Brak NIR: zgłoszenie zatrudnienia i dokumenty do CPAM

Brak francuskiego numeru ubezpieczenia (NIR) ani numeru tymczasowego (NIA) nie blokuje zgłoszenia zatrudnienia: według Urssafi deklaracja jest przyjmowana także bez tych numerów. Kodeks pracy pozwala zatrudnić pracownika dopiero po imiennym zgłoszeniu dokonanym przez pracodawcę. Rozdziel dwie sprawy: DPAE, czyli zgłoszenie pracy przez firmę, oraz własny wniosek o nadanie numeru ubezpieczenia w CPAMi.

Poradnik dotyczy Polaka zatrudnionego w sektorze prywatnym we Francji metropolitalnej i podlegającego ogólnemu systemowi Assurance Maladie. Praca rolnicza obsługiwana przez MSA oraz delegowanie z ubezpieczeniem innego państwa wymagają właściwej dla nich ścieżki.

1. Poproś pracodawcę o potwierdzenie DPAE

DPAE — déclaration préalable à l’embauche — to imienne zgłoszenie, które pracodawca kieruje do właściwej Urssaf przed rozpoczęciem pracy lub okresu próbnego, najwcześniej w ciągu 8 dni przed datą zatrudnienia. Numer Sécurité sociale pracownika wpisuje się w nim tylko wtedy, gdy pracownik już go ma. Urssaf wskazuje, że jeśli pracownik nie ma ani numeru Sécurité sociale, ani NIA, deklaracja i tak zostaje przyjęta. Brak numeru nie jest więc powodem, by odkładać zgłoszenie.

Service Public wskazuje dodatkowo, że pracownik bez numeru Sécurité sociale przekazuje pracodawcy numer tymczasowy, jeśli już go ma, aby firma mogła dopełnić formalności.

Napisz do firmy, podając datę rozpoczęcia pracy, i poproś o potwierdzenie DPAE dotyczące ciebie. Zachowaj odpowiedź, umowę, paski płacowe i korespondencję. Sama obietnica „zgłosimy, gdy dostaniesz numer” nie potwierdza wykonania obowiązku.

Jeżeli masz już NIA, tymczasowy numer identyfikacyjny (FR: numéro d'identification d'attente), albo ostateczny NIR, przekaż go pracodawcy. Nie wymyślaj numeru, aby uzupełnić dokumenty.

2. Złóż własne dokumenty do CPAM

Osoba urodzona za granicą przekazuje do CPAM (w systemie rolniczym — do MSA) dwa dokumenty:

• tytuł tożsamości lub pobytu, np. ważny polski dowód osobisty lub paszport;
• dokument stanu cywilnego potwierdzający tożsamość, np. pełny odpis aktu urodzenia (FR: copie intégrale d'acte de naissance).

Wpisz rzeczywisty adres i dane zgodne z dokumentami. Zachowaj kopię pakietu i dowód jego wysłania. O formularz i ewentualne dodatkowe załączniki zapytaj w swojej CPAM.

3. Wyjaśnij dokument urodzenia i tłumaczenie

Service Public wymaga tłumaczenia dokumentu stanu cywilnego na francuski, ale przewiduje wyjątek dla dokumentów pochodzących z państwa EOG, do którego należy Polska.

Przy polskim akcie nie zamawiaj automatycznie płatnego tłumaczenia. Przekaż czytelny dokument. Jeśli CPAM żąda dodatkowych dokumentów, wyjaśnij z kasą, jaki konkretnie dokument jest potrzebny, uwzględniając wyjątek dla EOG.

4. Sprawdzaj pisma z CPAM i rzeczywisty wynik

Jeśli tytuł tożsamości i dokument stanu cywilnego pozwalają cię zidentyfikować, kasa wydaje NIA i przekazuje akta do Cnav, krajowej kasy ubezpieczenia emerytalnego, która po sprawdzeniu dokumentów decyduje o nadaniu numeru ostatecznego.

Jeśli wymagania spełnia tylko tytuł tożsamości, również otrzymasz NIA, ale masz trzy miesiące na dostarczenie brakującego dokumentu stanu cywilnego. Bez odpowiedzi kasa wezwie cię do jego dostarczenia w kolejnych trzech miesiącach, a po ich upływie tymczasowo wstrzyma wypłatę świadczeń; potem ma trzy miesiące na decyzję, zależnie od tego, czy dostarczenie dokumentu jest możliwe. Jeśli nie możesz uzyskać aktu urodzenia, wyjaśnij sytuację z CPAM.

Po otrzymaniu numeru sprawdź dane osobowe i przekaż właściwy numer pracodawcy. Rozbieżność zgłoś CPAM z dokumentem potwierdzającym poprawne dane; błędne dane w dokumentach firmy wyjaśnij równolegle z pracodawcą. Samo wysłanie dokumentów nie oznacza zakończenia rejestracji.

5. Gdy nadal nie masz potwierdzenia zgłoszenia

Możesz pisemnie wystąpić o sprawdzenie własnej DPAE do uprawnionych kontrolerów, m.in. inspekcji pracy. Ustal w tej instytucji właściwy adres do złożenia wniosku.

Według D8223-1 podajesz nazwisko, imiona, obywatelstwo, datę i miejsce urodzenia, adres, datę zatrudnienia oraz okres pracy objęty zapytaniem. Numer identyfikacji podajesz tylko jeśli jesteś już zarejestrowany. Dla ułatwienia identyfikacji sprawy dołącz znane dane firmy.

Zachowaj dowód doręczenia. D8223-2 przewiduje odpowiedź w ciągu 30 dni od otrzymania wniosku: czy DPAE istnieje, a jeśli tak — zgłoszony termin rozpoczęcia pracy, czas dokonania zgłoszenia i dane pracodawcy.

Jeżeli odpowiedź potwierdza brak DPAE, zwróć się do pracodawcy o wykonanie obowiązku i przekaż ustalenia organowi kontrolnemu, aby ustalić dalsze działania. Gdy odpowiedzi nie ma, przypomnij sprawę z datą doręczenia. To postępowanie nie zastępuje dokumentów CPAM i nie gwarantuje automatycznej wypłaty świadczeń. Zaległa pensja i spór o ukrywanie pracy wymagają osobnego dochodzenia praw.