku**.

- **Przedszkole i szkoła podstawowa** (*école maternelle* i *élémentaire*): dziecko jest zawsze zapisane do zwykłej klasy.
- **Collège i lycée**: uczeń jest zapisany do zwykłej klasy odpowiadającej jego poziomowi; różnica względem typowego wieku w tej klasie **nie powinna przekraczać dwóch lat**. Kryterium wieku ma pierwszeństwo.

Brak francuskiego **nie jest** powodem, by zapisać dziecko kilka klas niżej.

## Ocena po przyjeździe

### Szkoła podstawowa

Ocenę prowadzi osoba wyznaczona przez inspektora oświaty (*inspecteur de l'éducation nationale*) z pomocą specjalistów CASNAV. Sprawdza:

- czy dziecko zna trochę francuskiego, czy zaczyna od zera;
- inne języki nauczane we Francji, np. angielski;
- jak radzi sobie z pismem i czytaniem;
- co umie z innych przedmiotów, np. z **matematyki — w języku, w którym się dotąd uczyło**. Okólnik przewiduje możliwość ćwiczeń w tym języku, czyli w przypadku polskiej szkoły — po polsku.

### Collège i lycée

Rodzina i uczeń spotykają się z psychologiem-doradcą (w okólniku: *conseiller d'orientation-psychologue*) z centrum informacji i orientacji (*centre d'information et d'orientation*, CIO) albo z komórki przyjęć w departamentalnej dyrekcji edukacji (*services départementaux de l'éducation nationale*, DSDEN). Psycholog analizuje dotychczasową naukę i organizuje ocenę wiedzy. Na tej podstawie władze akademii **od razu** przydzielają ucznia do szkoły, biorąc pod uwagę jego poziom i możliwości przyjęcia w rozsądnej odległości od domu.

W odpowiedzi ministerstwa z 2025 r. mowa o **teście poziomującym**, na podstawie którego układa się indywidualną ścieżkę ucznia.

## Jak działa UPE2A

- Dziecko jest zapisane do **zwykłej klasy** i tam spędza część lekcji. Przez część tygodnia uczy się francuskiego w grupie UPE2A.
- W szkole podstawowej grupy UPE2A działają od pierwszej klasy szkoły elementarnej (*cours préparatoire*, CP).
- **W pierwszym roku** okólnik przewiduje intensywną naukę francuskiego: **co najmniej 9 godzin tygodniowo** w szkole podstawowej i **co najmniej 12 godzin** w collège i lycée.
- W collège i lycée uczeń powinien od początku chodzić na lekcje w zwykłej klasie, zwłaszcza tam, gdzie już sobie radzi (np. matematyka, języki obce). Łączna liczba godzin lekcyjnych jest taka sama jak u innych uczniów.
- Pobyt w grupie UPE2A **co do zasady nie przekracza roku szkolnego**. Dziecko może w każdej chwili przejść w pełni do swojej klasy, gdy wystarczająco opanuje francuski. Postępy są oceniane regularnie, bez czekania na koniec roku.
- Opanowanie języka może trwać kilka lat. Po wyjściu z UPE2A dziecko powinno dalej dostawać w szkole pomoc dostosowaną do potrzeb.

W 2025 r. ministerstwo poinformowało, że w roku szkolnym 2022–2023 we Francji uczyło się **89 461** uczniów przybyłych z zagranicy bez znajomości francuskiego, a **88%** z nich dostało wsparcie językowe.

### Gdy w szkole nie ma UPE2A

W małych miejscowościach i na wsi jedna grupa UPE2A może obsługiwać kilka szkół — nauczyciel dojeżdża. Jeśli w collège lub lycée uczniów jest za mało na grupę, szkoła organizuje **osobne lekcje francuskiego**. Zapytaj dyrekcję, jak wsparcie wygląda w waszej szkole.

**Uwaga:** w pytaniu poselskim z 2025 r. zwrócono uwagę, że według związków zawodowych nauczycieli z powodu braku środków **minimalne godziny nie zawsze są w praktyce zapewniane**. Jeśli twoje dziecko dostaje wyraźnie mniej godzin, porozmawiaj z dyrekcją i zapytaj w CASNAV akademii.

## Nastolatek powyżej 16 lat

Powyżej 16 lat nie ma już obowiązku szkolnego, ale okólnik mówi, że tacy uczniowie także są zapisywani do klasy odpowiedniej do wieku i w miarę możliwości korzystają z istniejących form przyjęcia. W liceach rozwija się sieć **klas przyjęć** (*classes d'accueil*). Misja ministerstwa ds. zapobiegania porzucaniu nauki (*mission générale d'insertion de l'éducation nationale*, MGIEN) we współpracy z CASNAV prowadzi programy, które pomagają opanować francuski, przygotować plan zawodowy i zdobyć kwalifikację. Zapytaj o nie w CIO.

## Prawa rodziców

- Według okólnika rodzina powinna dostać dokument przygotowany przez CASNAV o francuskim systemie szkolnym i lokalnych zasadach, w miarę możliwości **przetłumaczony na swój język**.
- Rodzice-cudzoziemcy mają **te same prawa** co francuscy: mogą głosować i kandydować w wyborach przedstawicieli rodziców do rady szkoły (*conseil d'école*) i rady collège lub lycée (*conseil d'administration*).

## Krok po kroku dla rodziny

1. **Zapis:** zapytaj w szkole albo w mairie, jak zapisać dziecko w twojej gminie. W przypadku collège i lycée możesz też zgłosić się do CIO albo do DSDEN swojego departamentu, które pomagają w ocenie i przydziale.
2. **Dokumenty:** weź polskie świadectwa i opinie ze szkoły. Your Europe zaznacza, że w UE **nie ma automatycznego uznawania** świadectw szkolnych — zapytaj w szkole lub CIO, czy potrzebne jest tłumaczenie.
3. **Zapytaj o ocenę i UPE2A:** powiedz przy zapisie, że dziecko nie mówi po francusku, i zapytaj, kiedy odbędzie się ocena oraz gdzie jest najbliższa grupa UPE2A.
4. **Śledź postępy:** pytaj nauczyciela UPE2A i wychowawcę, ile godzin francuskiego dziecko ma i kiedy planują pełny powrót do klasy.

## Co zrobić, jeśli…

### …przyjeżdżacie w trakcie roku szkolnego

Zasady są te same — szkoła ma obowiązek przyjąć dziecko tak jak każdego innego ucznia. Zgłoś się zaraz po przyjeździe i poproś o ocenę.

### …szkoła chce posadzić dziecko w dużo młodszej klasie

Powołaj się na zasadę klasy według wieku z okólnika nr 2012-141 (różnica wieku nie powinna przekraczać dwóch lat) i poproś o rozmowę z dyrekcją lub kontakt z CASNAV.

### …dziecko nie chodziło wcześniej regularnie do szkoły

To inna sytuacja — w collège działają osobne grupy UPE2A dla uczniów, którzy wcześniej prawie nie chodzili do szkoły, a uczniom, którzy wcześniej nie chodzili do szkoły, okólnik pozwala w cyklu III szkoły podstawowej przedłużyć wsparcie o dodatkowy rok. Zapytaj w CASNAV.

### …chcecie, żeby dziecko dalej uczyło się polskiego

Nauka polskiego to osobna sprawa — zapytaj o szkołę polską lub zajęcia w polskim stowarzyszeniu w twojej okolicy.